آلبرتو کروز
ترجمه مجله جنوب جهانی
مناطق پولی مستقلی از دلار آمریکا در حال شکلگیریاند که این امر روند دلارزدایی را پیش میبرد. این وضعیت برای کسانی چون توسن و مریدانش ناخوشایند است.
همزمان با نسلکشیای که رژیم صهیونیستی (IVRS)، که سابقاً اسرائیل نامیده میشد، با حمایت و رضایت غربِ بسیار «دموکراتیک» (و ارزشهای آن) در فلسطین به اجرا درمیآورد، یک کارزار زیرکانه علیه جهان نوینی که هماکنون وجود دارد و در حال حرکت است، در حال ظهور است؛ به ویژه علیه ائتلاف بریکس و سازمان همکاری شانگهای، که متهم میشوند در قبال رایش چهارم صهیونیستی بسیار نرمش به خرج میدهند.
نکتهٔ جالب اینجاست که پرچمداران این کارزار، کسانی هستند که ادعا میکنند – تأکید میکنم، ادعا میکنند – «چپ»اند. این افراد همواره طرفدار موضع «ای دوشیزهٔ مقدس، بگذار همچنان که هستم باقی بمانم» هستند. یعنی از این موضع دفاع میکنند که «همان بدی شناختهشده بهتر از خوبیای است که قرار است ناشناخته بماند.» به عبارت دیگر، با وجود آنکه پیوسته از «جهانی دیگر ممکن است» دم میزنند، از وضعیت موجود دفاع میکنند. یکی از این افراد، اریک توسن، مشاور سابق رافائل کُورِئا در اکوادور است. و آنچه کورئا انجام داد، جای مطالعه دارد؛ همانطور که آنچه «چپ» ادعایی آمریکای لاتین انجام داد و انجام میدهد. بخش درخور توجهی از مسئولیت فاجعهٔ «پروگرسیو» (پیشروگرای) آمریکای لاتین بر عهدهٔ توسن است.
این افراد به جهان نوین در حال حرکت که بریکس نمایندهٔ آن است، میتازند، زیرا -به زعم آنها- این ائتلاف، مِیلی (رئیسجمهور آرژانتین) را حمایت میکند، با فلسطین آنگونه که باید همصدایی نمیکند، در صندوق بینالمللی پول (IMF) و بانک جهانی (BM) باقی مانده است و… نقدی که آنان متوجه بریکس میکنند، به سرعت علیه خودشان بازمیگردد، زیرا این افراد در جبههای مشابه ترامپ قرار میگیرند، که او نیز علیه هر آنچه در این جهان پساغربی که اکنون در آن زندگی میکنیم در حرکت است، حمله میکند.
هیچ کسی نابیناتر از کسی نیست که نمیخواهد ببیند، یا آن کس که تنها چیزی را میبیند که میل به دیدن آن دارد، زیرا در غیر این صورت، دچار اتصال کوتاه میشود. چرا که جهان دیگری که این افراد خواهان آنند، هماکنون موجود و در حال حرکت است، هرچند شاید آنگونه که آنان (و شاید ما) میخواهیم نباشد. البته که آکنده از تناقضات است، اما وجه اشتراکی دارد: پایان هژمونی غرب. نادیده گرفتن این امر، چندان به نفع آنها نیست.
در این جهان که هماکنون در حال پیشروی است، چیزهای بسیاری برای دیدن وجود دارد، و در درجهٔ اول فلسطین یا صندوق بینالمللی پول، یا بانک جهانی یا مِیلی نیستند، هرچند این سخن من چقدر هم که دردناک یا عجیب به نظر برسد، زیرا جنگی که اهمیت دارد و برای تقویت این جهان نوین در جریان است، جای دیگری است: در اقتصاد.
سال ۲۰۲۵ با کاهشی دیگر در سهم دلار به عنوان پول ذخیرهٔ بانکهای مرکزی جهان آغاز شد و این سهم در ژانویه به ۵۷/۴ درصد رسید. حال، با وجود اینکه هنوز یک فصل تا پایان سال باقی است، سهم ذخایر دلاری همچنان در حال کاهش است و بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول، به ۵۶/۳ درصد رسیده است.
ما اکنون در وضعیتی مشابه سال ۱۹۹۵ قرار داریم، یعنی زمانی که سرمایهداری به سختی از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آگاه میشد. سرمایهداری هنوز از بحران ۲۰۰۸ بهبود نیافته و آن زمان، چین بود که آن را نجات داد. عجیب است که کسانی که امروز منتقد این کشور هستند -که یکی از موتورهای بریکس و سازمان همکاری شانگهای است- آن زمان انتقادی نداشتند. اما آنچه نیز آشکار میشود، این است که افول غرب مشهود است.
به محض انتشار آمار صندوق بینالمللی پول، همه در غرب برای دفاع از «سلامت خوب دلار» به میدان آمدند. در همین راستا، بانک تسویهحسابهای بینالمللی (BIS) خواست تا با بیان یک نیمهحقیقت، این شاخصهای بدبینانه را متعادل کند: اینکه دلار همچنان نمایندهٔ ۸۹ درصد از معاملات پولی بینالمللی است و یوان در ۸/۵ درصد قرار دارد، بنابراین «هژمونی ایالات متحده متوقفناپذیر است.» البته که این ادعا در چارچوب غرب صدق میکند.
اولاً، به این دلیل که یوان هنوز بینالمللی نشده است؛ ثانیاً، به این دلیل که، همانطور که در ادامه خواهم گفت، چین بخش عمدهای از تجارت خود را خارج از ساختارهای غربی انجام میدهد؛ ثالثاً، به این دلیل که بانک تسویهحسابهای بینالمللی تنها تجارتی را در نظر میگیرد که از طریق سوئیفت (SWIFT) غربی انجام میشود، و چین مدتهاست که از این مدار اجتناب میکند تا سیستم پرداخت بینبانکی خود (CIPS) را تقویت نماید. در حال حاضر وارد جزئیات آن نمیشوم، اما برای درک جهتگیریها باید گفت که به جز اروپا، هماکنون بانکهایی از تمامی قارهها با سیستم CIPS کار میکنند: ۶۴ بانک از آفریقا، ۲۶۴ بانک از روسیه، ۱۱۳۲ بانک از آسیا (شامل ۵۶۴ بانک از چین)، ۲۴ بانک از اقیانوسیه، ۳۴ بانک از آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا) و ۳۴ بانک از آمریکای جنوبی. این تجارتی است که از سوئیفت غربی عبور نمیکند، بنابراین توسط بانک تسویهحسابهای بینالمللی کمیّتیابی نمیشود، و در نتیجه، رقم تسلط دلار بر تجارت جهانی واقعی نیست.
نادیده گرفتن این امر، خود خطرناک است؛ آگاهی از آن و چشمپوشی از آن، تقریباً جرم است. همچون در نظر نگرفتن این واقعیت که افول هژمونی غرب، که به طور خاص در دلار متجلی است، به دلایل متعددی رخ داده که دستکم باید از آنها آگاه بود.
نخستین و مهمترین عامل، باز هم به چین مربوط میشود. این کشور از دو سال پیش، دیگر از دلار به عنوان ارز مرجح در تجارت بینالمللی خود استفاده نمیکند. ۵۳ درصد تجارت خود را با یوان انجام میدهد. ۴۷ درصد باقیمانده را با ارزهای «سمّی» (یورو، پوند، ین…)، روبل، روپیه و سایر ارزهای ملی اعضای بریکس انجام میدهد. دلیل استفاده از ارزهای «سمّی» این است که در حال حاضر، حداقل فعلاً، چین علاقهای به دشمنی بیش از حد با اروپا ندارد، زیرا اتحادیهٔ اروپا همچنان شریک تجاری اصلی چین است و صادرات به اروپا علیرغم تلاشهای بروکسل برای تملقگویی ترامپ و اعمال تعرفه، در حال رشد است. در عین حال، ریسک اعمال تحریمهای مالی بر چین از سوی این پیکر اروپایی شبهمرده، به طور قابل توجهی کمتر از ریسک مرتبط با دلار است.
این اقتصاد برای سادهلوحان است: اگر کشوری در سطح اقتصادی چین از پول غربی استفاده نمیکند، نه دلار و نه یورو و نه پوند استرلینگ، دلیل خاصی دارد. آن دلیل در سطح عملی در راه است و آن سال ۲۰۳۵ است، سالی که چین از مدتها پیش برای پیشی گرفتن کامل، تأکید میکنم، کامل، از ایالات متحده تعیین کرده است. این همان چیزی است که «غلبه بر برابری استراتژیک» نامیده میشود. چین همیشه به بلندمدت نگاه میکند، نه کوتاهمدت مانند غرب. و ما، مانند توسن و مریدانش، غربی هستیم، غربی میاندیشیم و همهٔ جهان را از منشور غرب میبینیم. اما این منشور هر روز غیرواقعیتر میشود. به همین دلیل است که ایالات متحده آنگونه که میبینید با چین رفتار میکند. ایالات متحده این را میداند، اما ما هنوز، متأسفانه، در بُعد دیگری هستیم.
اشارهای به آنچه چین قصد انجام آن را دارد، در اواخر ماه اکتبر، هنگامی که پیشنویس پانزدهمین برنامهٔ پنجساله تأیید شود، خواهیم دید. برای مثال، در تقویت بینالمللیسازی یوان که بیتردید در ایجاد یک نظم پولی بینالمللی عادلانهتر مؤثر خواهد بود.
در همین راستا، چین هر ماه سهم اوراق قرضهٔ خزانهداری ایالات متحده را که به عنوان دارایی نگهداری میکند، کاهش میدهد. در حال حاضر، ذخایر دلاری این کشور به ۷۳۰/۷ میلیارد دلار رسیده است، که این امر بر کاهش ارزش این ارز به عنوان ذخیره در سطح جهانی تأثیر میگذارد. برای کسانی که حافظهشان ضعیف است، باید یادآوری کرد که چین در سال ۲۰۱۳، ۱/۳۲ تریلیون دلار در اختیار داشت.
چین این کار را به دو دلیل انجام میدهد: دلیلی که در بالا ذکر شد و نیز کاهش خطر توقیف داراییها، همانطور که برای روسیه رخ داد. با این حجم از پول «سمّی»، چین نمیتواند ریسک مانورهای سیاسیای را بپذیرد که برای کسانی چون توسن و مریدانش بسیار ناخوشایند است. حتی نمیتواند در داخل صندوق بینالمللی پول یا بانک جهانی قاطعانه عمل کند، اگرچه در جای دیگر، او این کار را با دستکشهای مخملی انجام میدهد.
در همین حال، و همزمان با سایر کشورهای بریکس و سازمان همکاری شانگهای مانند روسیه و هند، چین به طور گستردهای طلا خریداری میکند، که این امر به این کشورها اجازه میدهد تا وابستگی خود را به ارزهای «سمّی» غربی، به ویژه دلار، و نه تنها آن بلکه به طور کلی به پولهای اعتباری (فیات) کاهش دهند. در پایان سپتامبر، چین یک بمب اقتصادی را منفجر کرد: بورس طلای شانگهای، که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شد، اعلام کرد که تبدیل به متصدی جدید ذخایر طلای خارجی خواهد شد که علاقهمند هستند، و کشورها را «به طور فعال» تشویق میکند تا شمش طلا بخرند و آن را نزد این بورس به امانت بسپارند. با این اقدام، این بورس، مراکز اصلی طلای جهان (اساساً نیویورک، لندن و زوریخ) را به چالش میکشد و یک جهان مالی جایگزین برای غرب ایجاد مینماید. چندین کشور آفریقایی از زمان تأسیس این طرح، و همچنین ویتنام و پاکستان (تا آنجا که مطلع هستیم) به آن ابراز علاقه کردهاند.
و در کنار آن، چین یک مرکز عملیات بینالمللی برای رِنمینبی (یوان) دیجیتال راهاندازی کرده تا بینالمللیسازی پول خود را تقویت کند. این مرکز بر سه بستر استوار است: پرداختهای دیجیتال فرامرزی، خدمات بلاکچین (زنجیرهٔ بلوکی) و داراییهای دیجیتال. پیشبینی میشود که با این عملیات، ۳۸ درصد از معاملات جهانی چین با هیچ ارز غربی انجام نخواهد شد. درصدها را با هم جمع کنید: اگر ۵۳ درصد از تجارت بینالمللی چین هماکنون با دلار انجام نمیشود، اگرچه ۴۷ درصد دیگر تا حدودی با ارز غربی انجام میشود، و تخمین زده میشود که ۳۸ درصد از معاملات با استفاده از یوان دیجیتال با هیچ ارز غربی انجام نخواهد شد، چقدر برای غرب باقی میماند تا همچنان جهان و به تبع آن، نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی را کنترل کند؟
از زمان آغاز به کار این عملیات با یوان دیجیتال، که در ۲۶ سپتامبر بود، ۱۱ کشور به این بستر پیوستهاند: برونئی، کامبوج، امارات متحدهٔ عربی، فیلیپین، اندونزی، لائوس، مالزی، میانمار، سنگاپور، تایلند و ویتنام. این تصمیم در پنجاه و هفتمین نشست وزرای اقتصاد انجمن کشورهای آسیای جنوب شرقی (آسهآن) اتخاذ شد، که در آن از ایجاد یک توافقنامهٔ تجارت آزاد با چین حمایت شد. حضور امارات در بستر یوان دیجیتال خارج از تصمیم آسهآن است.
برای کسانی چون توسن و مریدانش باید یادآوری کرد که در ماه مه، آسهآن و چین، ژاپن و کره جنوبی (یعنی دو متحد آمریکا) ایجاد مکانیسم تسهیلات مالی سریع طرح چندجانبهٔ چیانگ مای (CMIM) را تصویب کردند، که یک سازوکار جدید برای ارائهٔ کمکهای مالی فوری به اقتصادهایی است که با مشکلات حاد تراز پرداختها مواجهاند. نکتهٔ جالب این است که این مکانیسم از دلار استفاده نخواهد کرد، بلکه از یوان چین و سایر ارزهای منطقهای بهره خواهد برد. این امر نشانهای مهم در راستای شکلگیری مناطق پولی مستقل از دلار آمریکا است و بدین ترتیب روند دلارزدایی را پیش میبرد.
واضح است که این لزوماً به معنای رهایی مردمان آنطور که ما دوست داریم نیست، اما بیتردید فرصت دستیابی به آن را به دور از استعمار نو غربی فراهم میآورد. و نیازی به گفتن نیست که گامهای ذکرشده عظیم هستند، چرا که زمین را از زیر پای سیستم سوئیفت غربی، که معاملات مالی بینالمللی را کنترل میکند، میرباید، و به این ترتیب، به هژمونی پولی غرب پایان میدهد. اما کسانی چون توسن و مریدانش ترجیح میدهند این را نبینند.
همهٔ اینها یک تغییر استراتژیک است، زیرا هژمونی دلار را تحلیل میبرد، هرچند شاید نه به سرعت دلخواه ما. همهٔ اینها خبرهای بدی برای غرب و به ویژه ایالات متحده است.
و به همین دلیل است که تحرکات مربوط به ونزوئلا و ایران، دستکم، نگرانکننده هستند. زیرا این دو کشور، که از منابع انرژی بزرگی برخوردارند، میتوانند اقتصاد بحرانزده (با دلاری که روز به روز ضعیفتر میشود) و یک هژمونی غربی که عملاً دیگر وجود ندارد را کمی بیشتر سرپا نگه دارند. توسن باید بیش از تناقضات بریکس، نگران ونزوئلا باشد؛ نگران آن اندک سرکشیای که در آمریکای لاتین علیه هژمونی آمریکا باقی مانده است (به هر حال، کورئا اقتصاد اکوادور را از دلارزدایی نکرد). اما این حرفها، خریدار ندارد.
针对金砖国家的所谓“左翼”运动
阿尔贝托·克鲁斯 著
《全球南方》杂志翻译
独立于美元之外的货币区域正在形成，这一趋势推动了“去美元化”进程。对于像埃里克·图森（Eric Toussaint）及其追随者这样的人来说，这种情况显然是不受欢迎的。
就在犹太复国主义政权（即前“以色列”）在西方所谓“民主”国家及其价值观的支持与默许下，在巴勒斯坦实施种族灭绝的同时，一场针对新兴世界的狡猾运动也在悄然展开；这个世界已经存在并正在发展，尤其是针对金砖国家（BRICS）和上海合作组织（SCO），它们被指控对犹太复国主义“第四帝国”过于软弱。
耐人寻味的是，这场运动的旗手们，正是那些自诩为“左翼”的人。他们始终坚持“哦，神圣的贞女，请让我保持原样”的立场。也就是说，他们主张：“已知的恶，总比未知的善要好。”换句话说，尽管他们口口声声说“另一个世界是可能的”，实际上却在捍卫现状。其中一位人物便是埃里克·图森，曾任厄瓜多尔前总统拉斐尔·科雷亚（Rafael Correa）的顾问。而科雷亚的所作所为，以及拉丁美洲所谓“左翼”的所作所为，都值得我们深入研究。图森对拉丁美洲“进步”阵营的悲剧负有相当责任。
这些人攻击金砖国家所代表的新兴世界，理由是——据他们说——该联盟支持米莱（阿根廷总统），未能在巴勒斯坦问题上立场鲜明，仍留在国际货币基金组织（IMF）和世界银行（WB）等机构中……然而，他们对金砖国家的批评，很快就反噬自身，因为他们与特朗普站在了同一阵线，而后者也攻击这个后西方世界的一切新生事物。
没有人比那些不愿看见的人更盲目，或者只看见自己想看的东西，否则就会陷入认知短路。因为这些人所渴望的另一个世界，已经存在并正在发展，尽管它可能并非我们所期望的模样。诚然，它充满矛盾，但其共同点是：西方霸权的终结。忽视这一点，对他们并无益处。
在这个正在推进的世界中，有许多值得关注的事物，而不仅仅是巴勒斯坦、IMF、世界银行或米莱。尽管这句话听起来可能令人痛苦或奇怪，因为真正重要的战争，正在另一个领域展开：经济领域。
2025年伊始，全球央行外汇储备中美元的占比再次下降，1月份降至57.4%。而如今，尽管全年尚未结束，根据IMF的报告，这一比例已降至56.3%。
我们正处在一个类似1995年的时刻，那时资本主义刚刚从苏联解体的震惊中缓过神来。资本主义尚未从2008年危机中恢复，而正是中国拯救了它。讽刺的是，如今那些批评中国的人——中国正是金砖国家和上合组织的关键引擎之一——在当时却并未发声。而显而易见的是，西方的衰落已不容忽视。
IMF数据一经发布，整个西方世界便纷纷出动为“美元健康”辩护。国际清算银行（BIS）也试图用半真半假的话来缓和这些悲观指标：美元仍占国际货币交易的89%，而人民币仅占8.5%，因此“美国霸权不可动摇”。当然，这一说法在西方体系内是成立的。
首先，人民币尚未完全国际化；其次，正如我将在后文指出，中国大部分贸易已在西方金融体系之外进行；第三，BIS只统计通过西方SWIFT系统进行的交易，而中国早已绕过该系统，推动自己的跨境支付系统（CIPS）。目前，我不想深入细节，但为理解趋势，可以说：除欧洲外，全球各大洲的银行都已接入CIPS系统：非洲64家、俄罗斯264家、亚洲1132家（其中中国564家）、大洋洲24家、北美（美加）34家、南美34家。这些交易不经过西方SWIFT系统，因此未被BIS统计，美元在全球贸易中的真实主导地位被严重高估。
忽视这一点是危险的；明知却故意忽略，则近乎犯罪。正如忽视西方霸权——尤其是美元霸权——的衰落，是多种因素共同作用的结果，我们至少应对其有基本认知。
首要且最关键的因素，仍是中国。自两年前起，中国已不再在国际贸易中使用美元作为首选货币。如今，其53%的贸易以人民币结算，剩余47%则使用“有毒货币”（如欧元、英镑、日元等）、卢布、卢比及其他金砖国家货币。中国之所以仍使用“有毒货币”，是因为目前尚不愿与欧洲彻底对立，毕竟欧盟仍是其最大贸易伙伴，且尽管布鲁塞尔试图讨好特朗普并加征关税，中国对欧出口仍在增长。同时，来自欧洲的金融制裁风险远低于美元。
这不是简单的经济学，而是政治经济学：如果一个像中国这样的国家不再使用美元、欧元或英镑，那必然有其深层原因。而这个原因，正指向2035年——中国早已设定的全面超越美国的目标。这就是所谓“战略均势的超越”。中国始终着眼于长远，而非像西方那样短视。而我们，像图森及其追随者一样，是西方人，用西方的视角看世界。但这个世界观，正日益脱离现实。正因如此，美国才如此对待中国。美国知道这一点，而我们，却不幸地仍停留在另一个维度。
中国真正的意图，将在10月底第十五份五年规划草案通过时揭晓。例如，人民币国际化的进一步推进，无疑将有助于建立一个更加公正的国际货币秩序。
与此同时，中国每月都在减持其所持有的美国国债。目前，其美元储备已降至7307亿美元，这进一步削弱了美元作为全球储备货币的地位。健忘的人应记得，2013年中国曾持有1.32万亿美元。
中国此举有两个原因：一是上述战略考量，二是降低资产被冻结的风险，正如俄罗斯所遭遇的那样。持有如此大量的“毒币”，中国无法承担那些图森之流所不乐见的政治操作风险。它甚至无法在IMF或世行中采取强硬立场，尽管在其他地方，它正以“丝绒手套”的方式推进其战略。
与此同时，中国与其他金砖国家及上合组织成员（如俄罗斯和印度）一道，持续大规模购入黄金。这使它们能够减少对西方“毒币”——尤其是美元——的依赖，甚至整体减少对信用货币（法币）的依赖。9月底，中国投下一枚“经济炸弹”：成立于2016年的上海黄金交易所宣布，将成为外国储备黄金的新托管机构，并“积极鼓励”各国购买黄金并托管于此。此举直接挑战全球主要黄金交易中心（纽约、伦敦、苏黎世），为西方之外建立一个替代性的金融体系。自该计划启动以来，多个非洲国家以及越南、巴基斯坦（据我们所知）已表示浓厚兴趣。
此外，中国还设立了人民币数字货币国际运营中心，以推动其货币国际化。该中心依托三大平台：跨境数字支付、区块链服务和数字资产。预计此举将使中国38%的全球交易不再使用任何西方货币。简单算一算：若中国53%的贸易已不使用美元，剩余47%部分使用西方货币，而38%的交易将通过数字人民币完全不使用西方货币，那么西方还剩下多少空间继续控制世界及其机构（如IMF和世行）？
自9月26日该数字货币平台启动以来，已有11个国家加入：文莱、柬埔寨、阿联酋、菲律宾、印尼、老挝、马来西亚、缅甸、新加坡、泰国和越南。该决定是在第57届东盟经济部长会议上做出的，会议还支持与中国签署自由贸易协定。阿联酋的加入则独立于东盟之外。
对于图森及其追随者，还应提醒：今年5月，东盟与中国、日本、韩国（即美国的两个盟友）共同批准了“清迈倡议多边化机制”（CMIM），这是一个为遭遇国际收支危机的经济体提供紧急金融援助的新机制。值得注意的是，该机制将不再使用美元，而是使用人民币及其他区域货币。这是迈向独立于美元的货币区域的重要一步，进一步推动了去美元化进程。
显然，这并不意味着人民将立即获得解放——至少不一定以我们所希望的方式——但它无疑为摆脱新殖民主义提供了机会。而上述举措之巨大，无需赘言：它们正在从SWIFT系统脚下抽走地基，终结西方的货币霸权。但图森及其追随者，宁愿对此视而不见。
这一切，都是战略性的转变，因为它正在削弱美元霸权，尽管速度未必如我们所愿。而这一切，对西方，尤其是美国，无疑是坏消息。
正因如此，委内瑞拉和伊朗的相关动态才格外令人担忧。因为这两个能源大国，或许能为日益衰弱的美元和实际上已不复存在的西方霸权，续上一口气。图森与其盯着金砖国家的“矛盾”，不如多担心委内瑞拉；担心拉美残存的那一点点反美“叛逆”（毕竟，科雷亚也并未让厄瓜多尔去美元化）。但这些话，没人愿意听。
.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 