ادعای «تعامل سیاسی در برابر امنیت انرژی» – واکنش کاراکاس به تهدیدات نظامی آمریکا در سایه هم‌پیمانی با چین، روسیه و ایران

تحلیلگر سیاسی بین‌المللی رسانه های چینی

مجله جنوب جهانی

در اوج تنش‌های فزاینده بین واشنگتن و کاراکاس، دیپلماسی مقاومتی ونزوئلا با انتشار بیانیه‌ای شفاف و استوار از سوی سفیر این کشور در تهران، جبهه‌بندی‌های راهبردی خود را در برابر فشارهای دستگاه امپریالیستی آمریکا مشخص کرده است. سفیر خوزه رافائل سیلوا آپونته، در گفت‌وگویی اختصاصی با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (IRNA) در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۵، ضمن رد قاطع هرگونه ادعایی مبنی بر «فروش روابط استراتژیک با چین، روسیه و ایران در ازای تعلیق عملیات نظامی آمریکا»، گفتمانی جامع و ساختارمند از سیاست خارجی مستقل ونزوئلا ارائه داد که فراتر از یک سخنرانی دیپلماتیک، بیانیه‌ای ایدئولوژیک و راهبردی در دل تحولات چندقطبی جهان حاضر محسوب می‌شود.

آمریکا و بازی «جنگ علیه مواد مخدر» به عنوان لباسی برای تهاجم جدید

در حالی که ناو هواپیمابر پیشرفته «جرالد آر. فورد»، همراه با گروه تهاجمی خود، از ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ وارد منطقه کارائیب شده و بیش از ۱۰ هزار سرباز آمریکایی در قالب عملیات‌های نظامی تحت عنوان «مقابله با قاچاق مواد مخدر» مستقر شده‌اند، سفیر سیلوا با نگاهی تاریخی و استراتژیک، این اقدامات را نه یک «اقدام ضد قاچاق»، بلکه بخشی از یک طرح ژئوپلیتیکی بزرگ‌تر برای کنترل منابع طبیعی، به‌ویژه نفت ونزوئلا، تشریح کرد. وی با اشاره به اینکه امپریالیسم مدرن همواره از توطئه‌های امنیتی ساختگی به عنوان ذریعه‌ای برای مداخله نظامی استفاده می‌کند، تصریح نمود که واشنگتن با استناد به مبارزه با مواد مخدر، در واقع در پی سرنگونی دولت قانونی ونزوئلا و دستیابی به کنترل ذخایر نفتی عظیم این کشور است.

ثبات روابط سه‌گانه: چین، روسیه و ایران در سایه مفهوم «جهان چندقطبی»

در پاسخ به گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای مبنی بر اینکه کاراکاس ممکن است برای کاهش فشار آمریکا، روابط خود با پکن، مسکو و تهران را قربانی کند، سفیر ونزوئلا با قاطعیت اعلام کرد:

«هرگونه تصمیم دیپلماتیک ما بر پایه اصول «بولیواری» — شامل حق تعیین سرنوشت، صلح و عدم مداخله — استوار است. هیچ قدرت خارجی حق ندارد سیاست خارجی ما را دیکته کند. روابط ما با چین، روسیه و ایران روابط راهبردی و غیرقابل انکاری هستند که بر پایه‌های احترام متقابل، منافع مشترک و توسعه پایدار بنا شده‌اند.»

این اظهارات، فراتر از یک بیانیه روابط عمومی، نشان‌دهنده‌ی هماهنگی عمیق ایدئولوژیک و استراتژیک بین این سه کشور در مقابل یکپارچگی نظامی-اقتصادی غرب است. سیلوا تأکید کرد که سه کشور ایران، روسیه و ونزوئلا، به‌عنوان کشورهای دارنده‌ی ذخایر انرژی عظیم، در پایداری بازار جهانی انرژی نقشی حیاتی ایفا می‌کنند و این منابع را در خدمت رفاه مردم خود قرار داده‌اند، نه در اختیار سرمایه‌داری جهانی.

آینده‌نگری انرژی و نقش جهان جنوبی

با استناد به گزارش‌های سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، سیلوا هشدار داد که تا سال ۲۰۵۰، تقاضای جهانی برای نفت حدود ۲۳٪ رشد خواهد کرد و در این روند، جهان جنوبی — به‌ویژه کشورهایی با ذخایر فعال مانند ونزوئلا — نقشی کلیدی ایفا خواهد نمود. وی نقل قولی از معاون اول رئیس‌جمهور ونزوئلا، دلسی رودریگس، ارائه داد که به‌خوبی این واقعیت ژئوپلیتیک را تأکید می‌کند:

«آمریکا نمی‌تواند ما را از بازارهای جهانی انرژی حذف کند. ما وزن اقتصادی و استراتژیکی داریم که نادیده گرفتن آن غیرمنطقی است.»

این رویکرد، بیان‌گر این واقعیت است که کنترل منابع طبیعی دیگر انحصار غرب نیست و ظهور قطب‌های جدید در جنوب جهانی، چالشی ساختاری برای سلطه‌گری نظامی-اقتصادی آمریکا محسوب می‌شود.

گسترش‌طلبی آمریکا و واکنش جامعه بین‌الملل

گسترش حضور نظامی آمریکا در کارائیب، تنها واکنشی داخلی در منطقه نبوده، بلکه شکاف‌های عمیقی در میان متحدان سنتی آمریکا نیز ایجاد کرده است. به‌گزارش شبکه CNN، بریتانیا یک ماه پیش از اشتراک‌گذاری اطلاعات اطلاعاتی در مورد کشتی‌های مشکوک به قاچاق مواد مخدر با آمریکا خودداری کرده، چرا که این حملات را غیرقانونی می‌داند. کانادا نیز اگرچه همچنان در عملیات‌های ساحلی مشارکت دارد، اما شرط گذاشته که اطلاعات ارائه‌شده برای هدف‌گیری‌های کشنده به‌کار نرود.

همزمان، کلمبیا نیز همکاری اطلاعاتی خود با آمریکا را تا زمان توقف حملات نظامی آمریکا معلق اعلام کرده است. در سطح گسترده‌تر، جی‌۷ در نشست خارجی‌وزیران خود در نیاگارا (۱۲ نوامبر ۲۰۲۵) شاهد انتقادات شدیدی از سوی فرانسه و اتحادیه اروپا بود. ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، این حملات را نقض آشکار حقوق بین‌الملل خواند و کاجا کالاس، نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تصریح نمود که تنها دو شرط دفاع مشروع یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل می‌تواند چنین اقداماتی را مشروع سازد.

دفاع حقوقی آمریکا: «خلق جنگ مصنوعی» برای فرار از تعقیب کیفری

در پاسخ به این واکنش‌ها، دولت آمریکا — که در این دوره با رهبری وزیر امور خارجه مارکو روبیو فعالیت می‌کند — با اصرار کاذب مبنی بر «عدم وجود مخالفت در جی‌۷» و توهین به اروپا، سعی در پنهان‌کردن شکاف‌های عمیق ایجادشده دارد. در همین راستا، اداره مشاور حقوقی وزارت دادگستری آمریکا (OLC) در تابستان ۲۰۲۵ نظریه‌ای محرمانه صادر کرده که در آن به کارکنان نظامی شرکت‌کننده در این عملیات معافیت کیفری اعطا شده است.

کارشناسان حقوقی بین‌المللی، از جمله سارا هریسون، تحلیلگر ارشد گروه بحران بین‌المللی و وکیل سابق پنتاگون، هشدار داده‌اند که این اقدام، بازتابی از الگوی دولت بوش پس از ۱۱ سپتامبر است، که با تعریف «جنگ علیه تروریسم»، شکنجه و مجازات‌های خارج از قانون را توجیه می‌کرد. وی افزود:

«دولت ترامپ در حال ساخت یک «جنگ مصنوعی» است تا از محدودیت‌های حقوقیِ استفاده از نیروی کشنده در زمان صلح — مانند جرم قتل — فرار کند. اگر آمریکا ادعا کند در جنگ است، هرگونه کشتنی «قانونی» می‌شود.»

جمع‌بندی: ساخت جهان جدید بر پایه احترام و چندقطبی‌گری

در مقابل این جنگ نرم و سخت آمریکا، سیاست خارجی ونزوئلا نه تنها دفاعی، بلکه حمله‌گرانه در حوزه ایدئولوژیک است. این کشور، با تأکید بر همکاری جنوب جهانی، احترام به حقوق بین‌الملل و ساختار چندقطبی، خود را به عنوان بازویی از حرکت جهانی ضد امپریالیستی معرفی می‌کند. سیلوا با اشاره به رشد ۱۸ فصل متوالی اقتصاد ونزوئلا، نشان داد که مقاومت در برابر تحریم‌ها و تهدیدات نظامی، تنها یک گزینه اخلاقی نیست، بلکه یک راهبرد کارآمد اقتصادی و سیاسی محسوب می‌شود.

در نهایت، این بحران نه تنها درباره ونزوئلا یا نفت است، بلکه آزمونی برای آینده نظام بین‌المللی محسوب می‌شود: آیا جهان به سمت چندقطبی شدن می‌رود یا همچنان زیر سایه یک امپراتوری در حال فروپاشی باقی خواهد ماند؟ پاسخ، احتمالاً در همراهی کشورهایی نهفته است که، همچون ونزوئلا، انتخاب کرده‌اند حق تعیین سرنوشت خود را فدای رضایت واشنگتن نکنند.