الجزیره
ترجمه مجله جنوب جهانی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) قطعنامهای را به تصویب رساند که از ایران میخواهد مطابق با قطعنامههای سازمان ملل، دسترسی و اطلاعات لازم را در مورد برنامه هستهای خود فراهم کند.
این رأیگیری روز پنجشنبه، یک روز پس از آن صورت گرفت که رافائل گروسی، رئیس نهاد ناظر هستهای جهانی سازمان ملل، بار دیگر از تهران خواست که اجازه بازرسی از سایتهای کلیدی هستهای را که در ماه ژوئن مورد حملهی اسرائیل و ایالات متحده قرار گرفتند، صادر کند.
حملات اسرائیل به ایران از ۱۳ ژوئن آغاز شد، یک روز پس از آنکه آژانس، ایران را ناقض تعهدات خود در قبال پادمانهای هستهای بینالمللی دانست؛ این امر سبب شد تا تهران، نهاد ناظر را متهم کند که راه را برای جنگ ۱۲ روزهای هموار کرده که بیش از ۱۰۰۰ کشته و میلیاردها دلار خسارت در سراسر ایران بر جای گذاشت.
متن پیشنویس قطعنامه که به هیئت مدیره ارائه شد و رویترز آن را مشاهده کرده است، میگوید: «ایران باید… بدون تأخیر اطلاعات دقیقی در مورد حسابداری مواد هستهای و تأسیسات هستهای تحت پادمان در ایران به آژانس ارائه دهد و تمام دسترسیهای لازم را برای راستیآزمایی این اطلاعات به آژانس بدهد.»
دیپلماتها اعلام کردند که این قطعنامه با ۱۹ رأی موافق، سه رأی مخالف و ۱۲ رأی ممتنع به تصویب رسید. روسیه، چین و نیجر کشورهایی بودند که با آن مخالفت کردند.
رضا نجفی، سفیر ایران در آژانس، پس از رأیگیری به خبرنگاران گفت: «من میترسم که این قطعنامه پیامدهای خود را داشته باشد.» وقتی از او پرسیده شد که این پیامدها چه خواهند بود، پاسخ داد: «ما پیامدها را بعداً اعلام خواهیم کرد.»
گروسی روز چهارشنبه پس از افتتاح نشست منظم هیئت مدیره آژانس در وین، به خبرنگاران گفت: «ما تعدادی بازرسی انجام دادهایم، اما نتوانستهایم به سایتهای مورد حمله برویم. امیدوارم بتوانیم برویم. در واقع، باید برویم زیرا این بخشی از تعهدات ایران است.»
او افزود: «امیدوارم بتوانیم به شیوهای سازنده حرکت کنیم.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، عصر چهارشنبه هرگونه همکاری با آژانس «در مورد سایتهای بمبارانشده» را رد کرد.
وی در تلگرام اظهار داشت: «ما فقط در مورد تأسیسات هستهای که تحت تأثیر قرار نگرفتهاند، مطابق با مقررات آژانس، همکاری میکنیم.»
روابط ایران و آژانس متشنج باقی میماند
تنشها بین ایران و آژانس در سالهای اخیر بارها شعلهور شده است. این تنشها پس از جنگ ۱۲ روزه در ماه ژوئن بیشتر شد. خودداری آژانس از محکوم کردن حملات، خشم ایران را برانگیخته است.
از زمان جنگ، به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به سایتهایی مانند فردو و نطنز که در حملات هدف قرار گرفتند، داده نشده است، اما آنها توانستهاند از سایتهای دیگر بازدید کنند.
گروسی در اوایل سپتامبر در قاهره با عراقچی برای از سرگیری بازرسیها به توافق رسید.
با این حال، اواخر همان ماه، اعتبار این توافق کمرنگ شد، چرا که بریتانیا، فرانسه و آلمان – همگی امضاکنندگان توافق هستهای ۲۰۱۵ – مکانیسم بازگشت تحریمهای سازمان ملل را فعال کردند و ایران را به نقض تعهدات خود متهم کردند؛ ادعاهایی که تهران آنها را رد کرده است.
این اقدام با واکنش خشمگین تهران مواجه شد و منجر به توقف اجرای توافق قاهره توسط ایران شد.
مکانیسم بازگشت (Snapback) شش قطعنامهی شورای امنیت سازمان ملل را که به برنامه هستهای و موشکی ایران میپردازد، احیا کرد، تحریمهای اقتصادی علیه ایران را بازگرداند و محدودیتهای دیگری مانند توقف کامل غنیسازی اورانیوم را نیز در بر داشت.
با این وجود، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه روز پنجشنبه اعلام کرد که این کشور، بریتانیا و آلمان – گروه E3 – میخواهند باب دیپلماسی با ایران را بر سر برنامه هستهای آن دوباره باز کنند.
پاسکال کنفاوِروکس، سخنگوی این وزارتخانه، به خبرنگاران گفت با وجود اینکه اروپاییها برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل فشار آوردند، این سه قدرت همیشه خواستار حفظ گفتوگو با ایران بودهاند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز سهشنبه ادعا کرد که تهران به دنبال یک راهحل دیپلماتیک با واشنگتن است؛ واشنگتنی که به دنبال برچیدن برنامه هستهای ایران است.
ترامپ گفت: «من کاملاً برای آن آماده هستم و با آنها صحبت میکنیم.»
«و ما روندی را شروع میکنیم. اما داشتن یک توافق با ایران چیز خوبی خواهد بود. و ما میتوانستیم آن را قبل از جنگ انجام دهیم، اما این اتفاق نیفتاد. و من فکر میکنم اتفاقی آنجا خواهد افتاد.»
ترامپ در سال ۲۰۱۸ به صورت یکجانبه از توافق هستهای ۲۰۱۵ که رسماً به عنوان «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) شناخته میشود، خارج شد و عملاً آن را نابود کرد و تحریمهای سختگیرانهای را علیه ایران اعمال کرد.
بیانیهی مشترک ایران و ۷ کشور دیگر در آژانس بینالمللی انرژی اتمی
ایران، روسیه، بلاروس، چین، کوبا، نیکاراگوئه، ونزوئلا و زیمبابوه پس از تصویب قطعنامهی ضدایرانی توسط هیئت مدیرهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی (BoG)، بیانیهای مشترک صادر کردند.
«امروز، پنجشنبه ۲۰ نوامبر، قطعنامهی ضدایرانی که توسط سه کشور اروپایی آلمان، فرانسه و بریتانیا و همچنین ایالات متحده، تحت فشار رژیم اسرائیل تهیه شده بود، در هیئت مدیره به تصویب رسید.»
«این قطعنامهی غیرالزامآور و سیاسی، که با ۱۹ رأی موافق، ۱۲ رأی ممتنع و ۳ رأی مخالف تصویب شد، ایران را متهم به عدم پایبندی به تعهدات پادمانی خود کرده است، بدون آنکه اشارهای به همکاری مستمر جمهوری اسلامی ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) نماید.»
«این قطعنامه هیچ مطلبی در مورد تجاوز غیرقانونی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای صلحآمیز ایران در ماه ژوئن بیان نکرد؛ تأسیساتی که به طور مستمر توسط بازرسان آژانس مورد بازرسی قرار گرفتهاند.»
«همچنین، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شخص مدیرکل آن حتی از محکوم کردن این تجاوز آشکار و غیرقانونی نیز ناتوان بودهاند.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 