منتشر شده در گرانما ارگان کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا
ترجمه مجله جنوب جهانی

ماتانزاس.‌– خوشا به حال چشمانی که او را دیدند در آن پنجم نوامبر ۱۸۴۳ِ دوردست، در حالیکه داس جنگی را علیه برده‌داران به دست گرفته بود.
طغیان او، به قصد همراهی با بسیاری دیگر از بردگان به پا خاسته در اراضی مزرعهٔ قند تریون‌ویراتو (Triunvirato)، بیش از ۱۳۰ سال بعد، به فریاد جنگ یک قاره تبدیل شد.

آن ره‌آورد بی‌همتای فداکاری از سوی انترناسیونالیست‌های کوبایی، به گونه‌ای شایسته «عملیات کارلوتا» نامیده شد؛ ادای احترامی به آن زن اسیر آفریقایی با دلاوری رام‌نشدنی. او مظهر مقاومت در برابر استثمار است و بخشی از میراث کوباییِ شورش علیه ستم را تشکیل می‌دهد.
این عملیات، نام آن کنیزی را به ارث برد که با آرمانِ آزادی قیام کرد. این یک پیش‌بینی بود: جنگ آنگولا نیز جنگی برای آزادی می‌شد. یک شاهکار خارق‌العاده از ملت ما.

در پنجم نوامبر ۱۹۷۵، به درخواست «جنبش خلق برای آزادی آنگولا» (MPLA)، دولت کوبا تصمیم گرفت تا مستقیماً از آن کشور آفریقایی پشتیبانی کند.
بدین‌گونه «عملیات کارلوتا» متولد شد؛ اقدامی جسورانه و با ابعادی عظیم. این سرآغاز کمک نظامی انترناسیونالیستی بود که کوبا در برابر تهدیدات ارتش آپارتاید آفریقای جنوبی و متحدانش، متوجه حاکمیت آنگولا، به این کشور ارائه کرد.

امپراتوری محتضر پرتغال از آفریقا عقب‌نشینی می‌کرد و پشت سر خود زخمی گشوده به نام آنگولا را بر جای می‌گذاشت. از واشنگتن و پرتوریا بادهای جنگ می‌وزیدند و دشمنان MPLA را مسلح و تأمین مالی می‌کردند. پیروزی ستم نژادی گریزناپذیر به نظر می‌رسید.
در این بستر، کوبا به درخواست آنگولا برای مبارزه در کنار نیروهای مسلح آزادی‌بخش خلق آنگولا (FAPLA) در راه رهایی آن کشور پاسخ داد.
از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۱، حدود ۳۰۰,۰۰۰ کوبایی در این حماسهٔ آفریقایی شرکت جستند و بیش از ۲,۰۰۰ تن جان خود را از دست دادند، که بقایایشان طی عملیاتی با نام «عملیات ادای احترام» (Operación Tributo) به وطن بازگردانده شد.
به قول شاعر، نام‌های کسانی که هرگز بازنگشتند، بر قلب آنگولا و بر سنگ مرمر حافظهٔ میهنشان حک شده است.

جنگ برای احیا نشدن استعمار در آنگولا طولانی بود و نقطهٔ اوج کوبندهٔ خود را در «نبرد کوئیتو کوآناواله» (۱۹۸۷-۱۹۸۸) داشت. در آنجا، در جنوب آنگولا، قدرت نظامی آفریقای جنوبی در برابر عزم نیروهای کوبایی و آنگولایی درهم شکست.
نلسون ماندلا خود می‌گوید که: این نقطهٔ عطف رهایی آفریقا و ملت من بود.
در آنجا ستون فقرات آپارتاید شکسته شد. این امر آفریقای جنوبی را وادار ساخت که نه تنها از آنگولا، بلکه از نامیبیا نیز عقب‌نشینی کند و استقلال آن را سرعت بخشد. به باور تعداد قابل توجهی از مورخان، آن [نبرد]، سرآغاز پایان رژیم نژادپرست پرتوریا بود.

فیدل، هدایت‌گر آن مأموریت، تأکید کرد که عملیات کارلوتا «یک شاهکار خارق‌العاده از ملت ما، به ویژه جوانان،» و «کمتر اتفاق افتاده که صفحه‌ای از ایثار و همبستگی بین‌المللی مانند آن نوشته شود.»
وی در مراسم بدرقهٔ جان‌باختگان در آن حماسه، تصریح کرد که آنان در مبارزه با استعمار، نژادپرستی، غارت، و استثمار، و به نفع استقلال، سوسیالیسم و انترناسیونالیسم جان باختند.
و اگر عملیات کارلوتا برای کوبا مایهٔ فخر است، برای آنگولایی‌ها، چنانچه رهبران عالی‌رتبهٔ آن کشور اذعان دارند، موجب قدردانی و امتنان است، زیرا امروز آنان ملتی واقعاً آزاد و دارای حاکمیت هستند، سرنوشت خود را در دست دارند، و در مقیاسی بزرگ، اعتراف می‌کنند که آن پیروزی متعلق به کوبایی‌ها نیز هست.
این پیروزی یک قاره را دگرگون ساخت. حاکمیت آنگولا را تضمین کرد، آپارتاید را درهم شکست و نامیبیا را آزاد ساخت. اما عملیات کارلوتا فراتر از یک کارزار نظامی، عملی از همبستگی و اثباتی بود بر اینکه کرامت می‌تواند کفهٔ ترازوی تاریخ را متمایل سازد.

مکانِ خاطرهٔ جاودان

در صحنه‌ای که مزرعهٔ قند قدیمی تریون‌ویراتو در آن واقع بود، «موزهٔ بردهٔ شورشی» می‌درخشد. این مکان، نهادی با ارزش‌های غیرقابل انکار میراثی، تاریخی و فرهنگی است، خاطره‌ای جاودان از درام برده‌داری و نمادی از روحیهٔ عمیق انترناسیونالیستی کوبایی‌ها.
این [موزه] شامل چندین سالن نمایشگاهی است که محل یادآوری دائمی است و روحیهٔ عمیق انترناسیونالیستی ملت ما را در خود خلاصه می‌کند.
خانهٔ مسکونی، که بنایی وسیع و استعماری است و در فاصلهٔ ۱۸۲۴ تا ۱۸۳۱ تأسیس شده و با باغی از درختان میوه احاطه گشته، فضاهایی به سبک آن دوران را بازآفرینی می‌کند و علاوه بر این، یافته‌های باستان‌شناسی اخیر و اشیاء هنرهای تزئینی را نیز به نمایش می‌گذارد.
در یکی از سالن‌های آن، جنگ‌افزارها و اشیائی متعلق به مبارزانی که به ندای ملت آنگولا پاسخ گفتند، و نیز سالنی دیگر که به جان‌باختگان آن حماسه اختصاص دارد، به نمایش گذاشته شده است.
در هر بخش از آن تکه از جغرافیای ماتانزاس، می‌توان نمونهٔ عصیانی را حس کرد که کنیز کارلوتا، زنی با ارزش خارق‌العاده، آن را خلاصه می‌کند.
به درستی نام او برای نام‌گذاری مأموریت انترناسیونالیستی کوبا در جمهوری خلق آنگولا انتخاب شد، صفحه‌ای افتخارآمیز از تاریخ میهن، که ژنرال ارتش رائول کاسترو روس دربارهٔ آن بیان داشت: «اوج شکوه و اعتبار متعلق به ملت کوبا است، که قهرمان حقیقی آن حماسه بود.»