مهاجرت از ونزوئلا
جاستین پودر
ترجمه مجله جنوب جهانی

دانیل کورونل، روزنامه‌نگار شبکهٔ تلویزیونی «یونیویژن» مستقر در ایالات متحده، اخیراً مصاحبه‌ای با گوستاو پترو، رئیس‌جمهور کلمبیا، انجام داد. کورونل در حدود دقیقهٔ ۵۵ این مصاحبه، به پترو گفت که: «فقر و سرکوبی که ونزوئلا تحت دیکتاتوری مادورو متحمل شده، سبب فرار میلیون‌ها نفر گشته است.»

این کنایهٔ کوتاه، این اظهارنظر بدون تأمل، در واقع یکی از مهم‌ترین گزاره‌های باقی‌ماندهٔ کارزار تغییر رژیم دربارهٔ ونزوئلا محسوب می‌شود.
ما به اغلب گزاره‌های دیگر – یعنی انتخابات، قانون اساسی و این تصور که ونزوئلا «تهدیدی خارق‌العاده» برای ایالات متحده است – در کتاب خود پرداخته‌ایم. در یک پادکست اخیر نیز به جدیدترین دروغ، یعنی اینکه ونزوئلا منبع معناداری برای مواد مخدر در ایالات متحده است، پاسخ داده‌ایم.
در این نوشتار، ما به این ایده می‌پردازیم که ونزوئلا باید نابود شود، زیرا ظاهراً هفت میلیون ونزوئلایی از «سوسیالیسم» گریخته‌اند.
ما معتقدیم که منابع ضدّ مادورو، اولاً در مقیاس مهاجرت از ونزوئلا از سال ۲۰۱۵ به شدت اغراق کرده‌اند؛ ثانیاً عامل اصلی این مهاجرت را که همانا تحریم‌های ایالات متحده است، نادیده گرفته‌اند؛ و ثالثاً مهاجرت گسترده از کشورهای وابسته به ایالات متحده، همچون اکوادور، را نیز از نظر دور داشته‌اند.

تا زمان مرگ چاوز در سال ۲۰۱۳، سرانهٔ تولید ناخالص داخلی ونزوئلا نزدیک بود به اوج تاریخی خود که در سال ۱۹۷۷ بدان رسیده بود، دست یابد. ونزوئلا پس از رسیدن به آن اوج در سال ۱۹۷۷، دهه‌ها سقوط ویرانگر را پشت سر گذاشت. روزنامهٔ «نیویورک تایمز» در سال ۱۹۹۲ گزارش داد که «تنها ۵۷ درصد از ونزوئلایی‌ها قادرند بیش از یک وعده غذا در روز تأمین کنند.» با این وجود، مهاجرت از ونزوئلا، در مقایسه با سایر کشورهای آمریکای لاتین، با وجود این فاجعه هرگز بسیار چشمگیر نبود. به رغم ادعاهای گزاف رسانه‌های ضدّ چاوز، هنگامی که چاوز در دفتر کار خود مشغول به اجرای سیاست‌هایی برای بازیابی ونزوئلا از افول پس از ۱۹۷۷ بود، مهاجرت همچنان معنادار تلقی نمی‌شد.
در سال ۲۰۱۱، روزنامهٔ ونزوئلایی «اِل یونیوِرسال» به اشتباه، رقمی از بانک جهانی را برای تعداد کل افراد متولد ونزوئلا که تا سال ۲۰۱۰ در هر کجای دنیا زندگی می‌کردند (۵۲۱,۰۰۰ نفر) – رقمی که شامل افرادی بود که در هر سالی ونزوئلا را ترک کرده بودند – به عنوان تعداد کل ونزوئلایی‌هایی که تنها در سال ۲۰۱۰ مهاجرت کردند، منتشر کرد.

در سال ۲۰۱۵، خبرگزاری رویترز بدون هیچ ارزیابی انتقادی، به یک دانشگاهی ضدّ چاوز (توماس پائِز) استناد کرد که ادعا نموده بود ۱.۵ میلیون ونزوئلایی از زمان روی کار آمدن چاوز در سال ۱۹۹۹، ونزوئلا را ترک کرده‌اند – به عبارت دیگر، حدود ۱۰۰,۰۰۰ ونزوئلایی در سال، بین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۵ مهاجرت کرده‌اند. ارقام بانک جهانی در آن زمان حاکی از آن بود که در اغلب آن دوره، تقریباً ۲۵,۰۰۰ ونزوئلایی در سال ونزوئلا را ترک کرده‌اند، که یک چهارم عددی بود که رویترز بدون نقد از پائِز پذیرفته بود، و یک بیستم رقمی بود که اِل یونیوِرسال در سال ۲۰۱۱ گزارش داده بود.^{1}

جدول ۱

مهاجرت از ونزوئلا در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ واقعاً آغاز به افزایش می‌کند
در نتیجهٔ تحریم‌های ایالات متحده و سقوط قیمت نفت، مهاجرت از ونزوئلا فی‌الواقع در سال ۲۰۱۵ آغاز به اوج‌گیری کرد.
چند ماه پیش از درگذشت هوگو چاوز بر اثر سرطان در سال ۲۰۱۳، او از حامیان خود خواست تا به نیکولاس مادورو به عنوان جانشین وی رأی دهند. حامیان او چنین کردند. مادورو در انتخابات زودهنگام که در آوریل ۲۰۱۳ برگزار شد، پیروز گشت. اما مادورو فوراً با اعتراضات خشونت‌آمیز تحت حمایت ایالات متحده در همان سال – و مجدداً در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷ – مواجه شد. در کنار دشواری‌های مادورو، در سه‌ماههٔ پایانی سال ۲۰۱۴، قیمت‌های بالای نفتی که اقتصاد ونزوئلا بدان وابسته بود، به نصف سقوط کرد و برای سال‌ها در سطح بسیار پایینی باقی ماند.
در اوایل سال ۲۰۱۵، اوباما با تحمیل تحریم‌های گستردهٔ اقتصادی علیه ونزوئلا بر فشارها افزود. عذرخواهان اوباما، اهمیت این تحریم‌ها را با این استدلال که آنها صرفاً معامله با هفت مقام دولتی ونزوئلایی را که ایالات متحده متهم به نقض حقوق بشر کرده بود، غیرقانونی اعلام کردند، انکار می‌کنند. اما این استدلال، مشکل «اغراق در انطباق» (over compliance) با تحریم‌های ایالات متحده را که در طراحی آنها نهفته است، نادیده می‌گیرد: یعنی ترساندن سرمایه‌گذاران از هرگونه معامله با ونزوئلا. افزون بر تحریم‌ها، مقامات اوباما با موفقیت به بانک‌ها فشار آوردند تا وام‌های کم‌خطر به دولت ونزوئلا اعطا نکنند.

تأثیر ترکیبی سقوط قیمت نفت و بدخواهی اوباما، در واقع باعث افزایش شدید مهاجرت شد. یکی از راه‌های تأیید اینکه مهاجرت از ونزوئلا واقعاً آغاز به افزایش کرد، آن است که به تعداد ونزوئلایی‌هایی که صرفاً به ایالات متحده می‌رسند، بنگریم. اگر ایالات متحده انگیزهٔ سیاسی قدرتمندی برای این کار داشت، قطعاً تعداد مهاجران ونزوئلایی در ایالات متحده را اغراق‌آمیز گزارش می‌کرد، اما نیازی به این کار ندارد. حتی با وجود تعداد بسیار پایین مهاجران ونزوئلایی – که تنها ۷ درصد از مهاجرتی را که از سال ۲۰۱۵ ادعا شده است، دریافت می‌کند – ایالات متحده با آنان به شکلی حیرت‌انگیز ظالمانه و غیرقانونی رفتار کرده است. طبق تحقیقات مرکز «پیو»، تا سال ۲۰۲۴، ونزوئلایی‌ها با وجود رشد سریع جمعیتشان در سال‌های اخیر، همچنان تنها نهمین گروه بزرگ لاتین‌تبار ساکن در ایالات متحده بوده‌اند.

طبق تحقیقات مرکز «پیو»، میانگین مهاجرت ونزوئلایی‌ها به ایالات متحده بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۳، سالانه ۷,۰۰۰ نفر بود. این رقم تا سال ۲۰۱۵ به سالانه ۲۸,۰۰۰ نفر افزایش یافت؛ سپس در دورهٔ ۲۰۱۵-۲۰۲۰ به حدود ۴۴,۰۰۰ نفر در سال رسید.^{2} ترامپ با تشدید چشمگیر تحریم‌های ایالات متحده علیه ونزوئلا در اوت ۲۰۱۷، و سپس مجدداً در سال‌های ۲۰۱۸، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، بر شتاب مهاجرت افزود.^{3}

جدول ۲:
امروزه، داده‌های بخش جمعیت سازمان ملل ادعا می‌کنند که ۷.۶ میلیون نفر از سال ۲۰۱۵ ونزوئلا را ترک کرده‌اند. اگر این رقم دقیق بود، می‌بایست انتظار داشت که تعداد بسیار بالاتری از مهاجران ونزوئلایی در ایالات متحده مشاهده شود. تا سال ۲۰۲۱، بخش جمعیت سازمان ملل ادعا کرده بود که بیش از ۵ میلیون نفر از سال ۲۰۱۵ ونزوئلا را ترک کرده‌اند. اما تا سال ۲۰۲۱ (به جدول زیر مراجعه شود)، تعداد مهاجران ونزوئلایی در ایالات متحده کمتر از سایر کشورهای آمریکای لاتین باقی ماند، کشورهایی که جمعیت بسیار کمتری نسبت به ونزوئلا دارند: السالوادور، گواتمالا، جمهوری دومینیکن و هندوراس.
در مورد اکوادور که تقریباً نیمی از جمعیت ونزوئلا را دارد، جمعیت مهاجران آن در ایالات متحده در سال ۲۰۲۱ بسیار نزدیک به ونزوئلا بود. در طول دهه‌های ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰، مهاجرت از اکوادور به ایالات متحده به شدت افزایش یافت. همان‌گونه که در جدول ۳ نشان داده شده است، بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱ مهاجرت به شدت کُند شد. اما تا سال ۲۰۲۴، اکوادور، که از سال ۲۰۱۷ تحت حکومت فاجعه‌بار راست‌گرای حامی ایالات متحده بوده است (همان‌گونه که در طول دهه‌های ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ بود)، طبق تحقیقات مرکز «پیو»، پس از ونزوئلا، دومین جامعهٔ لاتین‌تبار مهاجر در حال رشد در ایالات متحده را فراهم می‌کند.^{4}

جدول ۳

تا سال ۲۰۲۰، بخش جمعیت سازمان ملل گزارش می‌داد که کمی کمتر از ۲ میلیون ونزوئلایی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ مهاجرت کرده‌اند، رقمی که حدود نیمی از رقم گزارش‌شده توسط سایر آژانس‌های سازمان ملل بود. ارقام بسیار بالاتر، همان‌هایی بودند که توسط رسانه‌های غربی به طور گسترده بازتاب داده می‌شدند. اما بخش جمعیت سازمان ملل، ارقام خود را در حدود زمان کنفرانسی که در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۱ در اُتاوا برگزار شد، به شکلی چشمگیر به سمت بالا اصلاح کرد. این کنفرانس برای جمع‌آوری پول برای مهاجران و پناهندگان ونزوئلایی برگزار شد. این رویداد به میزبانی دولت کانادا و «با همکاری» کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان (UNHCR) و سازمان بین‌المللی مهاجرت برپا شده بود.
در سال ۲۰۱۷، دولت کانادا پیشگام تشکیل «گروه لیما» شد. کانادا دولت‌های راست‌گرای آمریکای لاتین را به عضویت در این گروه درآورد، که هدف صریح آن سرنگونی مادورو بود – آن‌گونه که خودشان بیان می‌کردند: «بازگرداندن دموکراسی در ونزوئلا». پس از سال ۲۰۱۹، گروه لیما، خوان گوایدو، منصوب‌شده از سوی ایالات متحده، را به عنوان رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا به رسمیت شناخت. بولیوی در سال ۲۰۲۰ به این گروه پیوست، در حالی که کشور توسط ژانین آنیز، دیکتاتور فاشیست تحت حمایت ایالات متحده، اداره می‌شد.
نیاز نیست توضیح دهیم که همکاری آشکار آژانس‌های مختلف سازمان ملل که داده‌های مهاجرت از ونزوئلا را ارائه می‌دهند، با گروه لیما تا چه حد رسواکننده است. علاوه بر این، همان‌گونه که پژوهشگران ونزوئلایی در SURES اشاره کرده‌اند، افزایش برآوردها در مورد مهاجران ونزوئلایی منجر به افزایش بودجه‌ها برای آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های مردم‌نهادی می‌شود که با آنها همکاری می‌کنند. همان‌گونه که یکی از ما (امرسبرگر) مشاهده کرده است، سایر آژانس‌های سازمان ملل، از جمله یونیسف، اصلاحات بسیار مشکوکی در داده‌های تاریخی اعمال کرده‌اند که به نظر می‌رسد انگیزه‌اش تقویت تبلیغات ایالات متحده بوده است.
نظرسنجی‌هایی که توسط دانشگاهیان ضدّ مادورو در ونزوئلا انجام شده‌اند (نظرسنجی‌های اِنکووی)، حاکی از آن است که حدود ۲.۳ میلیون نفر بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ ونزوئلا را ترک کرده‌اند. (داده‌های جدول ۴ در زیر از نظرسنجی‌های اِنکووی در اینجا و اینجا گرفته شده است.)^{5} این رقم بسیار شبیه به برآورد بخش جمعیت سازمان ملل پیش از اصلاح شدید داده‌های خود به سمت بالا است.

جدول ۴: برآوردهای اِنکووی

در مصاحبه‌ای با شبکهٔ BBC در فوریه ۲۰۱۹، رئیس‌جمهور مادورو تخمینی مبنی بر «بیش از ۸۰۰,۰۰۰ نفر» ونزوئلایی را ارائه داد که در دو سال گذشته (۲۰۱۷ و ۲۰۱۸) مهاجرت کرده بودند.^{6} این رقم چندان دور از برآورد اِنکووی نیست.
فرانسیسکو رودریگز، اقتصاددان ونزوئلایی ضدّ مادورو، در مقاله‌ای در سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که اقتصاد ونزوئلا از سال ۲۰۲۰ در حال بازیابی بوده و علی‌رغم تحریم‌های ایالات متحده، چهار سال متوالی رشد اقتصادی مثبت را ثبت کرده است. رودریگز مشاهده کرد که آژانس‌های سازمان ملل کاهش بزرگی در نرخ مهاجرت از ونزوئلا را از سال ۲۰۲۰ مستند کرده‌اند. اما برآوردهای آنها برای دورهٔ ۲۰۱۵-۲۰۱۸ آنقدر بالا بود که فارغ از هرگونه بهبود اقتصادی، باید به شدت کاهش می‌یافتند. اگر نرخ مهاجرت ونزوئلا با سرعتی که بخش جمعیت سازمان ملل ادعا می‌کند بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ شتاب می‌گرفت، در صورت ادامهٔ این روند، ونزوئلا تا سال ۲۰۲۳ به طور کامل خالی از سکنه می‌شد.^{7} علی‌رغم این موضوع، تمامی گزارش‌ها تأیید می‌کنند که همچنان ونزوئلایی‌هایی در ونزوئلا حضور دارند.
یک پژوهشگر ونزوئلایی مشکلات مختلف ناشی از شمارش مضاعف را که می‌تواند رخ دهد، برای ما توضیح داد؛ این در حالی است که دستکاری عامدانه در داده‌ها (که ما معتقدیم رخ داده است) را کنار بگذاریم. او به ما گفت که تعداد زیادی از ونزوئلایی‌ها در طول همه‌گیری کووید بازگشتند – اغلب از طریق نقاط کنترل‌نشده (تروچاس). مردم اغلب باز می‌گشتند و سپس دوباره مهاجرت می‌کردند و این یکی از امکانات شمارش مضاعف را ایجاد می‌کند. مشخص نیست چند نفر در مناطق مرزی نزدیک کلمبیا کار می‌کنند اما واقعاً همچنان در ونزوئلا اقامت دارند، یا به عنوان مقیم کلمبیا شمارش می‌شوند، علی‌رغم اینکه به کشور دیگری نقل مکان کرده‌اند.
ما انکار نمی‌کنیم که از سال ۲۰۱۵ تاکنون، حجم عظیم و بی‌سابقه‌ای از مهاجرت از ونزوئلا صورت پذیرفته است، اما ارقام ذکرشده در رسانه‌های غربی را باور نداریم. هیچ کس نباید به طور کورکورانه ادعاهای آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های مردم‌نهادی را که سابقه‌ای در خدمت به امپریالیسم ایالات متحده دارند، بپذیرد – به ویژه هنگامی که واشنگتن فشار بر دشمن رسمی خود را تشدید می‌کند.
^{1} داده‌های جدول ۱ را می‌توان در اینجا، اینجا، اینجا و اینجا یافت.
^{2} داده‌های جدول ۲ را می‌توان در اینجا، اینجا و اینجا یافت.
^{3} جدول ۱ این مقاله توسط فرانسیسکو رودریگز، اقتصاددان ونزوئلایی، جدول زمانی تحریم‌های ایالات متحده علیه ونزوئلا را ارائه می‌دهد.
^{4} سال ۲۰۲۱ جدیدترین سالی است که توانستیم داده‌هایی برای گروه‌های لاتین‌تبار در ایالات متحده را که به «متولد ایالات متحده» و «متولد خارج» (مهاجران) تفکیک شده‌اند، بیابیم.
^{5} مطالعهٔ اِنکووی ۲۰۱۷ نشان داد که ۸۱۵,۰۰۰ نفر بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ مهاجرت کرده‌اند که از این میزان، ۱۱.۵٪، ۳۸.۵٪ و ۴۰.۳٪ به ترتیب در سال‌های ۲۰۱۵، ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ مهاجرت نموده‌اند. سپس ارقام تا سال ۲۰۱۹ به‌روزرسانی شدند.
^{6} به دقیقهٔ ۳ ویدیو مراجعه کنید.
^{7} رودریگز داده‌های سالانهٔ مهاجرت بخش جمعیت سازمان ملل را در مقالهٔ خود ارائه می‌دهد. با استفاده از این وب‌سایت انطباق منحنی، ما یک چندجمله‌ای مرتبهٔ دوم را برای نقاط داده‌های سال‌های ۲۰۱۶، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ برازش دادیم تا یک خط روند مشخص شود. سپس این روند را برای سال‌های آینده برآورد کردیم. تا سال ۲۰۲۳، ۲۹ میلیون ونزوئلایی مهاجرت می‌کردند. بانک جهانی جمعیت فعلی ونزوئلا را ۲۸.۴ میلیون نفر تخمین می‌زند.