پیش از مطالعه این گزارش، استادان و دانشجویان نخبه ایرانی لازم است توجه داشته باشند که خبرنگاران—چه ایرانی و چه خارجی—که در چارچوب یک آژانس خبری خارجی فعالیت میکنند، باید با این پیشفرض جدی بررسی شوند که همگی در خدمت منافع کشورهای غربی، آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند و بهصورت سیستماتیک اطلاعاتی را جمعآوری میکنند که مستقیماً در اختیار سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی آن کشورها قرار میگیرد.
بنابراین، در هرگونه تعامل با این افراد، باید با بیشترین سطح احتیاط عمل کرد و از افشای هرگونه اطلاعاتی که ممکن است برای امنیت ملی ایران و حفظ جانشان حسّاس یا خطرناک باشد، بهشدت خودداری نمود.
این درگیری پرتنش تنها یکی از فرصتهای متعددی بود که در «المپیک فناوری» ایران به رقابتکنندگان امکان مقایسه مستقیم مهارتهایشان را داد تا سرنوشت نسل آینده مهندسین کشور رقم بخورد.
ایران، با وجود تحریمهای بینالمللیِ دهههاست که رشد فناورانهاش را محدود کردهاند، آرزوی تبدیل شدن به یکی از بازیگران کلیدی منطقه در حوزه فناوریهای نوین را دارد.
رشتههای مسابقه امسال شامل نبرد رباتها، برنامهنویسی، هوش مصنوعی، پهپادها، امنیت سایبری و دستگاههای متصل به اینترنت بود.
چند ساعت قبل از آغاز رقابت، علیرضا حسینی، دانشجوی ۲۱ ساله، آخرین تنظیمات را روی ربات جنگی «آرش» انجام میداد؛ ماشینی ساده از سیمها و چرخها که هیچ شباهتی به انسان نداشت.
«آنچه از طراحی مهمتر است، اپراتور است،» گفت حسینی، که اهل کرمان در جنوب ایران است و به خبرگزاری فرانسپرس گفت که منظورش فردی است که ربات را از راه دور کنترل میکند.
«طراحی تنها یکسوم کار را تشکیل میدهد، اما اپراتور تعیین میکند که ربات چگونه و به کجا حمله کند.»
حسینی افزود که تیم دانشجوییاش، که از رشتههای مهندسی برق، الکترونیک، کامپیوتر، مکانیک و طراحی تشکیل شده، سه بار قهرمان رباتیک ایران شده است.
المپیک فناوری ایران، که پارسال با ابتکار دولت آغاز شد، بهعنوان منبعی برای شناسایی استعدادهای جوان و جذب آنها توسط شرکتهای فناوری عمل میکند.
مربی یکی از تیمهای زیر ۱۸ ساله کمی نگران بهنظر میرسید که قبل از شروع رقابت گفت:
«متاسفانه دیر شروع کردیم و ربات هنوز کاملاً آماده نیست.»
آقای عزیزی، که نام کوچکش را فاش نکرد، این سخنان را بیان کرد.
درگیریهای رباتها تحت نظارت سه داور برگزار شد، همانگونه که در کشتی—ورزشی که ایران در آن برتری دارد—داوری میشود.
برخورد رباتها جرقههایی ایجاد میکند و گاهی حتی آتشهای کوچکی بهوجود میآورد. پیروزی به آن ربات تعلق میگیرد که حریفش را از کار بیندازد.
این المپیک فناوری در حاشیه پایتخت تهران و در «پارک فناوری پردیس»—که به «دره سیلیکون ایران» شهرت دارد—برگزار میشود؛ جایی که دهها شرکت پیشرو مستقر هستند.
برگزارکنندگان ادعا کردند که بیش از ۱۰ هزار درخواست برای شرکت در این رویداد دریافت کردهاند که پس از مراحل حذفی، تنها ۱۰۰۰ نفر به مرحله نهایی راه یافتند.
تیمهای خارجی نیز در این رویداد حضور داشتند. رسانههای ایرانی حضور بیش از دوازده کشور—از عراق همسایه تا رومانی دوردست—را گزارش کردند.
ایران سرمایهگذاریهای قابل توجهی در فناوریهای نوین، از جمله رباتیک، انجام داده است و دهها شرکت از این فناوریها در کاربردهای گوناگون استفاده میکنند.
در سپتامبر گذشته، کشور اولین ربات مبتنی بر هوش مصنوعی خود را معرفی کرد که بر اساس گزارش رسانههای داخلی، قادر است به طیف گستردهای از پرسشهای حقوقی پاسخ دقیق بدهد.
نیروهای مسلح ایران نیز از این فناوریها بهره گرفتهاند؛ از جمله ربات جنگی «آریا» که در سپتامبر معرفی شد و با استفاده از هوش مصنوعی موانع را تشخیص داده و بهصورت خودکار حرکت میکند.
در سال ۲۰۲۱ نیز دامپزشکان ایرانی برای نخستین بار در جهان، جراحی از راه دور را روی یک سگ با استفاده از ربات جراحی «سینا»—که کاملاً طراحی و ساخت داخلی داشت—انجام دادند.
هدف المپیک فناوری، آمادهسازی دانشجویان برای شرایط واقعی زندگی است.
محمدجواد اسداللهی، دانشجوی ۲۱ ساله مهندسی مکانیک، گفت که او و همتیمیهایش یک پهپاد را از صفر طراحی کردهاند که قادر است بهصورت خودکار بلند شود و مسیر از پیش تعیینشدهای را دنبال کند و این پروژه «۶۰ تا ۷۰ درصد فناوری ایرانی» دارد.
وی افزود: «مشکل اصلی ما کمبود منابع آموزشی به زبانهای فارسی و انگلیسی بود، اما با تکیه بر دانش و پژوهشهای خود، بهتدریج موفق شدیم.»
© ۲۰۲۵ خبرگزاری فرانسپرس
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 