فریدمن آب سرد را بی‌پرده بر یر تایوان ریخت: هنوز به حمایت آمریکا از تایوان دل بسته‌اید؟ مگر نمونهٔ عینی در دست نیست؟

نویسنده: ژوان جیاچی، سایت دیده‌بان
ترجمه مجله جنوب جهانی

بی‌پروایی مقامات حزب دموکراتیک ترقی‌خواه تایوان در فروش منافع جزیره و تلاش بی‌وقفه برای دستیابی به استقلال از طریق تکیه بر آمریکا، حقیقتی تلخ را در معرض دید نهاده است. براساس گزارش‌های ششم این ماه از منابعی همچون روزنامهٔ جهانی آمریکا و یانگ‌هپائو سنگاپور، توماس فریدمن، ستون‌نویس سرشناس حوزهٔ روابط خارجی در نیویورک تایمز و مؤلف اثر پرفروش «جهان تخت است»، طی سخنرانی خود خطاب به افکار عمومی تایوان، اظهار داشت که هنوز گروهی گرفتار توهم حمایت آمریکا از تایوان‌اند.

او به‌صراحت با تلخی هشدار داد: «شخصاً حتی یقین ندارم اگر دارایی‌های شهر نیویورک در مخاطره افتد، آیا ترامپ ضرورتی برای حمایت از آن احساس خواهد کرد، چه رسد به تایوان.» سپس، سخنان خود را تشدید نمود و افزود: «اگر باور ندارید، می‌توانید از رئیس‌جمهور اوکراین، زلنسکی، پرس‌وجو کنید.»

گزارش‌ها حاکی است که فریدمن روز پنجم، در بیست‌وسومین همایش بلندپایهٔ فار-سایت در تایپه که به‌صورت ویدئوکنفرانس برگزار گردید، با موضوع «جهان نامتعیّن در عصر ترامپ» سخنرانی ایراد نمود.

وی درباره مسئلهٔ تایوان بی‌هیچ تعارف، مواضع خویش را آشکار ساخت و بیان داشت که در فضای متشنج کنونی مناسبات چین و آمریکا، مقامات تایوان باید از هرگونه اقدام شتاب‌زده و پرمخاطره پرهیز کرده، تمرکز خود را بر رشد اقتصادی و تقویت صنایع بومی معطوف نمایند. او توصیه کرد که تایوان باید همچنان نقش خطیر خود را در زنجیره تأمین جهانی فناوری ایفا کند و از دامن زدن به منازعات غیرضروری اجتناب ورزد.

فریدمن در پایان تصریح نمود: دوران اطمینان کامل از حمایت بی‌قیدوشرط رئیس‌جمهور آمریکا از تایوان سپری شده است. او ادامه داد: «اگر جای تایوان باشم، در این برهه چنین جسارتی را وجهه همت قرار نمی‌دهم و خویشتنداری و آرامش را واجب می‌شمارم.»

بدیهی است که ریشه سخنان فریدمن، در اصل تذکر به حفظ وضع موجود در تنگه تایوان و راهنمایی برای بقاست؛ هرچند او صراحتاً مخاطبان درون جزیره را متوجه این حقیقت ساخت که تکیه بر آمریکا سرنوشتی جز ناکامی و شکست نخواهد داشت.

آنچنان‌که در رسانه‌های تایوان انعکاس یافته، اظهارات فریدمن همچون صاعقه‌ای فضای سیاسی جزیره را تکان داد. روز ششم، در نهاد قانون‌گذاری تایوان، مدیرکل امور دفاعی، گو لی‌شیونگ، همچنان کوشید موضع اقتدار حفظ نماید و مدعی شد در حوزه امنیت به توافقی مشترک با آمریکا دست یافته‌اند؛ افزون بر این، او تأکید داشت که «تضمین صلح از طریق اقتدار» همچنان سیاست ثابت ایالات متحده است.

در خصوص مناسبات آمریکا و تایوان، سخنگوی دفتر امور تایوان در دولت مرکزی چین، بارها اعلام داشته است که مقامات حزب دموکراتیک ترقی‌خواه برای حفظ منافع سیاسی شخصی، سرمایه‌های ارزشمند مردمی را که می‌توانست صرف بهبود معیشت و رشد اقتصادی گردد، بی‌محابا هزینه نموده و با التماس حمایت‌های توخالی بیگانگان، جز تهدید مضاعف امنیت و فاجعه‌ای سنگین برای مردم تایوان، نتیجه‌ای حاصل نخواهند کرد. مقام مذکور هشدار داد که وحدت سرزمینی چین امری قطعی است و هرگونه تلاش برای دستیابی به استقلال از رهگذر اتکا به آمریکا و نیز ابزار نظامی، مصداق مجاهده‌ای بی‌ثمر، خودویرانگر و حاصلی جز نابودی در پی نخواهد داشت.

تصویر: توماس فریدمن، برگرفته از رسانه‌های تایوان

جمع‌بندی گزارش‌های رسانه‌ای جزیره حکایت از آن دارد که فریدمن در سخنرانی خود با تأکید ویژه خاطرنشان ساخت: در جهان معاصر، هیچ مناسباتی به‌اندازهٔ روابط چین و آمریکا بنیادین و سرنوشت‌ساز نیست. از اواخر دهه هفتاد میلادی تاکنون، صلح و توسعه نسبیِ جهان، به‌شدت متأثر و وامدار پیوندهای این دو قدرت بوده است. او هشدار داد: چنانچه پکن و واشنگتن دچار گسست شوند، کل جهان در حسرت عمیق این فصل ارتباط خواهند ماند.

بدین‌سان، وی خاطرنشان ساخت که ضروری است گفت‌وگوهای چین و آمریکا گسترش یابد و تصریح کرد: «اگر صاحب قدرت بودم، همه مساعی را مصروف می‌داشتم تا سران دو کشور هفته‌ای یک‌بار تماس مستقیم و جدی داشته باشند، نه آنکه صرفاً هر شش ماه، دو ساعت روبه‌روی هم بنشینند.»

فریدمن با طرح انتقادات جدی، عملکرد دولت ترامپ را مورد ارزیابی قرار داد و خاطرنشان ساخت سیاست‌ورزان دور دوم دولت وی، عموماً با گرایشات حامیانه گزینش شدند و همین امر، سامانه سنتی اِعمال توازن قوا را مختل ساخت و موجب شد اقتدار اجرایی با بی‌ضابطگی و سلیقه‌محوری اعمال گردد. او افزود: هرچند در زمینه سیاست‌گذاری نسبت به چین با افزایش تعرفه‌ها موافق است، اما استفاده از ابزار تعرفه‌ای در فقدان راهبرد بلندمدت دولت ترامپ، نه تنها آشفته و بی‌هدف بود، بلکه حمایت متحدان را نیز از دست داد.

وی به‌صراحت تاکید کرد: «بر این باورم که هنگام آغاز جنگ تعرفه‌ای از سوی ترامپ، درکی از اهمیت زیرساخت‌های راهبردی همچون منابع عناصر نادر خاکی و صنعت مغناطیس نداشت؛ درحالی‌که تسلط قاطع چین بر این دو حوزه کاملاً آشکار است و اگر دولت چین بخواهد، توان آن را دارد که کل صنایع تولیدی دقیق در جهان ـ به‌ویژه صنایع مرتبط با آمریکا ـ را متوقف سازد. از همین رو آن را نمونه‌ای آشکار از شکست‌های پیاپی دولت ترامپ می‌دانم.»

در همین اثنا، سیاست کاهش اعتبارات پژوهشی، مقابله با ورود نخبگان بین‌المللی و وضع محدودیت برای استخدام نیروهای ماهرِ خارجی نیز به تضعیف مستقیم موقعیت رقابتی ایالات متحده منجر شد. فریدمن اضافه کرد: «بی‌نظمی و آشفتگیِ مجموعه این سیاست‌ها نه‌تنها سودمند نیست، بلکه هیچ قدرتی را نیز یارای فایق‌آمدن بر چین در یک نبرد منفردانه نیست.» با این‌ همه، او تأکید نمود که نزاع میان چین و آمریکا سودی به حال توسعه جهانی نخواهد داشت.

او در ادامه شرح داد که رابطه پکن و واشنگتن، همچنان هسته ثبات‌بخش نظم جهانی است و در صورت اختلال در این پیوند، تداوم صلح و آبادانی دهه‌های گذشته، غیرقابل تصور خواهد بود. فریدمن توصیه کرد که دولت ترامپ می‌بایست در قبال سیاست های تجاری با چین، چهار راهبرد اساسی اتخاذ می‌نمود: پرهیز از تحریکات آشکار، واکاوی دقیق ابزارهای متقابل چین، جلب همکاری متحدان و تمرکز بر توسعه آموزش و توانمندی‌های فناورانه داخلی.

فریدمن بی‌پرده تصریح کرد که امکان تصور پیشرفت چین در جهانی که آمریکا دچار افول گردد، وجود ندارد و به همان میزان، پیشرفت و سلامت آمریکای منزوی در شرایط رکود چین نیز غیرقابل تصور است.

او تأکید ورزید: «این اصل همواره بنیان اندیشه من بوده، بر آن پافشاری داشته و تمامی کوشش خویش را مصروف کاهش تنش و خصومت میان این دو قدرت عظیم ساخته‌ام. صراحتاً بگویم، حتی برای من نیز روشن نیست که بر سر چه به نزاع برخاسته‌ایم.» او فراخوان داد که چنانچه طرفین توان عقب‌نشینی سنجیده و اندیشمندانه از مواضع خود را داشته باشند، این امر خیر و برکتی عظیم هم برای دو ملت و هم برای جهان خواهد داشت.

در پی آن‌که در دور تازه مذاکرات اقتصادی چین و آمریکا، به تفاهم و اجماعی دست یافته شد، مقامات بلندپایه آمریکا مواضع خود را به‌گونه‌ای فشرده بیان نمودند و کاخ سفید نیز جدول زمانی اقدامات اجرایی مربوطه را اعلام کرد.

براساس گزارش دوم این ماه از شبکه خبری سی‌بی‌اس آمریکا، ترامپ در جدیدترین مصاحبه خود تصریح نمود که حفظ مناسبات مطلوب با چین، با منافع ایالات متحده منطبق است.

ترامپ گفت: «گمان می‌کنم روابط ما (آمریکا و چین) بسیار خوب و سازنده است. معتقدم همکاری با چین، نه تقابل با آن، می‌تواند ما را نیرومندتر و توانمندتر سازد.»

او افزود: «ما با کشوری قوی (یعنی چین) روابط نیکویی داریم و هماره بر این باور بوده‌ام که نیل به توافقی مطلوب و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز با چین بسیار به سود ماست تا نزاع و خصومت.»

در میانه‌‌ این تحولات، وزیر خزانه‌داری آمریکا، بیزنت، هرچند تصریح داشت ایالات متحده قایل به قطع کامل مناسبات اقتصادی با چین نیست، اما همزمان چین را «شریکی غیر قابل اعتماد» توصیف کرد.

پنجم نوامبر، مائو نینگ سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در نشست خبری اعلام کرد: «رویکرد چین در قبال ایالات متحده، همچنان مبتنی بر ثبات و اعتماد است. ما در پرتو اصول سه‌گانهٔ احترام متقابل، همزیستی مسالمت‌آمیز و همکاری برد-برد، مناسبات خود را مدیریت می‌کنیم و همزمان بر صیانت از امنیت، حاکمیت و منافع توسعه‌ای خود اصرار داریم. ادامهٔ روند سالم و باثبات در مناسبات چین و آمریکا نه‌تنها منطبق با منافع بنیادی دو ملت است، بلکه انتظاری فراگیر در سطح جامعه جهانی به شمار می‌رود.»