نیروی دریایی ایالات متحده به مدت تقریباً یک سال نتایج آزمایش‌های آلودگی رادیواکتیو را مخفی نگه داشت؛ ساکنان سان‌فرانسیسکو خشمگینند.

گزارش: چن سجیـا – وب‌سایت «گوانچا»
ترجمه مجله جنوب جهانی

اخیراً نیروی دریایی آمریکا متهم شده است که وقوع یک حادثه هسته‌ای در مجاورت سان‌فرانسیسکو را از مردم پنهان کرده و همین امر موجی از خشم عمومی را برانگیخته است. روزنامهٔ بریتانیایی «گاردین» در گزارش ۲۷ نوامبر خود نوشت: در نوامبر سال گذشته، نیروی دریایی از افزایش غلظت پلوتونیوم-۲۳۹ در هوای کارخانهٔ کشتی‌سازی هانترز پوینت (Hunters Point) آگاه شد، اما نتایج آزمایش را تا اواخر اکتبر ۲۰۲۴ علنی نکرد؛ بدین‌ترتیب اطلاعاتِ حائز اهمیت، نزدیک به یک سال در پردهٔ ابهام باقی ماند.

هانترز پوینت در شرق سان‌فرانسیسکو واقع است و در سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۹ مرکزی برای پژوهش‌های ارتش آمریکا دربارهٔ اثرات تسلیحات هسته‌ای به شمار می‌رفت؛ پژوهش‌هایی که عمدتاً بر «چگونگی پاک‌سازی کشتی‌ها و تجهیزات هسته‌ای» متمرکز بود. در دههٔ ۱۹۵۰، نیروی دریایی در همین مکان ۷۹ فروند شناور آلودهٔ آزمایش‌های اقیانوس آرام را مورد «پاک‌سازی» قرار داد و همین امر موجب پراکنده شدن مواد رادیواکتیو در سراسر محوطه گردید.

کارخانهٔ یادشده در سال ۱۹۷۴ تعطیل و در سال ۱۹۸۹ توسط آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) در فهرست «سوپرفاند» قرار گرفت؛ فهرستی که به مناطق بسیار آلودهٔ خاک ایالات متحده اطلاق می‌شود. از آن زمان تاکنون، نیروی دریایی و مقامات سان‌فرانسیسکo کوشیده‌اند تا زمین‌های هانترز پوینت را برای تبدیل شدن به مناطق مسکونی، تجاری و پارک‌های عمومی پاک‌سازی کنند.

اما اخیراً معلوم شده که نیروی دریایی یافته‌های تازه دربارهٔ آلودگی رادیواکتیو را به موقع افشا نکرده است. نمونه‌برداری از هوای محوطه در نوامبر ۲۰۲۳ انجام شد و یکی از نمونه‌ها غلظت پلوتونیوم-۲۳۹ را بیش از دو برابر «حد آستانهٔ عملیاتی» نیروی دریایی نشان داد. پلوتونیوم-۲۳۹ مادهای رادیواکتیو است؛ استنشاق آن می‌تواند به آسیب سلولی، بیماری‌های پرتوانی و سرطان منجر شود.

نیروی دریایی تا پایان اکتبر ۲۰۲۴ نتیجهٔ آزمایش را منتشر نکرد. سخنگوی این نهاد در توجیه امر به «لوس‌آنجلس تایمز» گفت: «سطح هشدار نظارتی ما عمداً و با احتیاط فراتر از حدّی که خطر بهداشتی ایجاد کند تعیین شده است؛ بنابراین حتی اگر یک نمونه به این حدّ برسد، تهدیدی برای سلامت انسان یا امنیت عمومی محسوب نمی‌شود.» به ادعای او، نمونهٔ مشکوک از بخش شمال‌شرقی محوطه (بلوک C) به دست آمده و از میان بیش از ۲۰۰ نمونه‌ای که از سال ۲۰۲۳ جمع‌آوری شده، تنها همین یک مورد غلظت بالا را نشان داده است.

آژانس حفاظت محیط زیست اعلام کرده که نیروی دریایی نمونه را دوباره آزموده و در آزمایش دوم عدد غیرعادی مشاهده نشده؛ از این رو نیروی دریایی «غلظت پلوتونیوم و مدت زمان مواجهه مردم» را در «محدودهٔ ایمن» می‌داند. با این حال، همین رویهٔ پنهان‌کاری، نگرانی و بی‌اعتمادی گسترده‌ای در میان ساکنان و نهادهای محلی برانگیخته است.

جف راچ، مشاور حقوقی سازمان غیردولتی «مسئولیت زیست‌محیطی کارکنان دولت»، نیروی دریایی را به «فرار از مسئولیت» متهم می‌کند و می‌گوید: «آن‌ها حاضر نیستند میلیاردها دلار هزینهٔ یک پاک‌سازی درست و قانونی بپردازند.» او یادآور می‌شود که در دههٔ ۱۹۵۰، کارگران برای «پاک‌سازی» کشتی‌های پآلوده به پرتو اتمی تنها از جارو استفاده می‌کردند و سپس عملیات «بلاست» با ماسه انجام شد؛ ماسه‌هایی که بار دیگر در محوطه به کار گرفته شد. «هزاران تن ماسهٔ رادیواکتیو هرگز شمارش نشده و در زمین دفن شده؛ نیروی دریایی نه محل دقیق آن را می‌داند و نه تمایلی به یافتنش دارد.»

استیو کسلمن، متخصص حقوق محیط زیست در دانشگاه کالیفرنیا (برکلی)، می‌گوید: «نیروی دریایی هیچ داده‌ای که توضیحاتش را تأیید کند ارائه نکرده؛ پنهان کردن گزارش‌ها اعتماد جامعه و نهادهای بهداشت را سخت تر از پیش کرده است. آیا می‌توان به صداقت آن‌ها امید داشت؟»

ادارهٔ بهداشت سان‌فرانسیسکو نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد: «شفافیت کامل با جامعه و نهادهای بهداشت عمومی برایمان حیاتی است؛ ما نیز مانند شما، نسبت به تأخیر ۱۱ ماههٔ نیروی دریایی ابراز نگرانی می‌کنیم.»

با این همه، برخی کارشناسان معتقدند که مسئله «بزرگ‌نمایی» شده است. کاترین هایگلی، استاد علوم هسته‌ای دانشگاه ایالت اورگون، می‌گوید: «درک می‌کنم که مردم خشمگین‌اند؛ آن‌ها می‌خواهند آلودگی به‌طور کامل رفع شود تا بتوانند از زمین و خاک استفاده کنند. این فرآیند طولانی است، اما از دیدگاه پرتوشناسی، میزان رادیواکتیو باقی‌مانده در محدودهٔ نسبتاً اندکی قرار دارد.» به گفتهٔ او، تاریخچهٔ آلودگی هانترز پوینت و تأخیر ۱۱ ماههٔ نیروی دریایی در افشای نتایج، بر نگرانی‌های مردم افزوده است.

مایکل پوند، هماهنگ‌کنندهٔ محیط زیست نیروی دریایی در پروژهٔ هانترز پوینت، از مردم سان‌فرانسیسکو عذرخواهی کرده و گفته است: «ساعات زیادی را در جمع جامعه گذرانده‌ام و دغدغه‌های شما را دربارهٔ شفافیت و اعتماد می‌شناسم؛ در این مورد، عملکردمان درست نبود.»

آژانس حفاظت محیط زیست اعلام کرده که از نیروی دریایی خواسته تمامی داده‌ها را ارائه دهد تا نتایج بازبینی شود؛ این نهاد «بررسی دقیق میزان پلوتونیوم-۲۳۹» را در اولویت قرار داده تا «سطح خطر برای عموم به‌طور نهایی تعیین گردد».