📄
کیت کلارنبرگ | گِرِیزون (The Grayzone)
ترجمه مجله جنوب جهانی
سویتلانا تیخانوفسکایا، از سوی دولتها و رسانههای غربی به عنوان ناجی و رهبر به حق بلاروس ستوده شد. اما ایمیلهای درزکرده، آشکار میسازند که کارزار رو به زوال او برای کسب قدرت در مینسک، تقریباً تحت فشار رسواییهای فساد و اختلافات داخلی فرو پاشیده است.
زمانی که سویتلانا تیخانوفسکایا، چهرهٔ اپوزیسیون بلاروس، در سال ۲۰۲۰ خود را «رئیسجمهور» یک دولت جایگزین اعلام کرد، مورد استقبال مشتاقانه و حمایت مالی فراوان دولتهای غربی قرار گرفت؛ دولتهایی که مشتاق سرنگونی الکساندر لوکاشنکو، رهبر دیرینهٔ این کشور، و حذف نزدیکترین متحد منطقهای روسیه از صحنهٔ ژئوپلیتیک بودند. نیویورکتایمز با تمجید از تیخانوفسکایا به عنوان ژان دارک عصر جدید، لحن رسانهای را تعیین کرد.
با این حال، موجی از رسواییهای عمومی، حامیان خارجی تیخانوفسکایا را وادار کرد تا به تدریج از کارزار نامحبوب او برای سرنگونی دولت لوکاشنکو دست بکشند. در ماه اوت، افشا شد که او در آگوست ۲۰۲۰، هزاران یورو به صورت مخفیانه از کا گ ب (KGB) مینسک دریافت کرده است. این مبلغ به عنوان رشوه برای درخواست علنی از معترضان برای پایان دادن به تظاهرات خیابانی، پیش از فرار او از کشور، پرداخت شده بود. تیخانوفسکایا این توافق را تا زمان افشا شدن، کاملاً محرمانه نگه داشته بود و از آن زمان تلاش کرده تا از پیامدهای آن فرار کند.
اسناد و ایمیلهای درزکردهای که به دست گِرِیزون رسیده، نشان میدهد که «دولت در تبعید» سابقاً پرآوازهٔ تیخانوفسکایا، تقریباً تحت فشار سنگین فساد، بلندپروازیهای غیرواقعی، بیکفایتی آشکار و درگیریهای داخلی از هم پاشیده است.
انحراف مسیر و اتکای اپوزیسیون به غرب
تیخانوفسکایا، که پیش از این چهرهای ناشناخته بود، پس از ادعای پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری آگوست ۲۰۲۰ بلاروس، به محبوب غرب تبدیل شد. اما پس از فرار به لیتوانی و اعلام خود به عنوان رهبر مشروع و منتخب کشورش، کارزار او برای تغییر رژیم شروع به از دست دادن شتاب کرد. به دنبال حملهٔ روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، حامیان او در واشنگتن و بروکسل، تمرکز خود را به حمایت از دولت کیِف معطوف کردند.
تیخانوفسکایا، به امید بازپسگیری بخشی از توجه غرب، در آگوست ۲۰۲۲ «کابینهٔ انتقالی متحد» (UTC) را تشکیل داد. این کابینه، یک دولت در انتظار بود که آماده بود در صورت سرنگونی لوکاشنکو قدرت را در دست گیرد، با تکیه بر این فرض که تحریمهای فلجکنندهٔ غرب علیه مینسک به دلیل «حمایت نظامی از روسیه»، ورق را برگرداند.
در همین حال، تیخانوفسکایا و گروه رنگارنگ همراهش، همچنان صدها میلیون دلار از کمکهای غربی را جذب میکردند. با این وجود، هیچ یک از تلاشهای آنها او را به قدرت در بلاروس نزدیک نکرد یا به تغییر ملموسی در صحنهٔ داخلی منجر نشد. تنها دستاورد آنها تبلیغ برند شخصی تیخانوفسکایا برای مخاطبان غربی بود.
علیرغم کاهش امیدهای او در مینسک، مواد درزکردهای که توسط گِرِیزون بررسی شده، نشان میدهد که بروکسل و واشنگتن متقاعد شده بودند که تیخانوفسکایا همچنان میتواند قدرت را به دست آورد و منابع قابل توجهی را به طرحهای مختلف برای ترویج کابینهٔ انتقالی او پمپاژ کردند.
به عنوان مثال، «بنیاد اروپایی برای دموکراسی» (EED)، یک کمک مالی محرمانهٔ ۱۲ ماهه را برای «افزایش شناسایی و مشروعیت» کابینهٔ انتقالی متحد به عنوان «دولت جایگزین» تا پایان سال ۲۰۲۴، در میان شهروندان بلاروس و جامعهٔ بینالمللی اختصاص داد. این بنیاد با افتخار «از نام و الهام» «وقف ملی برای دموکراسی» (NED) دولت آمریکا گرفته شده که در سال ۲۰۲۴ مدال خدمات دموکراسی خود را به تیخانوفسکایا اهدا کرد.
سوابق درزکردهٔ کمک مالی EED نشان میدهد که پروژهٔ مخفی این بنیاد برای به قدرت رساندن تیخانوفسکایا، ابتدا بر ایجاد یک ساختار دولت در تبعید موازی متمرکز بود. این شامل تولید یک «گذرنامهٔ ملی جدید… با به رسمیت شناخته شدن بینالمللی» بود که توسط کابینهٔ انتقالی مدیریت میشد، و همچنین حذف مینسک از نقش خود در حمایت از جنگ روسیه با اوکراین و غرب. این اقدامات قصد داشتند پایههای «یک بلاروس دموکراتیک آینده» به رهبری کابینهٔ انتقالی را بنا نهند.
همچنین، قرار بود کابینهٔ تیخانوفسکایا یک «استراتژی جامع برای انتقال دموکراتیک» در بلاروس تدوین کند، که شامل «یک نقشهٔ راه واضح برای انتقال قدرت از رژیم فعلی به یک دولت دموکراتیک، شامل اقدامات و پروتکلهای مشخص برای مراحل مختلف انتقال» باشد.
گروه تیخانوفسکایا قصد داشت با تأسیس «حضور دائمی» در کیِف، نفوذ خود را گسترش دهد، که به معنای «ابراز همبستگی با اوکراین در مواجهه با تجاوز روسیه» و قرار گرفتن قاطع آنها در اردوگاه ضد مسکو غرب بود.
خودکشی سیاسی با رویکرد ضد روسیه و طرفدار اتحادیه اروپا
اسناد درزکرده با جزئیات فوقالعادهای شرح میدهند که چگونه کابینهٔ انتقالی متحد در تلاش برای دستیابی به این اهداف بلندپروازانه، از درون متلاشی شد. در حالی که تیخانوفسکایا با اتخاذ یک موضع سرسختانه طرفدار اتحادیه اروپا و لحنی خصمانه علیه روسیه، حامیان غربی خود را راضی کرد، این چرخش رادیکال، صحنه را برای نابودی عمومی او آماده ساخت.
در اوایل آگوست ۲۰۲۳، کابینهٔ انتقالی متحد تیخانوفسکایا نشستی را در ورشو، لهستان، تحت عنوان «بلاروس نوین» برگزار کرد. این یک فرصت طلایی برای رئیسجمهور در انتظار و پیروان کابینهٔ انتقالی او بود تا مجدداً توجه و همدردی مخاطبان غربی را جلب کنند.
سوابق درزکردهٔ کنفرانس نشان میدهد که کابینهٔ انتقالی از این موقعیت استفاده کرد تا مجموعهای از پیشنهادات جسورانه را ارائه دهد.
در آنجا، دولت سایهٔ خودخواندهٔ تیخانوفسکایا به «چشمانداز اروپایی برای بلاروس»، شامل عضویت در اتحادیه اروپا، و ایجاد و به رسمیت شناخته شدن یک «گذرنامهٔ ملی بلاروس نوین» مجزا که امکان سفر بدون ویزا در سراسر بلوک را برای مخالفان فراهم کند، متعهد شد. اعلامیهٔ کابینهٔ انتقالی، لحنی به شدت ضد روسی داشت و خواستار «خروج بلاروس» از هرگونه و تمام «اتحادها» با مسکو و حذف تأسیسات، تسلیحات و نیروهای نظامی روسیه از کشور شد.
کابینهٔ انتقالی متعهد شد پس از برکناری لوکاشنکو، از «داوطلبان بلاروسی در اوکراین» که با نیروهای روسی میجنگند، حمایت کند، از «ابتکارات و کارزارهای طرفدار اوکراین» پشتیبانی نماید و به آنچه همدستی مینسک در «جنگ روسیه» مینامید، پایان دهد. اگرچه این مواضع برای مصرف سیاسی و عمومی در اروپا و آمریکا مناسب بودند، اما شتاب بخشیدن به فرسایش محبوبیت ناچیز تیخانوفسکایا در داخل کشور را در پی داشتند. نظرسنجیهای غربی به طور مداوم نشان میدهند که در صورت اجبار، اکثر مردم بلاروس در همهٔ سنین، طرفدار ادغام بیشتر با روسیه هستند، نه بروکسل.
این همدردیهای دیرینه با مسکو شاید توضیح دهد که چرا تیخانوفسکایا در جریان رقابتهای ریاستجمهوری ۲۰۲۰ از تبلیغ سیاستهای آشکارا روسهراسانه اجتناب کرد. در آن سال، «شورای هماهنگی» اپوزیسیون تیخانوفسکایا قطعنامهای را تصویب کرد که اعلام میداشت در صورت به قدرت رسیدن او، مینسک از روسیه فاصله نخواهد گرفت و «نظم قانون اساسی و سیاست خارجی» کشور بدون تغییر باقی خواهد ماند.
همسو با بسیاری از لیبرالهای اروپایی، محاسبات سیاست خارجی او پس از شروع جنگ نیابتی اوکراین به شدت تغییر کرد. با این حال، در حالی که کنفرانس آگوست ۲۰۲۳ تا حدی بازتاب مثبتی برای تیخانوفسکایا به همراه داشت، مجلهٔ openDemocracy ارزیابی بسیار تندی از چرخش ناگهانی کابینهٔ انتقالی به سمت غرب ارائه داد.
این نشریه اعلام کرد که فشار تهاجمی تیخانوفسکایا برای عضویت در اتحادیه اروپا و موضع ناگهان خصمانهاش علیه روسیه، نشان میدهد که او و حلقهٔ اطرافیانش «از عناصر اپوزیسیون در بلاروس و عموم مردم بیخبر» هستند، چرا که مردم احساس میکردند کابینهٔ انتقالی «بیشتر و بیشتر از نگرانیهای آنها فاصله میگیرد». openDemocracy خاطرنشان کرد که در هر حال، تیخانوفسکایا و همراهانش در این مرحله «نفوذ اندکی» در خود کشور دارند و حامیان در تبعید آنها بیش از همیشه نسبت به چشمانداز کابینهٔ انتقالی دلسرد شدهاند. این نشریه هشدار داد که تیخانوفسکایا با در آغوش کشیدن غرب، خطر تبدیل شدن به «یک عنصر بیاهمیت» را میپذیرد.
گذرنامهٔ موازی «بلاروس نوین» – فاجعه یا کلاهبرداری؟
تیخانوفسکایا و کابینهاش که از انزوای فزایندهٔ خود دلسرد نشده بودند، بر مواضع خود پافشاری کردند. «گذرنامهٔ بلاروس نوین» به جزء اصلی کارزار آنها تبدیل شد. در ابتدا، این طرح توجه رسانهای قابل توجهی را به خود جلب کرد و نمایندگان پارلمان اروپا از کشورهای عضو اتحادیه خواستند این اسناد را به رسمیت بشناسند.
با این حال، نمایش گذرنامه به سرعت اختلافات داخلی بر سر بودجه و مسئولیت پروژه را برانگیخت و در نهایت منجر به استعفای یکی از اعضای مؤسس «دولت در تبعید» تیخانوفسکایا شد.
در اوایل ژوئن ۲۰۲۴، والری کاوالفسکی، فعال کهنهکار اپوزیسیون بلاروس و معاون و نمایندهٔ وقت امور خارجه در کابینهٔ انتقالی، یک تبادل ایمیلی تند با تیخانوفسکایا دربارهٔ پیشرفت (یا فقدان کامل) گذرنامهٔ «بلاروس نوین» آغاز کرد. هفتهها قبل، «مرکز تحقیقات بلاروس» (با بودجهٔ غربی) فاش کرده بود که یک شرکت چاپ لیتوانیایی که برای تولید این اسناد انتخاب شده، با ویکتور شوفتسوف، بازرگان بلاروسی که به دلیل وابستگی نزدیک به رئیسجمهور، به «کیف پول لوکاشنکو» معروف است، ارتباط دارد.
در این مکاتبات درزکرده، کاوالفسکی از اینکه این افشاگریها پیش از امضای قرارداد با شرکت چاپ صورت گرفته، ابراز آسودگی کرد و نوشت: «ما واقعاً خوششانس بودیم… اگر قرارداد امضا میشد، کاملاً از هم پاشیده میشدیم.» علاوه بر این، او اشاره کرد که طرح اولیهٔ شرکت مملو از «اشتباهات فاحش» بود، مانند اشاره به «جمهوری بلاروس» به جای «صرفاً بلاروس» و نقشهٔ داخلی آن که مرز لیتوانی «به اشتباه ترسیم شده بود»، و قلمرو این کشور به مینسک منتقل شده بود. کاوالفسکی اظهار داشت: «خوب شد که هنوز چاپ شروع نشده بود.»
اما پروژهٔ گذرنامه در ۱۰ ماه گذشته از راههای دیگری نیز به بنبست خورده بود. ایمیلها نشان میدهند که چندین کشور از جمله ایسلند و لیتوانی، پیشنهاد کرده بودند که مرجع صادرکننده باشند اما سپس «از مسیر خود بازگشتند». علاوه بر این، کاوالفسکی با وجود نقش ظاهری خود به عنوان مدیر پروژه، ظاهراً درک اندکی از جزئیات درونی آن داشت.
تیخانوفسکایا به او اطلاع داد که «هیچ بودجهٔ جداگانهای به طور خاص برای پروژهٔ گذرنامه تخصیص نیافته است» و «هر هزینه و هر مورد» او باید «به صورت انفرادی» توسط اهداکنندگان کابینهٔ انتقالی تأیید شود. کاوالفسکی با حیرت پاسخ داد و اظهار داشت: «این با اطلاعات اصلی در مورد کمک مالی سوروس که من نیز روی آن کار کردم، در تضاد است.» او تأکید کرد که طبق مفاد این کمک مالی که به صورت عمومی فاش نشده بود، «پول برای مواد» تولید گذرنامه به طور خاص تعیین شده بود.
کاوالفسکی گیج شده، به تیخانوفسکایا یادآوری کرد که به او گفته شده بود پروژهٔ گذرنامه «از بودجههای بلاروس تأمین مالی میشود تا شما بتوانید کمک مالی خود را تا حد امکان برای خود نگه دارید.» او این ایده را «بسیار مضحک» و «اصلاً یک رویکرد دولتی نیست» دانست. در جای دیگری، او اعتراض کرد که «پول نباید بدون اطلاع و کنترل من در ‹هماهنگی› ناپدید شود.» کمک مالی درزکردهٔ بنیاد اروپایی برای دموکراسی، گذرنامه را تنها به عنوان یکی از «خروجیهای» اختصاصی تعیین کرده بود، که نشان میدهد ممکن است سایر بودجههای اختصاص یافته به این پروژه نیز توسط تیخانوفسکایا به جیب زده شده باشد.
تیخانوفسکایا تقصیر این فاجعه را به گردن کاوالفسکی انداخت و به وعدههای انجام نشدهٔ او برای راهاندازی کارزارهای جمعآوری سرمایه برای حمایت از این طرح، و عدم موفقیت او در ساخت زیرساختهای مناسب، از جمله «دفتر صدور، قبل از استخدام متخصصان برای تولید و تأیید گذرنامهٔ «بلاروس نوین» اشاره کرد. کاوالفسکی که آشکارا آزرده شده بود، با لحنی تند پاسخ داد: «ممنون از طعنه شما – سم در بدنم کم شده بود.»
«خسته» از «اتمام حجتها»، تیخانوفسکایا معاون خود را از دست میدهد
کاوالفسکی آخرین تلاش خود را برای نجات طرح گذرنامه انجام داد و پیشنهاد داد یک «کارشناس سوئیسی» را استخدام کنند که «نه تنها تجربه و تخصص، بلکه یک نام و ارتباطات را نیز به همراه میآورد – که میتواند وظیفهای را که برای ما یک ماه طول میکشد، در عرض یک ساعت یا یک روز حل کند.» این پس از چندین تلاش در طول ۱۰ ماه پروژه برای جذب متخصصان گذرنامه صورت گرفت که هر بار به بنبست رسیده بود.
کاوالفسکی همچنین خواستار بازگرداندن رهبری خود بر پروژه شد، به طوری که به او اجازه داده شود «تصمیمات مربوط به استخدام مدیران، تصمیمات مالی در مرحلهٔ تشکیل مرجع صدور، استخدام وکلا و ارتباطات» را بگیرد و بودجهای اختصاصی داشته باشد که بتواند آن را برای این طرح هزینه کند. او هشدار داد: «اگر شما تمام این پیشنهادات یا حتی یکی از آنها را رد کنید، من مجبور خواهم شد از نقش فرد مسئول پروژهٔ گذرنامه کنارهگیری کنم.»
به نظر میرسید کاوالفسکی در اتخاذ چنین موضع سختی محق بود. یک روز قبل، تیخانوفسکایا به او دستور داده بود که «هرگونه ارتباط عمومی» در مورد پروژهٔ گذرنامه را متوقف کرده و آن را صرفاً به او بسپارد، با این ادعا که «مردم دارند به صورت شما میخندند [کنایه از تمسخر]». او «از نام بردن این افراد خودداری کرد»، در حالی که به طور مداوم از پاسخ دادن به سؤالات او «در مورد پیشرفت گذرنامه، تحقیقات، وضعیت بحرانی و گامهای بعدی ما» سر باز زده بود. در ایمیلهای بعدی، تیخانوفسکایا همچنان با بیاعتنایی و پرخاشگری منفعلانه با همکار خود برخورد میکرد.
رئیس کابینهٔ انتقالی اظهار داشت که کاوالفسکی پیشتر «مسئول و مدیر» بوده و «تمام اختیارات لازم» برای پیشبرد پروژه را داشته است، اما تنها «درگیریهایی را با هر کسی که سعی در کمک دارد» ایجاد کرده است. تیخانوفسکایا همچنین تحت تأثیر تهدید او به استعفا در صورت عدم تحقق خواستههایش قرار نگرفت و گلایه کرد: «من دیگر از واکنش نشان دادن به اتمام حجتهای شما خسته شدهام.» او از کاوالفسکی خواست تا نقش خود را «به صورت دقیق» توصیف کند – «اینکه در کدام زمینهها میتوانید مسئول باشید، و کدامها را واقعاً میتوانید به انجام برسانید.»
تیخانوفسکایا نوشت: «من میفهمم که وظایف زیادی دارید و تلاشهای صادقانهٔ شما را برای سازماندهی کار با وجود تمام مشکلات باور دارم. اما به نظرم میرسد که میخواهید بیش از حد به عهده بگیرید. پروژهٔ گذرنامه نیازمند درگیری تمام وقت است، و شما به سادگی آن زمان را ندارید. انرژی زیادی نیز صرف درگیریهای داخلی میشود. این همان چیزی است که شما آن را «مسئول بودن» مینامید – یک سال تمام هدر رفت، و حالا مسئولیت را از خود برمیدارید.»
در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴، کاوالفسکی به اتمام حجت خود عمل کرد و به طور خصوصی استعفای خود را از کابینهٔ انتقالی به «همکاران و شرکا» اعلام نمود. او با لحنی دیپلماتیک اعلام کرد که «افتخار خدمت به مردم بلاروس در تیم سویتلانا تیخانوفسکایا» را داشته و از دریافتکنندگان به خاطر «حمایت صمیمانهشان» تشکر کرد، که به کابینهٔ انتقالی کمک کرد تا «بسیاری از ابتکارات جسورانهٔ سیاست خارجی، که برخی از آنها بیسابقه بودند، را محقق سازد.» او با امید به اینکه بلاروسیها «در احیای حاکمیت و حفظ استقلال ملت ما [پیروز] خواهند شد» و با امضای «زنده باد بلاروس!» خداحافظی کرد.
کمتر از یک ساعت بعد، دیمون ویلسون، رئیس و مدیرعامل بنیاد ملی برای دموکراسی (NED)، که ظاهراً گیج شده بود، به استعفای کاوالفسکی پاسخ داد: «ممنون که به من خبر دادید. علاقهمندم بهتر بفهمم. آیا برنامهای برای آمدن به واشنگتن دارید؟»
پاسخ سؤالبرانگیز رهبر NED نشان داد که عملکرد داخلی کابینهٔ انتقالی متحد برای حامیان غربی آن یک راز بوده است. ایمیل ویلسون تنها چند هفته پس از اهدای مدال سالانهٔ خدمات دموکراسی NED به تیخانوفسکایا ارسال شد. هنوز مشخص نیست که چه مقدار از پولی که NED به او بخشیده بود، «در ‹هماهنگی’» ناپدید شده است.
همکاری با کا گ ب، تیخانوفسکایا را غرق میکند؟
ژانویهٔ امسال، بالاخره یک گذرنامهٔ «بلاروس نوین» صادر شد. با این حال، حتی یک کشور نیز این سند را به رسمیت نمیشناسد و نمیتوان از آن برای سفر یا اهداف رسمی در هیچ کجای جهان استفاده کرد. حتی مقامات در لیتوانی، خانهٔ پذیرفته شدهٔ تیخانوفسکایا، قانونی بودن آن را رد میکنند. رمیگیوس موتازاس، رئیس کمیتهٔ روابط خارجی پارلمان لیتوانی، خاطرنشان کرد که تبعیدیان بلاروس به طور سنتی برای دریافت مدارک شناسایی محلی، به روشهای جاافتادهٔ دیگری متکی بودهاند. با این وجود، او پیشنهاد کرد که این «گذرنامههای» جایگزین را همچنان میتوان برای اهداف «نمادین» خریداری کرد.
هرگونه پیروزی که تیخانوفسکایا میتوانست از صدور این «نا-گذرنامه» ادعا کند، به سرعت توسط یک سری رسواییهای جدی در ماههای بعد خاموش شد. در ماه ژوئن، کمیتهٔ هلسینکی نروژ یک ممیزی شدید از «BY Help»، ارائهدهندهٔ کمک به اپوزیسیون بلاروس که ارتباط نزدیکی با کابینهٔ انتقالی متحد دارد، منتشر کرد. این بررسی تخلفات مالی عمدهای از جمله رسیدهای جعلی و مفقود، عدم انجام مستمر تعهدات اعلام شده، استانداردهای گزارشدهی مضحک و حفاظت نامنظم از دادهها را کشف کرد که منجر به درز گستردهٔ اطلاعات داخلی شد. «BY Help» بر خلاف پروتکلهای اولیه، از اطلاعرسانی به طرفهای آسیبدیده غفلت کرد.
مدت کوتاهی پس از آن، گروه «کمک» بلاروسی مرتبط به نام «BYSOL» نیز پس از آنکه چندین داوطلب و کارمند زن، آندری استرژاک، رئیس سازمان را به آزار جنسی متهم کردند، گرفتار طوفان جنجال شد. استرژاک تهدید کرد که اگر قربانیان جرأت حرف زدن داشته باشند، آنها را از نظر مالی تنبیه کرده و به عنوان عوامل کا گ ب بدنام خواهد کرد. در سپتامبر، «BYSOL» مسئولیتهای استرژاک را کاهش داد، اما او را در سمت خود حفظ کرد.
یک ماه قبل از آن، تصاویری از تیخانوفسکایا منتشر شد که در آگوست ۲۰۲۰، پس از انتخابات ریاستجمهوری مینسک، به طور مخفیانه ۱۵,۰۰۰ یورو از سرویسهای امنیتی بلاروس دریافت میکند. در مقابل، او موافقت کرد که ویدیویی را ضبط کند و از معترضان بخواهد درگیری با پلیس را متوقف کنند، و همچنین عبور امن به لیتوانی را دریافت کرد. در این کلیپ، او کاملاً خوشحال و آرام به نظر میرسید و با افسران کا گ ب شوخی میکرد و در مورد خروجش به ویلنیوس صحبت میکرد.
محتوای فیلم به شدت با روایت تیخانوفسکایا از فرار اجباریاش از کشور در تضاد بود، روایتی که در مصاحبهای با BBC در ژوئن ۲۰۲۵ با عنوان «من یک مادر خانهدار بودم تا زمانی که نامزد ریاستجمهوری شدم» مطرح کرد. او در آن برنامه ادعا کرد که کا گ ب او را برای فرار تهدید و ارعاب کرده، و تهدید کرده بودند که زندانی و برای همیشه از فرزندانش جدا خواهد شد و احتمالاً آنها در یتیمخانههای دولتی مورد سوء استفاده قرار خواهند گرفت.
تیخانوفسکایا در ادامه به رسانهٔ دولتی بریتانیا ادعا کرد که او برای ساعتها از تسلیم شدن امتناع کرده، اما «مادر درونیاش پیروز شد» و او تحت فشار موافقت کرد که کشور را ترک کند و تنها ۲۰ دقیقه فرصت داشت تا چند وسیلهٔ شخصی را در کولهپشتی خود قرار دهد و سپس تبعید شود. در حالی که در واقعیت، فرزندان او ماهها قبل با خیال راحت به ویلنیوس منتقل شده بودند.
اسطورهسازی فریبکارانهٔ تیخانوفسکایا در مورد خروجش از بلاروس، محکومیت شدید عناصر اپوزیسیون محلی را برانگیخت. برخی ادعا میکنند که او حتی نمیخواسته در طول انتخابات در مینسک بماند و از قبل به دنبال فرار از کشور بوده است. مشخص نیست که آیا این افشاگریهای مخرب در تصمیم اخیر مقامات لیتوانی برای کاهش حفاظت دولتی او نقشی داشته است یا خیر.
از سال ۲۰۲۰، ویلنیوس سالانه حدود ۱ میلیون یورو را صرف حفاظت از رئیسجمهور آینده کرده است، که شامل امنیت ۲۴ ساعته در داخل و خارج از کشور، خودروهای اسکورت، نگهداری از یک ملک مجلل که به صورت رایگان در اختیار او قرار گرفته و مجموعهای از مزایای پرسود است. صدها هزار یورو صرف سالنهای VIP شده بود که تیخانوفسکایا در آنجا از مهمانان خارجی پذیرایی میکرد.
اکنون این مدعی ریاستجمهوری تا نوامبر فرصت دارد تا محل اقامت مجلل دولتی خود در ویلنیوس را ترک کند. در همین حال، روابط بین مینسک و واشنگتن به طرز معجزهآسایی پس از آزادی زندانیان در سپتامبر در ازای کاهش تحریمها، بهبود یافته است. دیپلماتهای بلاروسی با همتایان اروپایی خود برای کاهش بیشتر محدودیتهای اقتصادی و احیای روابط دیپلماتیک رایزنی کردهاند.
صحنه برای فروپاشی کامل خانهٔ پوشالی تیخانوفسکایا که توسط غرب تأمین مالی میشد، آماده است. با این حال، مشخص نیست که آیا سقوط او منجر به پاسخگویی اتحادیه اروپا و آمریکا در قبال هدر دادن مبالغ هنگفت پول برای تقویت کیش شخصیت ناکارآمد او، در حالی که جنبش اپوزیسیون واقعی بلاروس را تضعیف کردهاند، خواهد شد یا خیر.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 