منتشر شده در رسانههای چینی
ترجمه مجله جنوب جهانی
موضع اتحادیه اروپا در معرکه دیپلماسی صلح اوکراین: تأکید بر محدودسازی روسیه
صحنه دیپلماتیک پیچیده و ظهور یک قدرت سوم
در میان پیچیدگیهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری میان روسیه و اوکراین، صحنه بینالمللی شاهد ظهور طرحهای متعدد و رقابتهای پنهان و آشکار میان قدرتهای بزرگ است. پس از طرح «برنامه صلح ۲۸ مادهای» میان آمریکا و روسیه و سپس «طرح ۱۹ مادهای» میان آمریکا و اوکراین، سرنوشت این درگیری همچنان در هالهای از ابهام باقی است. در این میان، اتحادیه اروپا به عنوان یک بازیگر کلیدی، با اتخاذ موضعی مشخص، تلاش میکند تا وزنهای تعیینکننده در ترازوی مذاکرات باشد و از آنچه که تضعیف موضع اوکراین تلقی میکند، جلوگیری نماید.
بر اساس گزارشی که شبکه خبری اروپا (یورونیوز) در تاریخ ۲۶ نوامبر منتشر کرد، وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در جلسهای ویژه به بررسی راههای ممکن برای پایان دادن به این مناقشه پرداختند. در این جلسه، کایا کالاس، نماینده عالی سیاست خارجی و امنیت اتحادیه اروپا، با بیانیهای قاطع، خطاب به جامعه بینالملل اعلام کرد که هرگونه توافقنامه صلح آینده، باید «تعهدات و الزامات» را بر دوش «تجاوزگر» (روسیه) نه «قربانی» (اوکراین) بگذارد تا از تکرار وقوع «تهاجم» در آینده جلوگیری شود. به باور وی، «تمرکز اصلی باید بر نوع امتیازاتی باشد که روسیه حاضر به پذیرش آن است.»
نگریشی به طرح صلح ۲۸ مادهای و واکنش متقابل اروپا
گزارشها حاکی از آن است که طرح صلح ۲۸ مادهای میان آمریکا و روسیه، که به تازگی جزئیات آن منتشر شده، با واکنشهای منفی و انتقادات شدیدی در اروپا روبرو شده است. این طرح که به گونهای آشکار به نفع روسیه تلقی میشود، شامل بندهای بحثبرانگیزی چون الزام اوکراین به واگذاری اراضی منطقه دونباس در شرق این کشور، محدودسازی نیروهای مسلح اوکراین به ششصد هزار نفر، تصویب قانونی در قانون اساسی اوکراین برای عدم پیوستن به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و دعوت از روسیه برای بازگشت به گروه هشت (G8) میشود.
کایا کالاس معتقد است که راهحل برای پایان این درگیری باید دقیقاً در جهت مقابل این طرح عمل کند. وی در جمع خبرنگاران پس از جلسه وزیران خارجه اتحادیه اروپا تأکید کرد: «اگر قصد داریم این درگیری را متوقف کنیم، باید اندازه ارتش روسیه و بودجه دفاعی آن را محدود سازیم.» او با اشاره به نگرانیهای امنیتی آینده افزود: «اگر هزینههای نظامی یک کشور به حدود چهل درصد از کل بودجهاش نزدیک شود، قطعاً در آینده نیز از این امکان برای تهاجم استفاده خواهد کرد و این برای همه ما یک تهدید جدی محسوب میشود.»
کالاس بار دیگر بر موضع اتحادیه اروپا تأکید کرد و گفت: «تمرکز باید بر نوع امتیازات و محدودیتهایی باشد که روسیه میپذیرد، چرا که تنها از این طریق میتوان از تشدید اوضاع و تکرار «تهاجم»های بعدی جلوگیری کرد.»
وحدت اروپا در حمایت از اوکراین و تلاش برای بازنگری در طرحها
از زمانی که پیشنویس بحثبرانگیز طرح ۲۸ مادهای آمریکا و روسیه منتشر شد، کشورهای اروپایی با هماهنگی کامل، تلاشهای خود را برای کمک به اوکراین جهت اصلاح این پیشنویس و کسب شروط بهتر آغاز کردهاند. این تلاشها در مذاکرات سطح بالایی که در ۲۳ نوامبر در ژنو برگزار شد، به ثمر نشست و منجر به ارائه یک «طرح صلح ۱۹ مادهای» جدید میان آمریکا و اوکراین گردید. آندری یرماک، رئیس دفتر رئیسجمهور اوکراین، در این باره اعلام کرد که کییف «به طور اصولی» با بخش عمدهای از این توافق جدید موافقت کرده و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، امیدوار است که «در اسرع وقت» با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دیدار کرده و بر سر مسئله اراضی به مذاکره بنشیند.
با این حال، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در تاریخ ۲۵ نوامبر موضع متفاوتی اتخاذ کرد و اعلام کرد که مسکو طرح اولیه را «تحسین» میکند، اما اگر نسخه جدید از توافقات به دست آمده میان رهبران آمریکا و روسیه منحرف شود، «وضعیت به کلی دگرگون خواهد شد.» وی همچنین به طور مشخص از اروپا به دلیل «تلاش برای تضعیف فرآیند صلح اوکراین» انتقاد کرد.
دولتهای اروپایی و اتحادیه اروپا بر این باورند که هرگونه توافق صلحی باید به اوکراین این آزادی را بدهد که نیروهای مسلح خود را مطابق با نیازهای امنیتیاش سازماندهی کند. در حال حاضر، برآوردها نشان میدهد که اندازه ارتش اوکراین بین هشتصد هزار تا هشتصد و پنجاه هزار نفر است.
کایا کالاس در این باره گفت: «ما همیشه معتقد بودهایم که هر کشوری حق دارد مستقلانه در مورد اندازه ارتش خود تصمیمگیری کند. به همین دلیل، نباید در تلهای که روسیه برای ما پهن کرده، یعنی محدودسازی ارتش اوکراین، بیفتیم.» وی همچنین ادعا کرد که روسیه تنها به این دلیل به میانجیگری دیپلماتیک روی آورده است که «ولادیمیر پوتین نتوانسته است به اهداف خود در میدان نبرد دست یابد.»
فشار حداکثری و استراتژی «صلح در سایه قدرت»
کالاس با اشاره به ادامه اقدامات نظامی روسیه، افزود: «ما کوچکترین نشانهای از آمادگی روسیه برای برقراری آتشبس ندیدهایم. روسیه نه تنها نیروهای خود را کاهش نداده، بلکه در حال تقویت استقرار نظامی خود است. ما همچنان باید از مرحلهای که در آن روسیه صرفاً ادای مذاکره را در میآورد، به مرحلهای عبور کنیم که در آن مذاکره برای آن یک ضرورت واقعی باشد.»
این موضع مورد حمایت سایر مقامات اروپایی نیز قرار گرفته است. چندین وزیر خارجه کشورهای اروپایی تأکید کردند که باید فشار بر روسیه را تا زمانی که این کشور تعهدی واقعی و قابل اعتماد به فرآیند صلح از خود نشان دهد، افزایش داد.
کریشانیس کارینش، وزیر امور خارجه لتونی، با قاطعیت اعلام کرد: «فقط از طریق اعمال حداکثر فشار اقتصادی، نظامی و سیاسی بر روسیه و پیروی از استراتژی «صلح در سایه قدرت» میتوانیم «تجاوزگر» را متوقف سازیم.»
الکساندر شالنبرگ، وزیر امور خارجه اتریش نیز در همین راستا گفت: «فقط زمانی میتوانیم با قدرت از منافع اروپا دفاع کنیم که بتوانیم با یک صدای واحد، طرح پیشنهادی خود را ارائه دهیم.»
تلاشهای دیپلماتیک اروپا برای تأکید بر نقش این قاره
بر اساس گزارش یورونیوز، جلسه آنلاین وزیران خارجه، بخشی از تلاشهای گسترده دیپلماتیک اروپا است که هدف آن، بازتاب دوباره صدای اروپا در میان تحولات سریع اوضاع است. در این راستا، رهبران اتحادیه اروپا در ۲۴ نوامبر یک نشست غیررسمی برگزار کردند و در ۲۵ نوامبر، کشورهای عضو «ائتلاف کشورهای خواهان حمایت از اوکراین» نیز یک جلسه آنلاین دیگر داشتند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه و یکی از رؤسای مشترک این ائتلاف، خواستار ایجاد یک ارتش اوکراین «قدرتمند و بدون هیچ محدودیتی» شد و بار دیگر بر ایده اعزام نیروهای حافظ صلح چندملیتی به اوکراین پس از پایان درگیری تأکید کرد.
کایا کالاس نیز اعلام کرد که اتحادیه اروپا از طریق ارائه کمکهای مالی، آموزشی و حمایت از صنعت دفاعی، «مشارکت قابل توجهی» در تضمین امنیت اوکراین خواهد داشت. اما او در ادامه این نکته را افزود که این تضمینها «تغییری در این واقعیت که روسیه تهدید اصلی است، ایجاد نمیکند.»
ابهام در سیاست آمریکا و نگرانی از آشفتگی
با این همه، آنچه که تحلیلگران اروپایی را بیش از هر چیز نگران کرده، وضعیت مبهم و متناقض سیاستهای دولت آمریکا در قبال اوکراین است. آمریکا در یک اقدام، طرح ۲۸ مادهای را با روسیه به توافق رساند و بلافاصله پس از آن، طرح ۱۹ مادهای دیگری را با اوکراین امضا کرد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ابتدا گفت که طرح آمریکا-روسیه سیاست رسمی این کشور نیست، اما سپس اعلام کرد که این طرح توسط خود آمریکا تدوین شده است. روبیو در حالی از مذاکرات آمریکا و اوکراین به عنوان «پربارترین مذاکرات تا به امروز» تمجید کرد که ترامپ همزمان به اوکراین و اروپا حمله میکند…
یک مقام اروپایی در گفتوگو با روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز اعتراف کرد که وضعیت درون دولت ترامپ «بسیار آشفته و درهمریخته» شده است. این امر ابهام و سردرگمی عمیقی را در میان متحدان اروپایی آمریکا به وجود آورده و نشان میدهد که مسیر دستیابی به صلح پایدار، نه تنها پیچیده، بلکه با چالشهای پیشبینینشده دیپلماتیک نیز همراه است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 