آنتون نیلمان: اوضاع در شهر پوکرُفسک (红军城) چگونه است؟ زلنسکی دیگر نمیتواند دروغ بگوید.
آنتون نیلمان – کارشناس انرژی اوکراین
ترجمه مجله جنوب جهانی
مطلب/ یادداشت اختصاصی برای وبسایت رصدگر چین، نوشتهی آنتون نیلمان، ترجمهی: ژو کایهوان
«شهر هزینهی سنگینی در قتلعام نیروهای نظامی پرداخت کرده است؛ هم در بخش شمالی و هم در بخش جنوبی.»
«نیروهای مستقر در میرنوهراد (Mirnohrad) در آستانهی محاصره قرار دارند.»
«بر سر راههای تأمین منابع ما، جنازههای سربازان افتاده است، اما اکنون آن منطقه بهطور کامل در محاصره است و امکان انتقال اجساد وجود ندارد.»
«در جریان درگیریهای اخیر در شهر، چهار نفر از سربازان ما کشته شدند.»
«نیروهای دشمن به حومهی شهر رسیدهاند؛ بخشی از آنها منهدم شدهاند، اما برخی دیگر وارد شهر شدهاند.»
این پیامها از کانال تلگرامی یک سرباز اوکراینی منتشر شده است که از ژوئن ۲۰۲۵ در خط مقدم جبههی دونتسک مستقر است. او هر از گاهی گزارشهایی از وضعیت خود ثبت میکند. این پیامها در ظاهر شبیه اخبار معمولی و رایج از جبهههای نبرد هستند، اما آنچه این اخبار را غیرعادی میکند، این است که همگی از یک شهر واحد گزارش شدهاند.
نام آن شهر پوکرُفسک است؛ شهری بزرگ در استان دونتسک که روسیه آن را «شهر سرخ» (红军城) مینامد. نبرد شدید بر سر این شهر از یک سال پیش آغاز شده و از اواخر ماههای اکتبر تا نوامبر ۲۰۲۵، اوضاع برای نیروهای اوکراینی بهطور چشمگیری وخیم شده است. سقوط این شهر بهدست نیروهای روسیه دیگر دور از ذهن نیست.
نخستین نفوذ نیروهای روسیه به پوکرُفسک در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد. در آن زمان، ویدئویی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که نشان میداد سربازان روسی به سوی خودرویی که نیروهای اوکراینی را جابهجا میکرد، آتش گشودند. راننده در واکنش فریاد زد: «اینجا قبلاً اونا (سربازان روس) هستن!» و سریعاً از محل گریخت.
چند هفته بعد، ارتش اوکراین مدعی شد که توانسته روسها را از شهر بیرون براند و حتی خبرنگاران اوکراینی را به پوکرُفسک ببرد تا از وضعیت نیروهای اوکراینی و مردم شهر گزارش تهیه کنند.
پس از شکست خطوط دفاعی، سازمان اطلاعات نظامی اوکراین نیروهای ویژهی خود را با بالگردهای آمریکایی «بلکهاک» به پوکرُفسک اعزام کرد، اما این نیروها نیز هدف حملهی روسیه قرار گرفتند.
در اوایل اوت، تقریباً بلافاصله پس از پایان عملیات «پاکسازی» که توسط مقامات کییف انجام شده بود، نیروهای روسی بار دیگر وارد پوکرُفسک شدند. این بار، آنها تهاجمیتر عمل کردند و درگیریهای شدیدی در سطح شهر آغاز شد. با این حال، هیچ اطلاعرسانی از سوی رسانههای غربی یا رسانههای اوکراینیِ نزدیک به دولت صورت نگرفت. آن زمان، همه تصور میکردند اوضاع در شهر تحت کنترل است و تمرکز اصلی بر عملیات ضدحملهی اوکراین در ناحیهی دوبروپیلیا (Dobropillia) در شمالشرق پوکرُفسک بود.
در فضای خوشبینانهای که ایجاد شده بود، به نظر میرسید که روسها در پوکرُفسک شکست خوردهاند. اما پس از چند ماه، اوضاع بهطور ناگهانی تغییر کرد. تا اواخر اکتبر، پوکرُفسک و شهرک وابستهاش، میرنوهراد، در محاصرهی نیروهای روسی و پهپادهای آنها قرار گرفتند. محاصره روزبهروز تنگتر میشد. نیروهای روسیه وارد شهر شده و جنگ خانهبهخانه را آغاز کردهاند. حدود ۹۰۰۰ نفر از نیروهای اوکراینی در یک «حلقهی مرگ» گرفتار شدهاند. خطوط تأمین منابع قطع شده، مهمات و تجهیزات بهشدت کاهش یافته و روسها در زمینهی نیروی انسانی و تجهیزات پهپادی برتری مطلق دارند.
این تغییر ناگهانی اوضاع در طول یکی دو ماه، بیتردید به ضعف عملکرد نیروهای اوکراینی مربوط میشود، اما به باور نویسنده، عامل اصلی، پنهانکاری و کنترل اطلاعات از سوی دولت کییف است. دولت بهطور سیستماتیک اخبار نادرست منتشر کرده و افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده است. در ادامه، دلایل این وضعیت و پیامدهای آن بررسی میشود.
فریب دادن حتی خودِ نظام
پس از عملیات «پاکسازی» در ژوئیه، روسها دوباره وارد پوکرُفسک شدند، اما رسانهها چون مشغول پوشش عملیات ضدحمله در دوبروپیلیا بودند، به این موضوع توجهی نکردند.
بر اساس ویدئوهایی که در گروههای تلگرامی منتشر شده، روسها بهصورت گروههای کوچک پیاده از شکافهای موجود در خطوط دفاعی جنوب شهر عبور کرده و وارد شهر شدند. آنها با تجهیزات ضدپهپاد وارد عمل شده و همزمان به کمین نیروهای اوکراینی میرفتند. یک معاون گردان اوکراینی در این باره نوشت: «احساس میکردیم از زمین بیرون میآیند. شاید از همان اول در خانههایی پنهان شده بودند.»
وضعیت بسیار جدی بود. در ۲۶ اکتبر، ستاد کل ارتش اوکراین برای نخستین بار اذعان کرد که نیروهای روسی در پوکرُفسک فعال هستند. در آن زمان، یگانهای پراکندهی روسی از کل شهر عبور کرده و در شمال آن درگیر شده بودند. همچنین در تاریخ ۲۴ تا ۲۶ اکتبر، آنها در غرب شهر، در جهت گرشنوو (Grishnoye) پیشروی کردند.
هیچگونه پشتیبانی به نیروهای اوکراینی در پوکرُفسک نرسیده است. همهی نیروهای دفاعی خسته و فرسوده شدهاند. سیستمهای رباتیک زمینی (GRS) که برای انتقال مهمات و تخلیهی زخمیها استفاده میشوند، بهموقع تأمین نشدهاند. نیروهای اوکراینی همچنین با کمبود شدید تجهیزات ضدپهپاد مواجهاند و مجبورند خودشان بهصورت شخصی این تجهیزات را تهیه کنند.
در زمینهی مهمات نیز مشکل جدی وجود دارد. اگرچه از نظر کمی مهمات وجود دارد، اما بیشتر آنها غیرقابل استفادهاند. مسیرهای ارتباطی شهر تقریباً کاملاً قطع شدهاند و انتقال مهمات بهصورت دستی یا با خودرو غیرممکن شده است.
در مراحل اولیه، روسها کاملاً ابتکار عمل را در دست داشتند. اوکراین در حال تکرار سرنوشت شهر کوردیوموفکا (Kurdyumivka) است، جایی که پهپادهای روسی خطوط تأمین منابع را بهطور کامل قطع کردند.
همانند آن مورد، اوکراین نتوانسته راهحلی فنی برای مقابله با برتری هوایی روسیه بیابد. پهپادهای روسی مسیرهای منتهی به پوکرُفسک و میرنوهراد را کنترل میکنند. آنها خودروها را نابود کرده و سربازان را هدف قرار میدهند. پهپادهای «در کمین» نیز در اطراف جادهها مستقر شدهاند.
در همین حال، دولت کییف و رسانههای غربی همچنان بر عملیات ضدحمله در دوبروپیلیا تمرکز دارند؛ عملیاتی که بهطور مستقیم از سوی زلنسکی فرماندهی میشود و نیروهای ویژهی هوابرد و گردانهای assault از نیروهای ذخیره به آن اعزام شدهاند.
در اوایل نوامبر، زلنسکی از خط مقدم دوبروپیلیا بازدید کرد و به مقر لشکر اول «آزوف» رفت.
ناحیهی دوبروپیلیا قرار بود یکی از «دو فک» محاصرهی کل استان دونتسک توسط روسیه باشد. این منطقه، «فک جنوبی» بود و «فک شمالی» از اسویاتوهرایسک (Sviatohirsk) آغاز میشد. اوکراین توانست با این ضدحمله، طرح محاصبهی روسیه را تا حدی خنثی کند، اما این عملیات بیشتر یک نمایش سیاسی بود تا یک اقدام نظامی مؤثر.
منابع زیادی به این عملیات اختصاص یافت؛ از جمله نیروهای هوابرد، گردانهای assault، تیپ ۷۱ مکانیزه و گردان «آزوف». این در حالی بود که نیروهای مستقر در پوکرُفسک هیچگونه پشتیبانی دریافت نکردند.
بخش زیادی از مناطقی که بهاصطلاح «آزاد» شده بودند، مجدداً در اثر حملات هوایی روسیه از دست رفتند. هیچ خط تأمین راهبردی بازیابی نشد و هیچ فشاری بر محاصبهی پوکرُفسک وارد نیامد. در این میان، روسیه از غفلت اوکراین استفاده کرد و محاصهی پوکرُفسک را تسریع بخشید.
وضعیت رو به وخامت است، اما دولت و رسانهها همچنان بر «ضدحملهی دوبروپیلیا» تمرکز دارند. هدف روشن است: نبرد «وجههی دیپلماتیک»، پنهانسازی فاجعهی پوکرُفسک، ترمیم چهرهی دولت پس از عملیات ژوئیه، و اقناع غرب برای ادامهی حمایت.
فرمانده کل ارتش، ژنرال سیرسکی، اخیراً اعلام کرد که «اخبار دروغین» دربارهی پوکرُفسک در تشدید بحران نقش داشتهاند. اگرچه نویسنده این ژنرال را نمیپسندد، اما در این مورد حق با اوست.
برخی یگانها بهدلیل «دستورات بالایی» مجبور بودند دربارهی وضعیت خود دروغ بگویند. برای مثال، نقطهای در نقشه که بهعنوان «تحت کنترل» علامتگذاری شده بود، در واقع فقط دو سرباز زخمی یا حتی هیچکس در آن حضور نداشت.
فرماندهان به این دلیل دروغ میگویند که از بازخواست و اتهامات کیفری میترسند. اگر گزارش دهند که مواضعشان را از دست دادهاند، ممکن است دستور بازپسگیری دریافت کنند، در حالی که نیروی کافی وجود ندارد. بنابراین، ترجیح میدهند گزارشهایی «مثبت» ارائه دهند.
این رفتار باعث میشود رسانهها و افکار عمومی اوکراین و غرب، تصویری غیرواقعی از اوضاع داشته باشند.
پس از بیانیهی سیرسکی مبنی بر «ممنوعیت دروغگویی»، بازرسیهایی از یگانها آغاز شد تا مشخص شود آیا گزارشهای آنها با واقعیت منطبق است یا نه. اما این بازرسیها نیز بیشتر جنبهی نمایشی دارد و در هر صورت، برای پوکرُفسک دیگر دیر شده است.
یک فرمانده ارشد که پیشتر در این منطقه خدمت کرده بود، گفته بود که در آخرین بازدید سیرسکی از جبههی شرق، درخواست ملاقات با او را داده تا واقعیت را بازگوید، اما این درخواست رد شد.
او گفت: «من بارها خواستار بازسازی یگانها شدم و هشدار دادم که خطوط دفاعی ما عمق ندارند و نمیتوانند در برابر نفوذ روسیه مقاومت کنند. اما صدای ما شنیده نشد.»
در نشستهای رسمی سیرسکی دربارهی پوکرُفسک، هیچیک از فرماندهان زیرِ سطح تیپ دعوت نشدهاند؛ در حالی که همین فرماندهان هستند که از نزدیک با وضعیت آشنایند.
حقیقت تلخ پوکرُفسک نشان میدهد که چگونه پخش اخبار دروغین باعث تشدید بحران در شرق اوکراین شده است. کنترل اطلاعات از سوی دولت کییف و سرکوب اخبار منفی، یکی از ریشههای اصلی این فاجعه است.
بازی سیاسی زلنسکی
مسئولیت اصلی این وضعیت بر عهدهی زلنسکی و تیم اوست. در حالی که دشمن در حال پیشروی است، زلنسکی بهدنبال بازیهای سیاسی است. این نشان میدهد که او از همان ابتدا توجهی به وضعیت پوکرُفسک نداشته است.
در ۴ نوامبر، زلنسکی گفت که «نیروهای اوکراینی در حال پاکسازی گروههای کوچک روسی هستند و اوضاع تحت کنترل است.» اما ماریانا بزوگرایا، نمایندهی مجلس اوکراین، او را به دروغگویی متهم کرد و گفت که بسیاری از تصمیمات دولت صرفاً برای پخش اطلاعات نادرست اتخاذ میشوند.
اوضاع تا حدی پیش رفته که حتی برخی چهرههای داخلی نیز علیه زلنسکی موضعگیری میکنند. اما این نیز بخشی از یک بازی سیاسی است. زلنسکی با هدف حفظ وجههی خود، اجازه میدهد برخی «صداهای مخالف» ظاهر شوند تا در صورت لزوم، مسئولیت شکست را بر گردن دیگران بیندازد.
در واقع، آنچه ما شاهد آن هستیم، یک عملیات «تسویهحساب سیاسی» در فضای عمومی است. زلنسکی میخواهد با قربانی کردن فرماندهان نظامی مانند سیرسکی، از زیر بار مسئولیت شکست در پوکرُفسک شانه خالی کند.
نقطهی کانونی جبهه
سقوط پوکرُفسک، یک رویداد کلیدی در جنگ اوکراین خواهد بود. این شهر یکی از آخرین خطوط دفاعی اوکراین در دونتسک است. سقوط آن به معنای از دست رفتن یک مسیر حیاتی تأمین منابع و یک منطقهی دفاعی استراتژیک خواهد بود.
پس از سقوط پوکرُفسک، میرنوهراد نیز سقوط خواهد کرد. اگر دولت به دلایل «تبلیغاتی» دستور عقبنشینی ندهد، نیروهای مستقر در میرنوهراد نیز در محاصره خواهند ماند. این دو شهر از نظر لجستیکی به یکدیگر وابستهاند و تمام مسیرهای تأمین منابع به پوکرُفسک ختم میشوند.
در حال حاضر، روسیه در حال تخریب دوبروپیلیا با بمبهای دقیق است و در غرب، در نزدیکی استان دنیپروپتروفسک، نیز در حال پیشروی است.
جنگ در پوکرُفسک پایان نخواهد یافت؛ این، آغاز مرحلهی تازهای از جنگ خواهد بود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 