منتشرشده در سانه های داخلی چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
چندین رسانهی خارجی در تاریخ ۱۹ نوامبر فاش کردند که دولت ترامپ در آمریکا به صورت محرمانه پیشنویس طرح جدید «۲۸ مادهای» را با هدف حل و فصل مسالمتآمیز مناقشه روسیه و اوکراین آماده کرده است. این طرح چهار محور اصلی شامل صلح در اوکراین، تضمینهای امنیتی، امنیت اروپا، و روابط آتی آمریکا با روسیه و اوکراین را در بر میگیرد و مذاکرات پیرامون آن با روسیه آغاز شده است.
با این حال، به نظر میرسد اتحادیه اروپا و اوکراین تقریباً کاملاً از این موضوع بیاطلاع بودهاند و تنها پس از انتشار اخبار در رسانهها، شتابزده به دنبال کسب جزئیات طرح برآمدند و غافلگیر شدند. منابع آگاه در اتحادیه اروپا به روزنامه بریتانیایی «دیلی تلگراف» گفتهاند که آنها «در حد زیادی بیخبر بودهاند و از جزئیات توافق اطلاعات بسیار کمی دارند». همچنین، گزارش شده است که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز پس از اطلاعرسانی مقامات کشورش، از مفاد این پیشنهاد ناراضی بوده است.
وبسایت خبری آمریکایی «آکسیوس» گزارش داد که پیشنویس این طرح که هدف آن حل مناقشه روسیه و اوکراین به صورت گام به گام است، به رهبری وی تکوف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، تهیه شده است. مفاد اصلی طرح شامل چهار بخش عمده است: صلح در اوکراین، تضمینهای امنیتی، امنیت اروپا، و روابط آتی آمریکا با روسیه و اوکراین. با این وجود، هنوز مشخص نیست که این طرح «۲۸ مادهای» جدید چگونه مسائل مناقشهبرانگیزی مانند وضعیت قلمروهای شرقی اوکراین را مدیریت خواهد کرد.
بر اساس گزارشهای «دیلی تلگراف» و «فایننشال تایمز» بریتانیا، افراد مطلع اظهار داشتند که طرح جدید «۲۸ مادهای» از اوکراین میخواهد که قلمروهای شرقی دونباس را واگذار کند، قوای نظامی خود را به شدت کاهش دهد، بخشی از تجهیزات نظامیاش را کنار بگذارد، و روند پیوستن به ناتو را به تعلیق درآورد. علاوه بر این، استقرار نیروهای خارجی در اوکراین مجاز نخواهد بود، کمکهای نظامی آمریکا به این کشور پایان مییابد، و فرود هواپیماهای دیپلماتیک خارجی نیز در اوکراین ممنوع خواهد شد. همچنین، زبان روسی به عنوان یکی از زبانهای رسمی اوکراین تعیین میشود و کلیسای ارتدوکس روسیه در قلمروهای تحت کنترل مسکو از جایگاه رسمی برخوردار خواهد شد.
آکسیوس همچنین بیان کرد که کیریل دیمیتریِف، نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه در امور سرمایهگذاری خارجی و همکاریهای اقتصادی، طی سفرش به میامی آمریکا در بازه زمانی ۲۴ تا ۲۶ اکتبر، با وی تکوف در مورد این طرح بحث و تبادل نظر کرده است. دیمیتریِف در ۱۷ نوامبر اظهار داشت که نسبت به موفقیت طرح جدید خوشبین است و گفت: «ما حس میکنیم که مواضع روسیه واقعاً شنیده شده است.»
منابع آگاه همچنین به «دیلی تلگراف» گفتهاند که این طرح به اوکراین اجازه میدهد تا با آمریکا و اروپا درباره تضمینهای امنیتی برای حفظ توافق احتمالی آتشبس، به بحث و تبادل نظر بپردازد.
با این حال، منابع اتحادیه اروپا تاکید کردهاند که آنها «در حد زیادی بیخبر بودهاند و از جزئیات توافق اطلاعات بسیار کمی دارند».
این حس غافلگیری در گزارشی از وبسایت آمریکایی «پالتیکو» نیز تأیید شده است. این گزارش بیان میکند که اوکراین و اروپا «غافلگیر» شدهاند و نارضایتی شدیدی وجود دارد، به ویژه از این رو که رهبران اروپا تصور میکردند با موفقیت توانستهاند ترامپ را به در نظر گرفتن مواضع آنها ترغیب کنند، اما اکنون ناگهان متوجه شدهاند که آمریکا در موضوعات کلیدی باز هم اروپا را دور زده است.
یک منبع آگاه دیگر اظهار داشت که بر اساس نسخه فعلی طرح، از اوکراین خواسته میشود تا امتیازات بزرگی مانند محدود کردن توان نظامی و واگذاری قلمروها را بپذیرد. اما این فرد تأکید کرد که بسیاری از عناصر طرح جدید همچنان در حال تغییر هستند و مقامات آمریکایی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا و چگونه باید به ناتو در طرح صلح اشاره کنند.
مقامات اروپایی در تلاشاند تا جزئیات اندک این طرح را درک کنند. یوهان وادِفول، وزیر امور خارجه آلمان، در یک کنفرانس مطبوعاتی در ۱۹ نوامبر گفت: «خیر، [طرف آمریکایی] این طرح را به ما اطلاع نداده است.» وادِفول افزود که آلمان «از هر اقدامی که روسیه را به پای میز مذاکره بکشاند، حمایت میکند.» و تأکید کرد: «تمرکز ما همچنان بر حمایت از اوکراین و انتقال پیام واضح به روسیه است که جایگزینی برای مذاکره وجود ندارد.»
یک دیپلمات بریتانیایی نیز فاش کرد که آنها در جریان این طرح قرار نگرفتهاند. در همین حال، یک مقام دیگر بریتانیایی، اهمیت این طرح را کماهمیت جلوه داد.
پیش از نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در ۲۰ نوامبر، کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست امنیتی، در جمع خبرنگاران گلایه کرد و گفت: «ما به عنوان اروپاییها همواره از یک صلح پایدار و عادلانه حمایت کردهایم و از هر تلاشی در این راستا استقبال میکنیم. اما برای موفقیت هر طرحی، باید مردم اوکراین و اروپاییها در آن مشارکت داشته باشند. این یک نکته بسیار واضح است.»
دیوید فان وِئل، وزیر امور خارجه هلند، ضمن همصدایی با کالاس، به طور خاص افشا کرد که آمریکا برای این طرح با هلند مشورت نکرده است. او نیز نارضایتی خود را ابراز کرد و گفت: «تصمیمگیری با اوکراین است. این موضوع مربوط به قلمرو و حاکمیت اوکراین است. بدون تأیید اوکراین و حمایت کشورهای اروپایی، [این طرح] نمیتواند پیش برود.»
رادوسواف سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان، در حالی که تلاشهای آمریکا را «تأیید» میکرد، خواهان «حضور در میز مذاکره» شد. وی گفت: «ما از تمام تلاشهای صلحآمیز قدردانی میکنیم، اما اروپا شریک اصلی و حامی اصلی اوکراین است… این مسئله مربوط به امنیت خود اروپا است. بنابراین، ما حق داریم که با ما مشورت شود.»
ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، بار دیگر بر خواسته همیشگی خود تأکید کرد و گفت که بحث درباره صلح پایدار «باید با برقراری آتشبس در خطوط تماس آغاز شود تا زمینه برای بحثهای بعدی درباره مسائل قلمرویی و تضمینهای امنیتی فراهم گردد.»
اوکراین تاکنون اظهارنظر عمومی نکرده است. زلنسکی که در ترکیه به سر میبرد، پس از انتشار این خبر، در پلتفرم «تلگرام» پستی منتشر کرد و خواستار دخالت آمریکا برای پایان دادن به مناقشه شد، اما به طرح جدید آمریکا و روسیه اشارهای نکرد. «راشاتودی» گزارش داد که زلنسکی از این طرح جدید نیز ناراضی است.
آندری یرماک، رئیس دفتر ریاستجمهوری اوکراین، در ۱۹ نوامبر پاسخ داد که او «ارتباط مستمری» با اعضای تیم ترامپ، از جمله وی تکوف، دارد و برای پایان دادن به درگیری و تضمین «صلحی عادلانه و پایدار» با طرف آمریکایی همکاری خواهد کرد.
در مورد گزارشهای مربوط به این طرح، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اظهار داشت که محتوای آن «فراتر» از موضوعاتی نیست که رئیسجمهور پوتین و ترامپ در جریان دیدارشان در ماه اوت در ایالت آلاسکای آمریکا درباره آنها بحث کرده بودند.
دیمیتریِف نیز در ۱۷ نوامبر به آکسیوس گفته بود که ایده اصلی طرح جدید از اصول توافقشده در دیدار پوتین و ترامپ پیروی میکند، اما «در عمل یک چارچوب گستردهتر است» که هدف آن پایان دادن به مناقشه اوکراین، احیای روابط آمریکا و روسیه، و رفع نگرانیهای امنیتی روسیه است.
«پالتیکو» گزارش داد که کاخ سفید نسبت به دستیابی به یک توافق جدید خوشبین است. یک مقام ارشد اظهار داشت که همه طرفهای ذیربط ممکن است تا پایان این ماه، «و حتی شاید تا پایان همین هفته»، به توافق دست یابند.
اما این گزارش خاطرنشان میکند که مقامات اروپایی و اوکراینی ماههاست که نسبت به شیوه عملکرد وی تکوف محتاط بودهاند. برخی مقامات اروپایی معتقدند که وی تکوف به اقدامات انفرادی عادت دارد، که این امر تلاشهای صلحآمیز آمریکا را بارها ناکام گذاشته است؛ امتناع او از مشورت با متحدان، منجر به کمبود اطلاعات و آمادگی ناکافی شده است؛ و نحوه تماسهای محرمانه او با روسیه نیز باعث شده تا اروپاییها تصور کنند که او تحت تأثیر و گمراهی طرف روسی قرار گرفته است.
یک مقام دفاعی اتحادیه اروپا با گلایه اظهار داشت: «نظرات اروپاییها اصلاً شنیده نشده است، و بخشی از افراد در کاخ سفید مدتهاست که اروپاییها را «عاملان اخلالگر» در روند صلح میدانند، بنابراین از جهاتی، این موضوع تعجبآور نیست.»
در تلاش برای کاهش نگرانیهای اروپا، روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در شبکههای اجتماعی اظهار داشت که این طرح یک «دستورالعمل» نیست که آمریکا به طرفهای روسی و اوکراینی تحمیل کند. وی افزود: «برای دستیابی به یک صلح پایدار، هر دو طرف باید با امتیازات دشوار اما ضروری موافقت کنند. به همین دلیل است که ما بر اساس نظرات طرفهای درگیری، فهرستی از گزینههایی که احتمالاً برای پایان دادن به مناقشه استفاده خواهند شد را تدوین کردهایم و به این کار ادامه خواهیم داد.»
همچنین، بر اساس گزارش «وال استریت ژورنال» آمریکا، دنیل دریسکول، وزیر ارتش ایالات متحده، به همراه دو ژنرال چهار ستاره در ۱۹ نوامبر وارد کییف، پایتخت اوکراین، شدند و با وزیر دفاع و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین دیدار کردند تا درباره برنامههای میدان نبرد و جزئیات مذاکرات صلح احتمالی بحث کنند. این بالاترین سطح از سفر مقامات آمریکایی از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید است، و هیئت مذکور قصد دارد پس از آن با مقامات روسی نیز دیدار کند.
یک مقام دفاعی آمریکا گفت که دریسکول قبل از سفر به اوکراین، خلاصهای از طرح را از وی تکوف دریافت کرده است، اما در مذاکرات هیچ مفهوم مشخصی از این طرح را مطرح نکرد.
«نیویورک تایمز» آمریکا اشاره کرد که طرح «۲۸ مادهای» جدیدترین تلاش دولت ترامپ برای از سرگیری مذاکرات صلح روسیه و اوکراین است، اما برخی مفسران اوکراینی معتقدند که این پیشنهاد دقیقاً در زمانی مطرح میشود که دولت زلنسکی تحت فشار شدید ناشی از وضعیت میدان نبرد و رسواییهای فساد دولتی قرار دارد، و ماهیت آن اعمال فشار بر اوکراین برای امتیاز دادن است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 