مجله جنوب جهانی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز پنجشنبه با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، از صدور دستور «فوری» برای آغاز آزمایشهای هستهای توسط ارتش آمریکا خبر داد. این اقدام که به بهانه «برابری با برنامههای آزمایشی سایر کشورها» توجیه شده، واکنشهای فوری و نگرانکنندهای را در سطح بینالمللی به دنبال داشته است.
ترامپ در پیام خود نوشت: «به دلیل برنامههای آزمایشی هستهای سایر کشورها، به وزارت جنگ دستور دادهام که آزمایش تسلیحات هستهای ما را فوراً آغاز کند. این روند از همین حالا شروع خواهد شد. به دلیل قدرت ویرانگر این تسلیحات، انجام این کار را دوست ندارم، اما راه دیگری ندارم!»
نهاد مسئول کجاست؟
این در حالی است که بر اساس ساختار حقوقی آمریکا، برنامه هستهای کشور از جمله آزمایشهای تسلیحات هستهای، تحت نظارت «وزارت انرژی» و سازمان «امنیت ملی هستهای» (NNSA) انجام میشود، نه وزارت دفاع (که ترامپ آن را «وزارت جنگ» نامیده است. این اشتباه یا عمد در بیان، ابهامهایی را درباره میزان آگاهی ترامپ از ساختارهای اجرایی کشورش ایجاد کرده است.
زمان اجرای آزمایشها چقدر است؟
بر اساس گزارشهای رسمی کنگره آمریکا، حتی در صورت صدور دستور ریاستجمهوری، انجام یک آزمایش هستهای واقعی ممکن است بین ۲۴ تا ۳۶ ماه به طول انجامد. این مدت زمان برای آمادهسازی تجهیزات، انتخاب محل مناسب، رعایت پروتکلهای زیستمحیطی و ایمنی، و هماهنگی با نهادهای نظارتی لازم است.
واکنش مسکو: ما بیخبریم
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در واکنش به اظهارات ترامپ گفت: «تا جایی که ما میدانیم، هیچ کشوری در حال حاضر آزمایش هستهای انجام نمیدهد. اگر ترامپ به آزمایش اخیر موشک «بوروستنیک» روسیه اشاره دارد، باید بگویم که این آزمایش هیچگونه بمب یا کلاهک هستهای نداشت.»
پسکوف همچنین هشدار داد: «اگر آمریکا از موراتوریوم (تعلیق یکجانبه آزمایشها) خارج شود، روسیه نیز واکنش متقابل نشان خواهد داد. ما کشوری مستقل هستیم و تصمیمات خود را بر اساس منافع ملی اتخاذ میکنیم.»
JD ونس: باید مطمئن شویم که تسلیحاتمان کار میکنند
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در توجیه این تصمیم گفت: «آمریکا، روسیه و چین دارای زرادخانههای هستهای بزرگی هستند. گاهی لازم است که از عملکرد این تسلیحات اطمینان حاصل کنیم. ما میدانیم که آنها کار میکنند، اما باید در طول زمان این موضوع را رصد کنیم.»
آیا آزمایش هستهای غیرقانونی است؟
در حال حاضر، هیچ قانون بینالمللی الزامآوری آزمایش هستهای را ممنوع نمیکند. معاهده منع آزمایشات هستهای جامع (CTBT) که در سال ۱۹۹۶ تصویب شد، هنوز به دلیل عدم تصویب برخی کشورهای کلیدی از جمله آمریکا، چین، ایران، مصر، اسرائیل، هند، پاکستان و کره شمالی، به مرحله اجرا نرسیده است. در نتیجه، آزمایش هستهای همچنان در چارچوب حقوقی قرار دارد، اما از نظر سیاسی و اخلاقی، بسیار حساس و تنشزا است.
روسیه: ما اول شروع نمیکنیم
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، پیشتر در سخنرانی خود در باشگاه والدای هشدار داده بود که برخی کشورها در حال آمادهسازی برای آزمایش هستهای هستند. او گفته بود: «ما این را میبینیم و میدانیم. اما روسیه اولین کشوری نخواهد بود که آزمایش را آغاز میکند. اما اگر دیگران این کار را بکنند، ما نیز واکنش نشان خواهیم داد.»
در همین حال؛ مقامات ارشد آمریکایی به پایگاههای نظامی پناه بردهاند
در شرایطی که تنشهای سیاسی و اجتماعی در آمریکا به اوج خود رسیده، برخی از مقامات ارشد دولت ترامپ از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پیت هگست، وزیر دفاع، به دلیل تهدیدات امنیتی، خانههای خود را ترک کرده و در پایگاههای نظامی مستقر شدهاند. این اقدام که به گفته کارشناسان، خطوط میان غیرنظامی و نظامی را بیش از پیش محو میکند، نگرانیهایی را درباره نظامیسازی سیاست در آمریکا افزایش داده است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 