منتشر شده در مانتلی ریویو آنلاین
ترجمه مجله جنوب جهانی

در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۲۴، هاوانا میزبان سومین نشست بین‌المللی نشریات نظری احزاب و جنبش‌های چپ (Encuentro Internacional de Publicaciones Teóricas de Partidos y Movimientos de Izquierda) بود. این گردهمایی که توسط حزب کمونیست کوبا سازماندهی شده و با حضور میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، در چندین جلسه برگزار گردید، نیروهای کمونیست و ترقی‌خواهی از سراسر جهان را گرد هم آورد. هیئت‌هایی از جمله حزب کمونیست هند، حزب کمونیست یونان، حزب کارگران بلژیک، حزب کارگران مجارستان، بزرگترین اتحادیه کارگری ایرلند و ده‌ها سازمان دیگر در این نشست حضور داشتند. محور اصلی بحث‌ها این پرسش حیاتی بود: طبقه کارگر چگونه می‌تواند در جنگ اطلاعاتی به پیروزی برسد؟

در این میان، یک کشور بر کانون بحث‌ها سایه افکنده بود: ونزوئلا. شرکت‌کنندگان آمریکای لاتین تأکید کردند که ونزوئلا در خط مقدم تجاوز امپریالیستی ایالات متحده قرار دارد و به همین دلیل، به میدانی برای آزمایش هم ایدئولوژی نئوفاشیستی ترامپ و هم اشکال نوین جنگ اطلاعاتی تبدیل شده است. بینش‌هایی که توسط سخنرانان کوبایی و ونزوئلایی، به ویژه رئیس‌جمهور دیاز-کانل، ایگناسیو رامونه (زندگی‌نامه‌نویس فیدل کاسترو) و میگل پرز پیرلا، فیلسوف ونزوئلایی که رهبری «شبکه دفاع از بشریت» را بر عهده دارد، به اشتراک گذاشته شد، نیازمند توجه جدی از سوی چپ ایالات متحده است.

رسانه‌های اجتماعی به مثابه ابزار جنگ طبقاتی
موضع اصلی آنها روشن و قاطع بود: پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی ابزاری برای جنگ طبقاتی هستند، و چپ در ایالات متحده در درک نحوه استفاده از آنها دچار سوءتفاهمی بنیادین شده است. این گزارش به تحلیل ابعاد مختلف این استدلال و راهکارهای پیشنهادی توسط انقلابیون کوبایی و ونزوئلایی می‌پردازد.

هوش مصنوعی گوگل: تولید رضایت در مقیاس وسیع

هوش مصنوعی به آخرین سلاح تبلیغاتی امپریالیسم تبدیل شده است. دیاز-کانل توصیف کرد که خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی گوگل به طور مداوم تصویری تحریف‌شده و خصمانه از کوبا ارائه می‌دهند. هنگامی که افراد عادی، از جمله خود کوبایی‌ها، به دنبال اطلاعات درباره کوبا می‌گردند، هوش مصنوعی گوگل یک «بررسی کلی» کوتاه تولید می‌کند که این جزیره را به عنوان یک دیکتاتوری فاقد حقوق و آزادی‌های بنیادین قاب‌بندی می‌کند. این خلاصه‌ها با ظاهری معتبر در بالای نتایج جستجو نمایش داده می‌شوند.

این سیستم اطلاعات جدیدی اختراع نمی‌کند؛ بلکه روایت‌های مسلطی را که از قبل توسط رسانه‌های غربی و منابع رسمی ایالات متحده تولید شده‌اند، ترکیب و تلفیق می‌کند. تحقیقات در مورد رفتار موتورهای جستجو نشان می‌دهد که اکثر کاربران هرگز از اولین بلوک اطلاعاتی کوتاهی که می‌بینند فراتر نمی‌روند. این موضوع به این برش‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی تأثیر عظیمی می‌بخشد.

کوبا در پاسخ به این چالش، تیم‌های برنامه‌نویسی را برای توسعه ابزارهای جستجوی جایگزین با کمک هوش مصنوعی تشکیل داده است که منابع ترقی‌خواه را ارتقا می‌دهند. همزمان، سخنرانان توضیح دادند که محققان کوبایی در تلاشند تا با سرریز کردن اطلاعات اصلاحی به سیستم‌های هوش مصنوعی گوگل، شدیدترین تحریفات را خنثی کنند. همانطور که دیاز-کانل و واسوکی اومانتا از حزب کمونیست هند هر دو تأکید کردند: تکنولوژی در خدمت طبقه‌ای است که آن را کنترل می‌کند. سوال این نیست که آیا هوش مصنوعی «عینی» است، بلکه این است که آیا به منافع طبقه کارگر خدمت می‌کند یا به قدرت طبقه حاکم.

چرا پرچم «وان پیس» گسترش می‌یابد و چهره چه گوارا رنگ می‌بازد؟

ایگناسیو رامونه پرسشی جنجالی در مورد تصاویر سیاسی در عصر دیجیتال مطرح کرد: چرا برخی نمادها – مانند پرچم دزدان دریایی از انیمه ژاپنی محبوب «وان پیس» که به نمادی از طغیان و ماجراجویی در فرهنگ جوانان تبدیل شده است – به صورت ویروسی در چندین کشور و در جریان «انقلاب‌های رنگی» (جنبش‌های اعتراضی که اغلب با حمایت غرب برای تغییر رژیم‌ها طراحی می‌شوند) گسترش می‌یابند، در حالی که نمادهای ترقی‌خواهانه مانند چهره چه گوارا، چکش و داس، یا مشت قدرت سیاهپوستان امروزه به مراتب کمتر در گردش هستند؟

رامونه پاسخ را در نحوه عملکرد الگوریتم‌های رسانه‌های اجتماعی جستجو کرد. این سیستم‌ها محتوایی را که با منافع طبقه حاکم همسو است، تسریع و تقویت می‌کنند. تصاویر ژنریک «ضد فساد» – که اغلب فاقد هرگونه تحلیل طبقاتی هستند و توسط جنبش‌های راست‌گرا به عنوان سلاح به کار گرفته می‌شوند – بسیار آسان‌تر از نمادهای ریشه‌دار در مبارزات سوسیالیستی گسترش می‌یابند. این پلتفرم‌ها آنچه را که دولت‌های هدف ایالات متحده را بی‌ثبات می‌کند ترویج می‌دهند و آنچه را که جنبش‌های طبقه کارگر را تقویت می‌کند، سرکوب می‌کنند.

این امر صرفاً یک اتفاق نیست؛ بلکه ماهیت طبقاتی نهادینه شده در طراحی خود پلتفرم‌ها را بازتاب می‌دهد.

اشتباه بنیادین: تطبیق محتوا با پلتفرم‌های متخاصم

میگل پرز پیرلا – که پروازش به هاوانا به دلیل فعالیت هواپیماهای نظامی ایالات متحده در نزدیکی فرودگاه کاراکاس به تأخیر افتاده بود – جامع‌ترین تحلیل خود را از رسانه‌های اجتماعی در این کنفرانس ارائه داد. اگرچه او بیش از یک میلیون دنبال‌کننده در ایکس (توییتر سابق) دارد و از این پلتفرم به طور مؤثری استفاده می‌کند، استدلال می‌کند که رسانه‌های اجتماعی شرکتی به طور بنیادین با سیاست‌های ضد امپریالیستی دشمنی دارند.

ونزوئلا و سایر جنبش‌های چپ یک اشتباه استراتژیک کلان مرتکب شدند: تلاش برای تطبیق محتوای قوی چپ – مقالات روزنامه، آثار نظری، تحلیل‌های عمیق سیاسی – در قالب‌های کوتاه رسانه‌های اجتماعی، با این فرض که این کار به توده‌ها دسترسی خواهد یافت. این رویکرد، پلتفرم‌ها را به عنوان ابزارهای بی‌طرفی در نظر می‌گیرد که فقط به «محتوای درست» نیاز دارند. این رویکرد شکست خورد.

متا (فیس‌بوک و اینستاگرام)، ایکس و پلتفرم‌های مشابه نمی‌توانند جنبش‌های انقلابی یا حتی جامعه واقعی بسازند. آنها توهم ارتباط را ایجاد می‌کنند در حالی که مردم را در سیلوهای کنترل‌شده توسط الگوریتم منزوی می‌سازند. سیستم‌های آنها محتوای چپ را دفن می‌کنند و تبلیغات دولت ایالات متحده، رسانه‌های شرکتی و بازیگران راست‌گرای افراطی را در اولویت قرار می‌دهند.

اینها میدان‌های عمومی نیستند؛ آنها ماشین‌های تبلیغاتی خصوصی‌سازی شده هستند که توسط میلیاردرها کنترل می‌شوند.

جنگ برای جلب توجه

پرز پیرلا مبارزه اطلاعاتی را اساساً «جنگ برای جلب توجه» توصیف کرد. نبرد بین امپریالیسم و طبقه کارگر جهانی تنها بر سر ایده‌ها نیست؛ بلکه بر سر این است که اصلاً مردم را وادار به نگاه کردن کنیم.

نیروهای راست‌گرا در این عرصه سلطه دارند. ترامپ چیزی تکان‌دهنده می‌گوید و پلتفرم‌ها فوراً آن را بزرگنمایی می‌کنند. یک بحران دراماتیک – انفجار یک قایق در دریای کارائیب، یک سخنرانی تحریک‌آمیز، یک تحریک صحنه‌سازی شده – و همه فیدها را پر می‌کند. حتی زمانی که پوشش رسانه‌ای منفی باشد، توجه همچنان به سمت روایت‌های طبقه حاکم جریان می‌یابد.

تا زمانی که چپ یک پاسخ قوی ارائه می‌دهد، سیلان الگوریتمی اطلاعات (algorithmic firehose) قبلاً درک عمومی را شکل داده است.

رسانه‌های اجتماعی تنها زمانی «مفید» می‌شوند که جنبش مورد حمایت در خدمت منافع طبقه حاکم باشد: انقلاب‌های رنگی، قیام‌های خیابانی راست‌گرا، سازماندهی نئوفاشیستی. تلاش برای کودتا در ۶ ژانویه به راحتی از طریق فیس‌بوک و پلتفرم‌های مشابه گسترش یافت.

تلاش ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ برای نصب خوان گوایدو به عنوان رهبر دست‌نشانده، این موضوع را به وضوح نشان داد. سازمان‌دهندگان اپوزیسیون ونزوئلا از طراحی فیس‌بوک – سیستمی که برای اولویت‌بندی افراط‌گرایی راست‌گرا ساخته شده بود – برای انتشار ادعاهای دروغین و ایجاد سردرگمی سوءاستفاده کردند. این بحران انقلابیون ونزوئلایی را وادار کرد تا به طور بنیادین رویکرد خود به جنگ اطلاعاتی دیجیتال را بازنگری کنند.

تغییر جهت استراتژیک

انقلابیون کوبایی و ونزوئلایی از طریق تجربیات تلخ آموخته‌اند که رسانه‌های اجتماعی اصلی در خدمت دشمن طبقاتی هستند. وظیفه، رها کردن کامل این پلتفرم‌ها نیست، بلکه درک هدف محدود و مشخص آنهاست.

استراتژی نوظهور، استفاده محدود و هدفمند از رسانه‌های اجتماعی است: تصاویر تیز و شعارهای موجز که مردم را از این پلتفرم‌ها به سمت منابع ضد امپریالیستی هدایت می‌کنند – تظاهرات، کتاب‌های چپ، وب‌سایت‌های انقلابی، مطالعات سیاسی، کارهای سازماندهی، امضای طومار، کمپین‌های تبلیغاتی چهره به چهره، و نوشتن برای نشریات سوسیالیستی.

«شبکه دفاع از بشریت» در ونزوئلا نوآوری‌های عملی توسعه داده است. کتاب‌ها شامل کدهای QR هستند که به ویدیوهایی از متن خوانده شده متصل می‌شوند و یک نقطه ورود صوتی-تصویری ایجاد می‌کنند که خوانندگان را از آنچه پرز پیرلا «فاضلاب رسانه‌های اجتماعی» می‌نامد – نه فقط یک استعاره، بلکه توصیفی از پلتفرم‌هایی که برای به دام انداختن کاربران در مصرف بی‌پایان و منزوی مهندسی شده‌اند – خارج می‌کند.

هدف، حرکت دادن مردم از مرور غیرفعال به سمت آموزش و مبارزه سیاسی جمعی است. تیک‌تاک و اینستاگرام ممکن است به عنوان نقاط تماس اولیه عمل کنند، اما کار سیاسی جدی باید در جای دیگری انجام شود.

عیار امپریالیسم از هالیوود به دره سیلیکون (سیلیکون ولی) منتقل شده است

برای دهه‌ها، ابزارهای اصلی جنگ اطلاعاتی امپریالیستی ایالات متحده، رسانه‌های شرکتی و هالیوود بودند. امروز، این عیار توسط دره سیلیکون تصاحب شده است. شرکت‌های بزرگ فناوری به عنوان بازوی ایدئولوژیک جدید طبقه حاکم عمل می‌کنند و روایت‌های جهانی را با سرعت و مقیاسی بی‌سابقه شکل می‌دهند.

جنبش ترقی‌خواه ایالات متحده باید از تطبیق مواد سیاسی عمیق با پلتفرم‌هایی که برای سرکوب آنها ساخته شده‌اند، دست بردارد. ما باید انتظار داشته باشیم که دره سیلیکون قدرت خود را به طور تهاجمی به کار گیرد – زیرا این ابزارها توسط سرمایه‌داران برای دفاع از حاکمیت سرمایه‌داری ایجاد شده‌اند.

سیاست انقلابی باید در خیابان‌ها، در حلقات مطالعه، در محلات کار و از طریق سازماندهی مستقیم ساخته شود. رسانه‌های اجتماعی اصلی توسط امپریالیست‌ها برای عمل به نفع امپریالیسم ساخته شده‌اند. کوبا و ونزوئلا دقیقاً به همین دلیل در حال توسعه روش‌های جدید آموزش سیاسی هستند.

ما می‌توانیم بیاموزیم

چپ ایالات متحده با یک انتخاب روبروست. ما می‌توانیم به درمان رسانه‌های اجتماعی به عنوان ابزاری بی‌طرف که فقط به محتوای بهتر نیاز دارد ادامه دهیم – و تماشا کنیم که پیام ما در سیرک کنترل‌شده توسط ماسک و زاکربرگ ناپدید شود. یا می‌توانیم از یارانمان در خط مقدم جنگ اطلاعاتی بیاموزیم.

این به معنای تفکر انتقادی درباره تکنولوژی و قدرت طبقاتی است. این به معنای استفاده استراتژیک و حداقلی از رسانه‌های اجتماعی است. این به معنای اولویت‌بندی سازماندهی چهره به چهره، رسانه‌های فیزیکی، آموزش سیاسی و مبارزه جمعی بر پست‌های ویروسی و تعداد دنبال‌کنندگان است.

مردم کوبا و ونزوئلا درس‌های سخت به دست آمده را ارائه می‌دهند. این مسئولیت ماست که از این درس‌ها بیاموزیم – و بر اساس آن‌ها عمل کنیم.

این گزارش برگرفته از سخنرانی ارائه شده در یک جلسه اعضای حزب مبارزه برای سوسیالیسم است.