گزارشگر: شیونگ چائووی/ مشاهده‌گر سویی‌تای
منتشر شده در ابزرور نتورک چین
ترجمه مجله جنوب جهانی

در پی محاصره‌ها و سرکوب‌های مکرر آمریکا و اروپا علیه چین، که با «مقابله به مثل قاطع» پکن روبرو شده و آنها را مستأصل کرده است، اینک کشورهای غربی دست به دامن «ترفندهای خارج از قاعده» شده‌اند.

بنابر گزارش بلومبرگ در ۲۳ اکتبر (به وقت محلی)، امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در نشست سران اتحادیه اروپا که در بروکسل بلژیک برگزار شد، تهدید کرد: اگر اتحادیه اروپا نتواند برای کنترل صادرات مواد خام کلیدی برنامه‌ریزی شده از سوی چین راه‌حلی پیدا کند، کشورهای عضو باید به استفاده از قدرتمندترین ابزار تجاری اتحادیه برای مقابله با این موضوع بیندیشند.

این گزارش به نقل از منابع آگاهی که خواستند نامشان فاش نشود، فاش کرد: ماکرون در این نشست پشت درهای بسته، در مقابل سایر رهبران اتحادیه اروپا ادعا کرد که اتحادیه باید تمام گزینه‌های موجود، از جمله به اصطلاح «قانون ابزار ضد اجبار» (ACI) را برای مقابله با چین در نظر بگیرد.

ماکرون پس از پایان اجلاس در جمع خبرنگاران، «گناه را به گردن دیگران انداخت» و با زیر سؤال بردن مقررات جدید چین در زمینه عناصر کمیاب خاکی که اخیراً برای حفظ منافع امنیت ملی خود وضع شده، آن را «اجبار اقتصادی» نامید. با این حال، وی از اظهار نظر درباره جزئیات گفت‌وگوهای درونی خودداری کرد. او مدعی شد: «ما شاهد تأثیرات این امر بر خودمان هستیم و باید بتوانیم پاسخ دهیم.»

«قانون ابزار ضد اجبار» که در پایان سال ۲۰۲۳ اجرایی شد، به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد تا تجارت و خدمات را محدود کند، حقوق مالکیت فکری خاصی را کاهش دهد و دسترسی به سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و تدارکات عمومی را محدود نماید. بسیاری آن را به مثابه «گزینه هسته‌ای» می‌بینند که هدف ایده‌آل آن بازدارندگی است و تاکنون هرگز استفاده نشده است. پیش از این، پس از اعمال تعرفه‌های دولت ترامپ، کشورهای اتحادیه اروپا بارها از احتمال استفاده از این ابزار سخن گفتند، اما در نهایت عملی نشد.

در ۹ اکتبر، چین مقررات جدید متعددی را برای محدودسازی شدید کنترل صادرات بر عناصر کمیاب خاکی و سایر مواد کلیدی وضع کرد. بر اساس این مقررات جدید، صادرکنندگان حتی برای محصولاتی که تنها حاوی مقادیر ناچیزی از عناصر کمیاب خاکی مشخص چینی هستند، برای صادرات باید مجوز دریافت کنند.
بلومبرگ اظهار داشت که این کنترل‌های صادراتی تأثیرات عظیمی بر صنایع و امنیت اروپا خواهد داشت، چرا که این مواد خام برای بخش‌های گوناگون، از جمله تولید باتری‌های خودروهای الکتریکی و صنایع دفاعی، حیاتی هستند.
بلومبرگ پیش‌تر در ۲۲ اکتبر (به وقت محلی) به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که آلمان، فرانسه و لهستان از بررسی تدابیر تجاری رو به افزایش سختگیرانه چین علیه اروپا در این نشست سران حمایت می‌کنند. یک مقام ارشد اتحادیه اروپا اعلام کرد که اگرچه ممکن است به موضوع به اصطلاح «امنیت اقتصادی» اشاره شود، اما در این نشست در مورد مسائل تجاری چین بحثی صورت نخواهد گرفت.
چندین منبع آگاه به بلومبرگ گفته‌اند که فرانسه خواهان در نظر گرفتن تمامی گزینه‌های تلافی‌جویانه علیه چین است و آلمان نیز از موضع سخت‌گیرانه در تجارت با چین حمایت می‌کند و مایل است استفاده از سازوکار «ضد اجبار» را به عنوان پاسخی به آخرین اقدامات چین در مورد کنترل صادرات عناصر کمیاب خاکی، مورد بحث قرار دهد.
پس از پایان نشست، اولاف مرچ، صدراعظم آلمان، تأیید کرد که کشورهای اتحادیه اروپا در مورد به اصطلاح «ابزار ضد اجبار» گفت‌وگو کرده‌اند، اما هنوز در مورد استفاده از آن به توافق نرسیده‌اند. او گفت که اکنون تصمیم‌گیری در مورد استقرار «ابزار ضد اجبار» بر عهده کمیسیون اروپا است که مسئول امور تجاری اتحادیه است.
بلومبرگ توضیح داد که «قانون ابزار ضد اجبار» پس از آن تأسیس شد که اتحادیه اروپا در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ با وضع تعرفه‌های آمریکا بر محصولات صادراتی خود مواجه شد و تصمیم گرفت توانایی‌های دفاع تجاری خود را تقویت کند.
با این حال، این گزارش معتقد است که در مرحله کنونی، احتمال استفاده اتحادیه اروپا از این «قوی‌ترین ابزار تجاری» علیه چین کم است، زیرا این امر به طور قابل توجهی تنش‌ها با پکن را تشدید خواهد کرد. پیش از این، فرانسه بارها خواستار فعال‌سازی این ابزار شده بود، از جمله در مذاکرات تجاری با آمریکا، اما این پیشنهادات هرگز به نتیجه نرسیدند.
در حال حاضر، کمیسیون اروپا در حال بررسی راه‌حل‌های جایگزینی است که در صورت به نتیجه نرسیدن رایزنی‌های دیپلماتیک با چین، می‌تواند اتخاذ کند. بلومبرگ پیش‌تر گزارش داده بود که کمیسیون اروپا قصد دارد تا پایان ماه جاری، فهرستی از تدابیر تجاری را تهیه کند تا در صورت لزوم علیه چین اعمال شود و اهرم فشار خود را در مذاکرات تقویت نماید. همچنین، کمیسیون در حال تدوین برنامه‌ای برای محافظت از منابع کلیدی در کوتاه‌مدت و جست‌وجوی منابع جایگزین است.
بر اساس اخبار منتشر شده در وب‌سایت وزارت بازرگانی چین، در ۲۱ اکتبر، وانگ ون‌تائو، وزیر بازرگانی، بنا به درخواست طرف اروپایی، با شفچوویچ، کمیسر کمیسیون اروپا در امور تجارت و امنیت اقتصادی، یک گفت‌وگوی ویدئویی برگزار کرد و طرفین به طور عمیق در مورد موضوعات کلیدی تجاری و اقتصادی چین و اتحادیه اروپا، از جمله کنترل صادرات و تحقیقات ضد یارانه اتحادیه اروپا در مورد خودروهای الکتریکی چین، تبادل نظر کردند.
وانگ ون‌تائو اظهار داشت: در مورد مسئله کنترل صادرات عناصر کمیاب خاکی، اقدامات اخیر چین یک اقدام عادی برای بهبود سیستم کنترل صادرات کشور مطابق با قانون و مقررات است و نشان دهنده مسئولیت چین به عنوان یک کشور بزرگ در حفظ صلح و ثبات جهانی است. چین متعهد به حفظ امنیت و ثبات زنجیره‌های تولید و عرضه جهانی است و همواره تسهیلات لازم برای تأیید و تصویب درخواست‌های شرکت‌های اتحادیه اروپا را فراهم کرده است.
وی در مورد شرکت اَن‌سِمی‌کاندِکتورز (Nexperia) افزود: چین قاطعانه با تعمیم مفهوم «امنیت ملی» مخالف است و امیدوار است اتحادیه اروپا نقشی سازنده ایفا کرده و طرف هلندی را ترغیب کند تا به روح قرارداد و اصول بازار پایبند باشد و با در نظر گرفتن منافع کلی حفظ امنیت و ثبات زنجیره‌های تولید و عرضه جهانی، هرچه زودتر راهکاری مناسب ارائه دهد.
شفچوویچ گفت که طرف اروپایی اقدامات اخیر چین در مورد کنترل صادرات عناصر کمیاب خاکی را به دلیل ملاحظات امنیت ملی و امنیت بین‌المللی مشترک درک می‌کند. وی ابراز امیدواری کرد که چین در اجرای این تدابیر، روند تأیید درخواست‌های شرکت‌های اروپایی را تسریع کند. در مورد اَن‌سِمی‌کاندِکتورز نیز، طرف اروپایی آماده است در صورت لزوم به طور فعال به هلند و چین برای تقویت ارتباطات کمک کرده تا هرچه سریع‌تر راه‌حلی پیدا شود و ثبات زنجیره‌های تولید و عرضه جهانی به طور مشترک حفظ گردد.
طرفین توافق کردند که مطابق با اجماع حاصل شده در بیست و پنجمین نشست سران چین و اتحادیه اروپا، نشست «به روز شده» سازوکار گفت‌وگوی کنترل صادرات چین و اتحادیه اروپا در اسرع وقت در بروکسل برگزار شود. همچنین، طرفین در مورد مسائلی مانند تحقیقات ضد یارانه اتحادیه اروپا در مورد خودروهای الکتریکی چین، تبادل نظر کردند.​