ساختار و انضباط حزب کمونیست چین در عصر جنگ‌های تمام‌عیار

کیم مین کیونگ
تارنمای مطالعات مارکسیستی
ترجمه مجله جنوب جهانی

حزب کمونیست چین همواره برای ساختار و انضباط خود، منزلتی بس والا قائل بوده است؛ چه این دو، ارکانی رکین برای فائق آمدن بر مصائب و معضلات و تحول از حزبی نحیف و ضعیف به نهادی سترگ و توانمند به شمار می‌روند. رئیس جمهور شی جین پینگ، این مهم را چنین مورد تاکید قرار داده است: «به ویژه در کوران دشوار جنگ‌های انقلابی، موازین انضباط و ساختار در حزب، بسی والا و اقدامات در این راستا، قاطعانه و جدی بود و آزمون‌های صعبی را با سربلندی پشت سر گذاشت.» در دوران جنگ تمام‌عیار، حزب ما توفیقاتی شایان در زمینه ساختار و انضباط کسب نمود و در شکل‌گیری حزبی بالغ و سازمان‌یافته در ساحت سیاسی و ایدئولوژیک، نقشی بسزا ایفا کرد تا مسئولیت خطیر رهبری ملت را در مصاف با جنگ ملی، بر دوش کشد. تجارب گران‌سنگ این دوران، هنوز هم از حیث آموزش و عبرت، دارای ارزشی وافر و اهمیتی فراوان است.

حزب کمونیست چین در راستای تحکیم انضباط خود، با تمرکزی وثیق بر خط مشی سیاسی و وظایف محوری حزب، تجربیاتی سترگ برای بنیان نهادن انضباطی پولادین به منظور صیانت از اقتدار و رهبری متمرکز مرکز، کسب نمود.

در فرایند رهبری جنگ ملت علیه ژاپن، حزب کمونیست چین به رهبری مائو تسه تونگ، به نیکی دریافت که توسعه سیاسی و انضباط، پیوندی ناگسستنی با یکدیگر دارند و به شایستگی، رابطه دیالکتیکی میان «طریق ملوکانه» و «طریق قهرآمیز» را مدیریت نمود. تمرکز بر وظایف اصلی حزب، انضباطی آهنین را به ارمغان آورد که از اقتدار مرکز و رهبری متمرکز، پاسداری نمود و جایگاه حزب را به مثابه ستون فقرات جنگ ملی، استوار ساخت و تضمین نمود که خط مشی سیاسی و وظایف اصلی حزب، به تمامی، جامه عمل پوشند.

با گسترش دامنه جنگ ژاپن علیه چین، وظایف اصلی و خط مشی سیاسی حزب، دستخوش تغییراتی بنیادین گشت. در اواخر سال 1935، حزب در کنفرانس وایاوبائو، استراتژی ایجاد جبهه متحد ملی ضد ژاپنی را به صراحت مطرح نمود که به منزله تحولی شگرف در خط مشی سیاسی حزب بود. پس از آغاز جنگ تمام‌عیار در سال 1937، حزب در جلسه‌ای در لوچو، خط مشی سیاسی و موضع اساسی را برای رهبری مردم در جنگ تمام عیار ضد ژاپنی تعیین و وظایف و سیاست‌های اصلی حزب را تبیین نمود.

اجرای خط مشی سیاسی حزب، مستلزم ضمانتی از جنس انضباط آهنین است. در ششمین کنفرانس کمیته مرکزی، مائو تسه تونگ برای نخستین بار این نظریه علمی را بیان داشت که «انضباط، ضامن اجرای خط مشی سیاسی است» و ارتباطی وثیق میان انضباط و خط مشی سیاسی حزب را آشکار ساخت. ژانگ ونتیان در گزارشی پیرامون «جبهه متحد ملی ضد ژاپنی و مسائل سازمانی حزب» به گونه‌ای جامع، رابطه بین خط مشی سازمانی و خط مشی سیاسی را تشریح نمود و تاکید کرد که خط مشی سیاسی، نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کند و وظایف سازمانی، باید تابع وظایف سیاسی باشند.

در این جلسه، اسنادی خاص در باب انضباط و ساختار سازمانی حزب تدوین گردید تا اطمینان حاصل شود که سیاست‌ها و خط مشی‌های مربوط به رهبری جبهه متحد ملی ضد ژاپنی، به طور کامل اجرا می‌شوند. در سپتامبر 1941، مائو در جلسه‌ای از کمیته مرکزی تاکید نمود که «خط مشی سیاسی، طریق ملوکانه است و انضباط، طریق قهرآمیز؛ هر دو لازم و ضروری هستند» و بر لزوم تقویت انضباط برای تضمین اجرای کامل خط مشی سیاسی حزب پای فشرد.

تکلیف کلیدی در ساختار انضباط، حفظ اقتدار مرکز و رهبری متمرکز است. در دوران جنگ تمام‌عیار، حزب ما بارها تاکید نمود که باید با انضباطی پولادین، اتحاد و انسجام کل حزب و اقتدار مرکز را حفظ نماید و اطمینان حاصل کند که برنامه‌های استراتژیک مرکز، به طور کامل اجرا می‌شوند.

در فرایند اصلاحات در یان‌آن، مرکز بر لزوم تقویت رهبری یکپارچه حزب با انضباطی قوی تاکید کرد. در اول سپتامبر 1942، جلسه‌ای در مرکز سیاسی برگزار شد و در آن تاکید گردید که «رهبری یکپارچه و واحد در هر منطقه باید در یک کمیته حزبی واحد تجلی یابد.» همچنین در روابط حزب، دولت، ارتش و مردم، حزب باید رهبری کلیه امور را بر عهده گیرد.

اکنون باید ارتباط وثیق با مردم را به مثابه یک وظیفه اصلی در ساختار و انضباط حزب مد نظر قرار دهیم. حزب کمونیست چین، که به منافع ملت و مردم خدمت می‌کند، باید تمام افرادی را که می‌توانند به عنوان متحد برای نبرد انقلابی تلاش نمایند، گرد هم آورد. اعضای حزب باید با اجرای دقیق خط مشی سیاسی حزب، ارتباطی عمیق و نزدیک با مردم برقرار کنند.

در کنار تقویت انضباط و ساختار، حزب باید با جدیت با فساد و رفتارهای غیرقانونی مقابله کند. ساختار و انضباط باید همواره حفظ شود تا حزب از حیث سیاسی و ایدئولوژیکی قوی باقی بماند. با این حال، در دوران جنگ تمام‌عیار، با وجود اینکه حزب هنوز تنها در مناطق تحت کنترل خود قدرت را در دست داشت، هیچ‌گاه در مجازات فساد و تخلفات قانونی تساهل نورزید و به تدریج رویکردی هماهنگ برای مبارزه با فساد و تقویت انضباط توسعه داد.

تجارب موفقی که در دوران جنگ تمام‌عیار در زمینه ساختار و انضباط به دست آمد، نشان‌دهنده توانایی حزب در جمع‌بندی و استخراج درس‌های مهم و نوآوری‌های نظری و ساختاری است.

در نهایت، حزب کمونیست چین با تجزیه و تحلیل و استنتاج از تجارب موفق خود، به دنبال ارتقای انضباط و ساختار، پیشرفت‌های قابل توجهی در زمینه نظری و عملی به دست آورد.