کارگران برزیلی: «برای دفاع از ونزوئلا باید گردانهای بینالمللی همانند جنگ داخلی اسپانیا سازماندهی کرد»
نوشتهٔ دبلیو. تی. ویتنی، روزنامهنگار آمریکایی
ترجمه مجله جنوب جهانی
در حالی که واشنگتن تهاجم نظامی خود علیه ونزوئلا را تشدید کرده است، جنبش کارگران بیزمین برزیل (MST) پاسخی بینالمللگرایانه ارائه داده و خواستار تشکیل گردانهای همبستگی الهامگرفته از گردانهای داوطلب جنگ داخلی اسپانیا شده است.
از اوت (مرداد) امسال، کشتیهای جنگی، جنگندهها و نیروهای آمریکایی در آبهای کارائیب نزدیک سواحل ونزوئلا و در پورتوریکو مستقر شدهاند. کشورهای همسایهٔ ونزوئلا در آمریکای لاتین و کارائیب واکنشهای گوناگونی نشان دادهاند: بسیاری از آنها با وجود مخالفت با تجاوز آمریکا، این موضع را از فاصلهای ایمن بیان میکنند؛ برخی دیگر خنثیگرایی میورزند یا حتی با آن همراهی میکنند.
کلمبیا و برزیل از ونزوئلا حمایت میکنند — یا به زودی خواهند کرد — اما هر یک به شیوهای متفاوت. از این رو، سخنان اخیر جوآو پدرو استِدیله، یکی از بنیانگذاران و رهبران جنبش کارگران بیزمین (MST) برزیل، توجه ویژهای را به خود جلب میکند.
حملات هوایی آمریکا تاکنون دهها نفر از سرنشینان قایقهایی را کشته که واشنگتن آنها را متهم به قاچاق مواد مخدر میداند. این اقدامات با اتهامات علیه نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توجیه میشود؛ دولت آمریکا وی را «قاچاقچی بزرگ مواد مخدر» خوانده و جایزهٔ ۵۰ میلیون دلاری برای دستگیریاش تعیین کرده است. با این حال، ادعای مبنی بر رهبری مادورو بر «کارتل دِ لُس سُلِس» (کارتل خورشیدها) بیاساس است. گزارش سازمان ملل متحد تأکید دارد که چنین کارتلی وجود ندارد. حتی یکی از توطئهگران آمریکایی که در تلاش برای کودتای مسلحانه علیه ونزوئلا نقش داشته، اخیراً ادعا کرده که این کارتل ساختهٔ سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) است.
اخیراً، دونالد ترامپ اعلام کرده که CIA در داخل ونزوئلا فعالیت خواهد کرد. روشن است که دولت آمریکا در پی کنترل نفت و سایر منابع این کشور است و برای سرنگونی دولتی که به سوی سوسیالیسم حرکت میکند، توطئه میکند.
دولت ونزوئلا در حال آموزش میلیونها نیروی میلیشیای مردمی است. در ۲۱ اکتبر (۳۰ مهر)، وزیر دفاع ونزوئلا، ولادیمیر پادرینو لوپس، اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور با همتایان کلمبیایی خود در مبارزه با قاچاق مواد مخدر همکاری خواهند کرد. روابط دو کشور به سرعت بهبود یافته است.
این روابط پس از آنکه دولت کلمبیا در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ ونزوئلا را تقلبی خواند، تیره شده بود. اما در ۱۰ اوت (۲۰ مرداد)، گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، در یک پست شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «کلمبیا و ونزوئلا یک ملت، یک پرچم و یک تاریخ هستند. هرگونه عملیات نظامی که با رضایت کشورهای برادر ما صورت نگیرد، تجاوزی علیه آمریکای لاتین و کارائیب محسوب میشود.»
پترو همچنین اعلام کرده که نیروهای مسلح کلمبیا اطلاعات هوشمندی نظامی خود را با ونزوئلا به اشتراک خواهند گذاشت.
کمپین تخریب آمریکا به پترو نیز گسترش یافته است. وی در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۳ سپتامبر (۲ مهر)، از حمایت آمریکا از جنگ اسرائیل علیه غزه و امپریالیسم آمریکایی بهطور کلی انتقاد کرد و در تجمعی مقابل مقر سازمان ملل، خطاب به آمریکا سخنان تندی را بیان نمود. در پاسخ، دولت آمریکا ویزا او را لغو کرد. پیش از این نیز پترو از پذیرش کلمبیاییهای اخراجی که با هواپیمای نظامی و با دستبند به کلمبیا بازمیگشتند، سر باز زده بود.
در ۱۸ اکتبر (۲۷ مهر)، پترو دولت آمریکا را به قتل یک ماهیگیر کلمبیایی و نقض حاکمیت کشورش متهم کرد. ترامپ در واکنش، پترو را «قاچاقچی غیرقانونی… که هیچ اقدامی برای متوقف کردن تولید مواد مخدر انجام نمیدهد» خواند، تعرفههایی بر واردات کالاهای کلمبیایی وضع کرد و کمکهای مالی مربوط به مبارزه با مواد مخدر را قطع نمود. پترو سفیر کلمبیا در واشنگتن را برای مشورت به کشورش فراخواند.
کلمبیا ممکن است در کنار ونزوئلا بایستد، اما مواضع سایر کشورهای منطقه روشن نیست. کلمبیا که ریاست موقت سازمان جامعهٔ کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب (CELAC) را بر عهده دارد، جلسهای مجازی از وزرای خارجهٔ این سازمان برای دستیابی به مواضع یکپارچه ترتیب داد. در سال ۲۰۱۴، CELAC تمام منطقه را «منطقهای آزاد از جنگ» اعلام کرده بود.
در جلسهای که در ۱ سپتامبر (۱۱ شهریور) برگزار شد، نمایندگان ۲۳ از ۳۳ کشور عضو CELAC دربارهٔ بیانیهای کلی دربارهٔ تنش میان آمریکا و ونزوئلا بحث کردند. این بیانیه، اصولی همچون لغو تهدید یا استفاده از زور، حل مسالمتآمیز اختلافات، ترویج گفتوگو و چندجانبهگرایی، و احترام بیقید و شرط به حاکمیت و تمامیت ارضی را تأکید کرد.
اگرچه اکثریت کشورهای شرکتکننده این بیانیه را پذیرفتند، اما آرژانتین، اکوادور، پاراگوئه، پرو، کاستاریکا، السالوادور، گویان، جامائیکا و ترینیداد و توباگو از امضای آن خودداری کردند.
کشورهای عضو پیمان بولیواری برای مردم آمریکای ما (ALBA-TCP) اقدامات نظامی آمریکا در کارائیب را محکوم کردند. همچنین، جامعهٔ کارائیب (CARICOM) که در پایان اکتبر (آبان) گرد هم آمد، دوباره بر حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای منطقه تأکید کرد، هرچند بدون نام بردن از آمریکا یا ونزوئلا. تنها استثنا، ترینیداد و توباگو بود؛ نخستوزیر این کشور، کاملا پِرسَد-بیسِسار، گفت: «هیچ همدردی با قاچاقچیان ندارم؛ ارتش آمریکا باید آنها را بهصورت خشونتآمیز نابود کند.»
در مقابل، رهبران منطقهای از جمله کلودیا شیینباوم، رئیسجمهور مکزیک؛ زیومارا کاسترو، رئیسجمهور هندوراس؛ دانیل اورتگا، همرئیسجمهور نیکاراگوئه؛ و لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیسجمهور برزیل، بهوضوح از مداخلهٔ آمریکا انتقاد کردهاند.
اما کارگران برزیلی، بهویژه آنان که با جنبش کارگران بیزمین (MST) پیوند دارند، اکنون خود را درگیر این مسئله کردهاند. رهبر این جنبش، جوآو پدرو استِدیله، در ۱۶ اکتبر (۲۵ مهر) در رادیوی «برزیل دِ فاتو» مصاحبه شد. او گفت:
«آمریکا مدتهاست که ونزوئلا را تهدید میکند. این فرآیند با دولت ترامپ، که ترکیبی از دیوانگی و فاشیسم است، شتاب گرفته است. آنها فکر میکنند با زور خام میتوانند دولت مادورو را سرنگون کرده و آن را به ماریا کورینا ماچادو هدیه دهند. بخشی از این تاکتیک، اعطای جایزهٔ نوبل به وی بود. آمریکا اشتباهی تراژیک مرتکب میشود که اقداماتش را صرفاً بر اساس اطلاعات افراطیهای راستگرا بنا کرده است.
هرگز پیش از این، دولت مادورو چنین حمایت گستردهای از سوی مردم نداشته است. حالا زمان آن رسیده که دولت لولا اقدامات قاطعتری انجام دهد و همبستگی فعالتری با ونزوئلا نشان دهد.
اگر آمریکا تمام این فشارهای نظامی را برای بازپسگیری نفت ونزوئلا به کار گیرد و… ماریا کورینا… پس از تجاوز به قدرت برسد، اولین کارش خصوصیسازی شرکت نفتی ونزوئلا (PDVSA) و تسلیم سایر منابع — مانند آهن، آلومینیوم و طلا که به فراوانی دارند — به شرکتهای آمریکایی خواهد بود.
در همایشی که در ونزوئلا شرکت کردم — کنگرهٔ جهانی دفاع از مادرِ زمین — توافق شد که هرچه زودتر گردانهای بینالمللی از فعالان هر کشور را سازماندهی کنیم تا به ونزوئلا برویم و خود را در اختیار دولت و مردم این کشور قرار دهیم.
میخواهیم آن دستاورد تاریخی را تکرار کنیم که چپ جهانی در جنگ داخلی اسپانیا در سال ۱۹۳۶ رقم زد، هنگامی که هزاران فعال از سراسر جهان به اسپانیا آمدند تا از جمهوری و مردم اسپانیایی دفاع کنند.»
وبسایت جنبش کارگران روستایی برزیل گواهی بر آگاهی طبقاتی و ضدامپریالیسمی است که این جنبش را به سوی همبستگی با مردم ونزوئلا سوق داده است:
جنبش کارگران روستایی برزیل (MST) از مبارزات پراکندهٔ کارگران روستایی در جنوب برزیل در پایان دههٔ ۱۹۷۰ برای دستیابی به زمین سرچشمه گرفت. سرمایهداری برزیلی نتوانست تضادهای موجود در حوزهٔ روستایی را حل کند.
به تدریج، جنبش کارگران روستایی برزیل دریافت که کسب زمین مهم است، اما کافی نیست. دسترسی به اعتبار، مسکن، خدمات فنی، مدارس، مراقبتهای بهداشتی و سایر نیازهای اساسی خانوادههای بیزمین نیز ضروری است. این جنبش فهمید که مبارزه تنها علیه اربابان بزرگ زمین (لاتیفوندیستها) نیست، بلکه علیه مدل اقتصادی نئولیبرال نیز هست.
امروزه جنبش کارگران روستایی برزیل «بزرگترین جنبش اجتماعی آمریکای لاتین» محسوب میشود که حدود ۱٫۵ میلیون عضو بیزمین دارد و در ۲۳ از ۲۷ ایالت برزیل فعال است.
خود استِدیله توضیح میدهد که چرا باید دولت آمریکا را پاسخگو دانست. در پیام سال نوی اخیرش گفت: «جهان و برزیل درگیر بحرانهای عمیقی هستند: بحران ساختاری سرمایهداری، بحران زیستمحیطی و بحران ورشکستگی دولتهایی که ناتوان از حل مشکلات اکثریت مردماند… سال نوی ۲۰۲۴ را به تمام مردم برزیل تبریک میگویم!»
مصاحبهٔ اخیر او با مجلهٔ «مانتلی ریویو» (Monthly Review) نیز بسیار گویاست:
«MST بر دو مفهوم کلیدی از تجربهٔ تاریخی طبقهٔ کارگر — بهویژه دهقانان — استوار است: مبارزهٔ جمعی و همبستگی.
قدرت ما در استدلالها یا ایدههایمان نیست، بلکه در تعداد افرادی است که میتوانیم سازماندهی کنیم. فکر میکنم فرآیندی از یکپارچگی و یادگیری متقابل میان ونزوئلاییها، برزیلیها و بهطور کلی آمریکای لاتین در جریان است. جنبش کارگران روستایی برزیل در چندین کشور گردانهایی را راهاندازی کرده و یک گردان دائمی نیز در خود ونزوئلا دارد.»
دبلیو. تی. ویتنی جونیور، روزنامهنگار سیاسی آمریکایی ساکن ایالت مِین.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 