نگاهی عمیق به رقابت‌های انتخاباتی در هندوراس و بازتاب‌های ژئوپلیتیکی تصمیمات آینده در خصوص روابط با چین و تایوان

نوشته‌شده توسط تحلیل‌گر سیاست خارجی — چین ۲۰۲۵
ترجمه مجله جنوب جهانی

در آستانهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری هندوراس که در سی‌و یکم نوامبر ۲۰۲۵ (۱۰ آذر ۱۴۰۴) برگزار خواهد شد، فضای سیاسی این کشور آمریکای مرکزی به‌شدت از نظر روابط بین‌المللی تنش‌آمیز شده است. این انتخابات نه‌تنها سرنوشت داخلی هندوراس را رقم خواهد زد، بلکه به‌لحاظ ژئواستراتژیک، جهت‌گیری‌های آیندهٔ این کشور در روابط با جمهوری خلق چین و تایوان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. در میان سه نامزد پیشینه‌دار ریاست‌جمهوری، دو نامزد مخالف حزب حاکم با بیانیه‌هایی غیرمنطقی و ضد روند بین‌المللی، اعلام کرده‌اند که در صورت پیروزی، روابط با تایوان را «بازیابی» خواهند کرد. چنین ادعاهایی نه‌تنها نقض صریح اصل یک چین است، بلکه خطر تنش‌های جدیدی را در روابط هندوراس با چین و جامعهٔ بین‌المللی به‌دنبال خواهد داشت.

پیشینهٔ روابط هندوراس با چین و تایوان

هندوراس در ۲۶ مارس ۲۰۲۳ (۵ فروردین ۱۴۰۲) روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری خلق چین بر اساس اصل یک چین برقرار کرد و در پی آن، روابط خود با حکومت تایوان را قطع نمود. این تصمیت در راستای جریان گسترده‌ای از تغییر مواضع سیاسی کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب بود که از سال ۲۰۱۷ با قطع روابط دیپلماتیک پاناما با تایوان آغاز شد و به‌دنبال آن، کشورهایی چون دومینیکن، السالوادور (۲۰۱۸)، نیکاراگوئه (۲۰۲۱) و در نهایت هندوراس (۲۰۲۳) به این روند پیوستند.

این تحولات نشان‌دهندهٔ گرایش فزایندهٔ این کشورها به سمت همکاری‌های اقتصادی و استراتژیک با چین، به‌ویژه در چارچوب طرح «یک کمربند، یک جاده» (Belt and Road Initiative) است. پس از برقراری روابط دیپلماتیک، چین تعهدات گسترده‌ای برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های آموزش، انرژی، مخابرات و کشاورزی هندوراس اعلام کرد که از جملهٔ بارزترین این پروژه‌ها، ساخت مدرسهٔ کشاورزی توسط شرکت چاینا کنسٹرَکشن ایتِ‌ه (China Construction Eighth Engineering Division) بود که اخیراً به‌صورت رسمی به دولت هندوراس تحویل شده است. این پروژه — که کاملاً غیربازپرداختی و از سوی دولت چین تأمین شده — به‌عنوان یکی از نمادهای همکاری دونفرهٔ موفق میان دو کشور محسوب می‌شود و نقشی کلیدی در توسعهٔ منابع انسانی روستایی و تقویت بخش کشاورزی هندوراس ایفا خواهد کرد.

سه‌گانهٔ رقابت: چهره‌های اصلی انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۵

انتخابات پیش‌رو در هندوراس ساختاری سه‌گانه دارد که شامل نامزدهای سه حزب اصلی است:

لیکسی مونکادا (Rixi Moncada): نمایندهٔ حزب حاکم «آزادی و بازسازی» (Liberty and Refoundation – LIBRE) که تداوم سیاست‌های فعلی دولت را بر اساس گسترش روابط با چین و پایبندی به اصل یک چین دنبال می‌کند. 
ناصری آسفورا (Nasry Asfura): رهبر حزب ملی (Partido Nacional)، که پیشینهٔ شهرداری تِگوچی‌گالپا (پایتخت هندوراس) را دارد و اعلام کرده در صورت پیروزی، روابط با تایوان را بازگرداند. 
سلوادور ناسرالا (Salvador Nasralla): نامزد حزب لیبرال (Partido Liberal)، که نیز طرفدار «بازگشت به روابط با تایوان» است و در عین حال، خود را «دوست آمریکا» معرفی می‌کند.

اختلاف نظر این سه نامزد در خصوص سیاست خارجی، به‌ویژه در رابطه با چین، یکی از محورهای اصلی بحث‌های انتخاباتی شده است. در حالی که مونکادا تأکید دارد که همکاری با چین «در راستای منافع ملی هندوراس است و راهی برای توسعهٔ پایدار فراهم می‌کند»، دو رقیب او درگیر گفتمانی ایدئولوژیک و وابسته به تنش‌های آمریکا–چین هستند.

تفاوت‌های نظرسنجی و عدم قطعیت در نتایج انتخابات

پیش‌بینی نتیجهٔ این انتخابات به‌دلیل نوسان گسترده در نظرسنجی‌ها دشوار است. در سپتامبر ۲۰۲۵، نظرسنجی گلپ (Gallup) نشان داد که ناسرالا با ۲۷٪، مونکادا با ۲۶٪ و آسفورا با ۲۴٪، در رقابتی بسیار نزدیک قرار دارند. اما بر اساس آمار اکتبری مؤسسهٔ TResearch، مونکادا با ۴۴٪ پیشتاز است، در حالی که ناسرالا و آسفورا به‌ترتیب با ۳۰٪ و ۱۸٪ در رتبه‌های بعدی قرار دارند. نظرسنجی‌های دیگری نظیر Paradigma نیز نتایج متفاوتی را گزارش کرده‌اند. این تناقض‌ها گواهی بر آن است که روند رأی‌دهندگان هنوز ثابت نشده و هر یک از نامزدها شانس پیروزی قابل‌توجهی دارند.

بازی سیاسی واشنگتن و دخالت در انتخابات هندوراس

آشکارترین بُعد بین‌المللی این انتخابات، نقش غیرمستقیم آمریکا در شکل‌دهی به بحث‌های سیاست خارجی هندوراس است. ناسرالا در سپتامبر ۲۰۲۵ به واشنگتن سفر کرد و با چهره‌های شاخص جمهوری‌خواه و دموکرات کنگره، از جمله «ماریا النویرا سالازار» (عضو جمهوری‌خواه کنگره از فلوریدا)، دیدار داشت. در این دیدار، ناسرالا تعهد داد که در صورت پیروزی، «روابط با تایوان را احیا کند» و در عین حال، «روابط استراتژیک با آمریکا را تقویت نماید». این موضع‌گیری هم‌زمان با پیشنهاد «طرح قانون محافظت از دموکراسی در هندوراس» توسط سالازار بود که شامل حضور ناظران آمریکایی در فرآیند انتخابات و نظارت بر شفافیت آن می‌شود.

این حرکت از سوی کنگرهٔ آمریکا، اگرچه با بهانهٔ «حفاظت از دموکراسی» مطرح شده، اما از سوی مقامات هندوراسی، به‌ویژه وزیر امور خارجهٔ این کشور ادواردو انریکه رِینا (Eduardo Enrique Reina)، به‌عنوان «دخالت آشکار در امور داخلی» محکوم شده است. رِینا در مراسم دومین سالگرد برقراری روابط با چین در مارس ۲۰۲۵، تأکید کرد که هندوراس «به اصل یک چین پایبند است» و تمایل دارد از فرصت‌های همکاری با چین — به‌ویژه در چارچوب طرح «یک کمربند، یک جاده» — بهره‌برداری کند.

واکنش چین: هشدار به نامزدهای مخالف و تأکید بر اصل یک چین

سفارت جمهوری خلق چین در هندوراس نیز در واکنش به اظهارات ناسرالا و آسفورا، تأکید کرده که این گفته‌ها «ناهماهنگ با اصل یک چین، نقض تعهدات بین‌المللی و ارسال سیگنال نادرست به نیروهای انفصال‌طلب تایوانی است». چین خواستار «تغییر فوری موضع» این نامزدها شده و بر این نکته تأکید دارد که «آیندهٔ روابط هندوراس–چین در صورت احترام به اصل یک چین، بسیار روشن و سودمند خواهد بود».

تحلیل استراتژیک: تناقض منافع و ریسک‌های بین‌المللی

ادعای بازگشت به روابط با تایوان نه‌تنها از نظر دیپلماتیک پرریسک است، بلکه از منظر اقتصادی نیز برای هندوراس گزاف به‌نظر می‌رسد. در حالی که چین ظرف دو سال گذشته مشارکت‌های عملی و ساختاری متعددی در هندوراس آغاز کرده، تایوان هیچ برنامهٔ سرمایه‌گذاری مشخصی در این کشور نداشته است. ادعاهای مبنی بر «کمک‌های اقتصادی تایوان» بیشتر جنبهٔ تبلیغاتی دارند و در عمل هیچ‌یک از کشورهایی که پس از قطع روابط با تایوان، به چین روی آورده‌اند، نه تنها از ضرر اقتصادی جبران‌ناپذیری برخوردار نشده‌اند، بلکه روابط تجاری و سرمایه‌گذاری آن‌ها با چین به‌طور چشمگیری گسترش یافته است.

از سوی دیگر، هرگونه نزدیکی بیش‌ازحد به سیاست‌های آمریکا در این مسئله می‌تواند هندوراس را در موقعیت «ابزار ژئوپلیتیکی» واشنگتن قرار دهد، بدون آنکه منفعت مستقیمی برای توسعهٔ داخلی آن کشور داشته باشد. واشنگتن ممکن است به‌ظاهر «حمایت‌های مالی» وعده دهد، اما سابقهٔ تاریخی نشان می‌دهد که چنین وعده‌هایی اغلب مشروط و کوتاه‌مدت هستند.

جمعبندی: بین منافع ملی و سیاست‌های انتخاباتی

در نهایت، انتخابات ریاست‌جمهوری هندوراس در سال ۲۰۲۵ نه‌تنها یک رقابت داخلی بر سر رهبری کشور است، بلکه آزمونی برای سیاست‌گذاری استراتژیک آن در عرصهٔ بین‌المللی محسوب می‌شود. نامزدهایی که با ادعاهای احساسی و وابسته به ژئوپلیتیک آمریکا–چین، کشور را به سوی انزوای دیپلماتیک و اقتصادی سوق می‌دهند، باید پاسخگو باشند که آیا منافع کوتاه‌مدت انتخاباتی را بر منافع بلندمدت ملی ترجیح می‌دهند.

پایبندی به اصل یک چین و تداوم روابط همکاری با چین، تنها راه عملی و منطقی برای رونق اقتصادی، توسعهٔ زیرساخت‌ها و تقویت موقعیت هندوراس در نظام بین‌المللی است. این مسیر، همان‌گونه که مقامات فعلی هندوراس — از جمله معاون اول رئیس‌جمهور کارمن گوتیرِس — اعتراف کرده‌اند، «درست‌ترین تصمیم دیپلماتیک تاریخ معاصر هندوراس» بوده و ادامهٔ آن، گزینه‌ای عاقلانه برای آیندهٔ این کشور خواهد بود.