سودان: جنایات جنگی شبه‌نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع با حمایت امارات متحده عربی 

نویسنده: لوکا شِفِر 
منتشر شده در یونگه ولت
ترجمه مجله جنوب جهانی

وضعیت در سودان بسیار بحرانی است. گزارش‌ها حاکی از آن است که تنها طی چند روز گذشته در پایتخت ایالت شمال دارفور، شهر الفاشر، بیش از دو هزار غیرنظامی قتل‌عام شده‌اند. سازمان ملل متحد این درگیری‌ها را «بزرگ‌ترین بحران انسانی جهان» در حال حاضر توصیف کرده است. در این نبرد خونین بر سر قدرت، که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده، نیروهای مسلح سودان (SAF) به فرماندهی ژنرال عبدالفتاح البرهان – کودتاچی و حاکم فعلی نظامی کشور – با نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) به رهبری ژنرال محمد حمدان دقلو درگیر هستند.

البرهان، که پیش‌تر معاون دقلو بود، اکنون می‌کوشد پس از فجایع نیروهای تحت امرش در جریان تصرف کامل شهر ۳۰۰ هزار نفری واقع در غرب کشور، نوعی اقدام‌گرایی ساختگی از خود نشان دهد. وی روز پنج‌شنبه دستور بازداشت یکی از فرماندهان میدانی موسوم به «ابولولو» را صادر کرد؛ شخصی که با بی‌پروایی از ارتکاب جنایات خود سخن گفته بود. ابولولو در پخش زنده‌ای در تیک‌تاک اعتراف کرد صدها نفر را کشته و اعلام کرد قصد دارد شمار قربانیان را به دو هزار نفر برساند. روزنامه *سودان تریبیون* این خبر را گزارش داد.

در پس این «جنگ داخلی»، سرمایه‌گذاران بین‌المللی و منافع امپریالیستی آنان قرار دارند. البرهان از سوی قدرت منطقه‌ای مصر به‌طور گسترده پشتیبانی می‌شود. او و رئیس‌جمهور مصر، عبدالفتاح السیسی، به‌تازگی توافق کرده‌اند همکاری‌های خود را گسترش دهند. در سوی مقابل، امارات متحده عربی از نیروهای نیروهای پشتیبانی سریع حمایت می‌کند. هر دو طرف، نیروهای وابسته خود را با تسلیحات و تجهیزات مختلف تجهیز می‌کنند. هرچند امارات رسماً هرگونه پشتیبانی از نیروهای شبه‌نظامی را انکار می‌کند، اما هیئت کارشناسان سازمان ملل درباره سودان در ژانویه ۲۰۲۴ صحت این اتهامات را تأیید کرد. به گفته این هیئت که از سوی شورای امنیت منصوب شده بود، ورود انواع جدید و پیشرفته سلاح‌ها به دست نیروهای پشتیبانی سریع «تأثیری چشمگیر بر توازن قوا در کشور» گذاشته است. در عین حال، امارات از سوی واشنگتن به‌عنوان «شریک مهم دفاعی» مورد استقبال قرار می‌گیرد. شکایت دولت خارطوم علیه ابوظبی نزد دیوان بین‌المللی دادگستری نیز بی‌نتیجه ماند، زیرا دادگاه در بررسی اولیه خود، صلاحیت رسیدگی به این پرونده را نپذیرفت.

ریسک ابوظبی حساب‌شده است. این کشور سال‌هاست بزرگ‌ترین خریدار طلای سودان محسوب می‌شود؛ منابعی که هم ارتش سودان و هم نیروهای پشتیبانی سریع بر آن چنگ انداخته‌اند. طلا، در کنار نفت، مهم‌ترین کالای صادراتی سودان است و این کشور سومین تولیدکننده طلا در قاره آفریقا به‌شمار می‌آید. با این حال، بیشتر طلا از کشور قاچاق می‌شود. نیروهای نیروهای پشتیبانی سریع کنترل خود را بر مناطق استخراج طلا در دارفور تحکیم کرده‌اند و از این راه تأمین منابع مالی و لجستیکی خود را تضمین می‌کنند.

اما هدف امارات فراتر از دسترسی به منابع معدنی است. این کشور در پی تسلط بلندمدت بر امنیت غذایی منطقه نیز هست. تمرکز آن بر بنادر واقع در ساحل دریای سرخ قرار دارد. صندوق‌های دولتی و شرکت‌هایی همچون IHC، جنعان و صندوق توسعه ابوظبی سال‌هاست مبالغ هنگفتی را در پروژه‌های کشاورزی سرمایه‌گذاری کرده‌اند، صدها هزار هکتار زمین خریداری و قراردادهای اجاره بلندمدت برای تولید خوراک دام و محصولات غذایی منعقد کرده‌اند.

تا سال ۲۰۲۰، تنها از منابع اماراتی بیش از شش میلیارد دلار در پروژه‌های اقتصادی و زنجیره‌های تدارکاتی سرمایه‌گذاری شده است. روابط و همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور که ریشه آن‌ها به تأسیس ناحیه آزاد تجاری دوجانبه در سال ۲۰۰۳ بازمی‌گردد، در سطح رسمی به‌عنوان بخشی از راهبرد ملی «امنیت غذایی ۲۰۵۱» معرفی می‌شود. ۸۰ درصد مواد غذایی مصرفی یا فرآوری‌شده در امارات از سودان تأمین می‌شود.

افزایش حضور امارات در سودان همچنین ناشی از کاهش نفوذ منطقه‌ای آن است. این کشور در پایان جنگ یمن در سال ۲۰۲۱ از پایگاه نظامی عَصَب در اریتره – که به مدت ۳۰ سال اجاره کرده بود – عقب‌نشینی کرد. همچنین در سال ۲۰۱۸ امتیاز بهره‌برداری از بندر مهم دُرَعَلی در جیبوتی را از دست داد. تنها از طریق سرمایه‌گذاری‌های گسترده توانست بندر بربره در سرزمین خودخوانده سومالی‌لند را به‌عنوان محور لجستیکی در شاخ آفریقا حفظ کند، هرچند این کار روابطش با موگادیشو را تیره ساخت. سیاست‌های اقتصادی و نظامی امارات در منطقه در راستای صدور سرمایه پیش می‌رود و بخشی از راهبردی بلندمدت برای گسترش نفوذ به‌شمار می‌آید. بنابراین، پشت جنایات جنگی RSF، شبکه‌ای از منافع سرمایه‌داری و الگوهای انباشت ثروت از سوی ابوظبی در حال گسترش است.