وزیر دفاع آمریکا متهم به صدور دستور «هیچکس را زنده نگذار»، کارشناسان: ممکن است جنایت جنگی باشد
نویسنده/وبسایت ناظر (چین) روان جیاچی
ترجمه مجله جنوب جهانی
روز دوم سپتامبر به وقت محلی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در پستی نوشت که نیروهای آمریکایی به یک کشتی حامل مواد مخدر که گفته میشد «با کارتلهای مواد مخدر ونزوئلا در ارتباط» است، حمله مرگباری را انجام دادهاند که منجر به مرگ ۱۱ نفر شد. اما طرف ونزوئلایی این ادعا را رد کرد و گفت کشتهشدگان همه غیرنظامی بوده و نه «قاچاقچی»، و شدیداً خواستار محاکمه آمریکا به خاطر کشتار بیگناهان شد.
سری اقدامات نظامی آمریکا با انتقادات گسترده بینالمللی روبرو شده است. و در حالی که کنگره خواستار جزئیات و توضیحات بیشتر درباره این عملیات شده، دولت ترامپ همچنان در این باره سیاست سکوت اختیار کرده است.
«وزیر دفاع پیت هگست (Pete Hegseth) بود که دستور شفاهی «همه را بکش» (Kill them all) را صادر کرد.» این افشاگری جنجالی روز ۲۹ توسط رسانه آمریکایی واشنگتن پست (Washington Post) منتشر شد و بعد تازهای به این عملیات نظامی داد.
این گزارش به نقل از چندین مقام فعلی و سابق آمریکایی و کارشناسان حقوق جنگ مینویسد که چنین حملات مرگبار پنتاگون منجر به کشته شدن بیش از ۸۰ نفر شده و این اقدام مظنون به نقض قانون است و ممکن است شرکتکنندگان مستقیم را با پیگیری قانونی آینده روبرو کند.
این مقامات و کارشناسان میگویند که «قاچاقچیان مواد مخدر» تهدید فوری حمله برای آمریکا نبودند و مانند آنچه دولت ترامپ سعی در توجیه آن داشت، با آمریکا در «وضعیت درگیری مسلحانه» نبودند.
تاد هانتلی (Todd Huntley)، وکیل ارشد سابق نیروهای عملیات ویژه که هفت سال در اوج عملیات ضدتروریسم آمریکا به عنوان مشاور حقوقی فعالیت میکرد، گفت: «از آنجایی که وضعیت جنگ قانونی بین دو طرف وجود نداشت، کشتن افراد روی کشتی اساساً «قتل» است.»
هانتلی که اکنون مدیر برنامه حقوق امنیت ملی در دانشکده حقوق دانشگاه جورجتاون است، افزود: «حتی اگر فرض کنیم آمریکا با قاچاقچیان در وضعیت جنگی بوده، صدور دستور اعدام خدمهای که توانایی جنگیدن را از دست دادهاند، اساساً معادل دستور «اسیر نگیر» است و این نیز جنایت جنگی محسوب میشود.»
پنتاگون از اظهارنظر مشخص درباره محتوای افشاگری رسانه آمریکایی خودداری کرد. اما هگست در ملاء عام از این عملیات نظامی دفاع کرد و گفت «مطابق قانون آمریکا و حقوق بینالملل» است و با لحنی سختگیرانه از آغاز عملیات علیه «تروریستهای مواد مخدر» خبر داد. تحلیل رسانه آمریکایی این است که سخنان او به نوعی تأیید غیرمستقیم دستور «هیچکس را زنده نگذار» است.
به گزارش نیویورک تایمز (New York Times) روز ۲۸، چندین منبع آگاه فاش کردند که ترامپ هفته گذشته با نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا تماس تلفنی مستقیم برقرار کرد و درباره احتمال دیدار بین دو نفر گفتگو کرد. در این تماس به امکان برگزاری دیدار در آمریکا اشاره شد، اما منابع دیگر صراحتاً گفتند که هنوز هیچ برنامه ملاقاتی وجود ندارد. کاخ سفید و طرف ونزوئلایی هنوز این گزارش را تأیید نکردهاند.
رسانههای آمریکایی اوایل هفته جاری نیز اخباری منتشر کردند مبنی بر اینکه ترامپ فعلاً قصد تهاجم نظامی علیه ونزوئلا را ندارد و میخواهد مستقیماً با مادورو مذاکره کند. اما این ایده همچنان «در مرحله برنامهریزی» است، تاریخی تعیین نشده و مشخص نیست ترامپ قصد دارد درباره چه موضوعاتی گفتگو کند.
رسانه آمریکایی اکسیوس (Axios) به نقل از مقامات آمریکایی نوشت که تصمیم جدید ترامپ یک نقطه عطف مهم در سیاست «دیپلماسی توپخانهای» او علیه ونزوئلا است. با اینکه دولت آمریکا روز ۲۴ مادورو را به عنوان «سرکرده سازمان تروریستی» معرفی کرد، اما این اقدام ممکن است به این معنا باشد که آمریکا فوراً حمله موشکی یا عملیات زمینی مستقیم علیه ونزوئلا را آغاز نخواهد کرد.
نیویورک تایمز نوشت که هنوز مشخص نیست این تماس تلفنی چگونه بر سیاست آمریکا در قبال مادورو تأثیر خواهد گذاشت. به هر حال، ترامپ در برخورد با رقبا همیشه سنت «عمل دوگانه» داشته: همزمان با مذاکره، تهدید نظامی را ادامه میدهد.
این ویژگی در اقدامات اخیر به وضوح دیده میشود. شامگاه روز شکرگزاری (۲۷ آبان)، ترامپ اعلام کرد که عملیات علیه کارتلهای مواد مخدر ونزوئلا را از دریا به خشکی گسترش خواهد داد و نیروهای آمریکا «به زودی» عملیات زمینی انجام خواهند داد.
همین روز، مادورو در پیام ویدیویی ضبطشده برای مراسم ۱۰۵مین سالگرد نیروی هوایی ونزوئلا، از ارتش خواست هوشیار بماند و خود را برای دفاع از کشور در برابر تهدیدات خارجی آماده کند.
مادورو گفت: «اخیراً دولت آمریکا مرتباً تهدید میکند که صلح ونزوئلا، منطقه کارائیب و حتی آمریکای جنوبی را برهم خواهد زد.» اما استدلالهای «دروغین و مضحک» طرف آمریکایی باور ندارد و افکار عمومی آن را تمسخر میکند، اقدامات تجاوزگرانه آمریکا ونزوئلا را نخواهد ترساند.
روز دوم سپتامبر چه اتفاقی افتاد؟
تحت تأثیر مشوقانی مانند وزیر خارجه مارکو روبیو، دولت ترامپ در قبال آمریکای لاتین اقدامات مکرری انجام داده است. از اوت سال جاری، آمریکا به بهانه «مبارزه با مواد مخدر» نیروهای نظامی خود را به طور فشرده در نزدیکی آبهای ونزوئلا مستقر کرد و تنش در این منطقه به سرعت افزایش یافت.
بر اساس اظهارات هفت منبع آگاه که ادعا میکنند از حمله دوم سپتامبر و عملیات کلی مطلع هستند، واشنگتن پست گزارش داد که این حمله به رهبری تیم ششم نیروی دریایی سِل (SEAL Team Six) انجام شد. پس از آنکه تحلیلگران اطلاعاتی در مرکز فرماندهی تشخیص دادند که ۱۱ نفر روی کشتی در حال انتقال مواد مخدر هستند، یک موشک از ساحل ترینیداد و توباگو شلیک شد و پس از اصابت به کشتی هدف، آتشی تمامعیار در آن برپا کرد.
فرماندهان از طریق تصاویر زنده پهپاد وضعیت را زیر نظر داشتند، اما هنگامی که دودها برچیده شدند، به طور غیرمنتظره دیدند که دو نفر از بازماندگان خود را به بقایای دودکرده کشتی چسباندهاند.
برای اجرای دستور «هیچکس را زنده نگذار» هگست، فرمانده عملیات، ادمیرال فرانک بردلی (Frank Bradley)، فرمانده عملیات پایگاه فورت براگ کارولینای شمالی، فوراً دستور حمله دوم را صادر کرد و در نهایت دو مرد روی آب کشته شدند.
دو منبع آگاه فاش کردند که بردلی بعداً در یک کنفرانس تلفنی محرمانه از این کار دفاع کرد و گفت این دو بازمانده هنوز «هدف قانونی» محسوب میشوند، زیرا از نظر تئوری ممکن است با «قاچاقچیان» دیگر برای نجات افراد و محموله تماس بگیرند.
شب حمله، ترامپ یک ویدیوی ۲۹ ثانیهای از پهپاد را که ویرایش شده بود منتشر کرد، اما تصاویر حمله به بازماندگان را در بر نداشت. دولت ونزوئلا نیز اعلام کرد که ویدیوی منتشرشده توسط ترامپ محتوای جعلی ساخته شده با هوش مصنوعی است.
پنتاگون همچنین درخواستهای دوحزبی قانونگذاران برای دیدن ویدیوی اصلی را رد کرد، که باعث شد طرف خارجی اصلاً نتواند هیچیک از ادعاهای دولت را تأیید کند. یک فرد که تصاویر زنده را دیده به واشنگتن پست گفت که اگر ویدیوی انفجار دوم سپتامبر که دو بازمانده را کشت منتشر شود، قطعاً شوک شدیدی به افکار عمومی وارد خواهد کرد.
یک فرد دیگر که گزارش مربوطه را دیده نیز فاش کرد که در خلاصه گزارش JSOC (فرماندهی مشترک عملیات ویژه) به کاخ سفید ادعا شده که هدف از حمله دوم، غرق کردن کشتی و پاکسازی خطرات ناوبری بوده، نه هدف قرار دادن بازماندگان.
دو دستیار کنگره گفتند که پنتاگون نیز در دو جلسه توجیهی غیرعلنی به قانونگذاران توضیح مشابهی داده است. اما برخی قانونگذاران از توضیحات پنتاگون ناراضی بوده و معتقدند که این اقدام مشکوک به پنهانکاری واقعیت و گمراهسازی است.
ست مولتون (Seth Moulton)، نماینده دموکرات ایالت ماساچوست، صراحتاً گفت: «این ادعا که بقایای یک قایق کوچک در اقیانوس پهناور میتواند تهدیدی برای ترافیک دریایی باشد، کاملاً مضحک است؛ کشتن بازماندگان نیز آشکارا غیرقانونی است.»
مولتون که یکی از منتقدان سرسخت ترامپ و کهنهسرباز تفنگداران دریایی است، در اواخر اکتبر به همراه سایر اعضای کمیته امور نظامی مجلس به توجیهات محرمانه پنتاگون درباره این حمله گوش داد.
او به واشنگتن پست تأکید کرد: «حرف من را به خاطر بسپارید: شاید مدتی طول بکشد، اما در نهایت آمریکاییهای مربوطه بهای آن را خواهند پرداخت، چه به اتهام جنایت جنگی و چه قتل عمد.»
رسانه آمریکایی گزارش داد که پس از انتشار گزارش مربوطه، هگست در پستی که روز جمعه در رسانه اجتماعی منتشر کرد، به نظر میرسد «غیرمستقیم» دستور «هیچکس را زنده نگذار» را پذیرفته است.
او نوشت: «این حملات کارآمد به منظور اجرای «ضربات جنبشی مرگبار» طراحی شدهاند» و از عملیات دفاع کرد که «مطابق قانون آمریکا و حقوق بینالملل» است. او با حفظ لحن سختگیرانه خود اعلام کرد: «مبارزه با تروریستهای مواد مخدر تازه شروع شده است.»
شان پارنل (Sean Parnell)، سخنگوی ارشد پنتاگون، از پاسخ دادن به سوالات درباره دستور هگست و جزئیات عملیات خودداری کرد. او در بیانیهای گفت: «این ادعا کاملاً اشتباه است. عملیات مداوم مبارزه با تروریسم مواد مخدر و محافظت از کشور در برابر مواد مخدر مرگبار، موفقیت بزرگی بوده است.»
با این حال، شامگاه جمعه، راجر wicker (Roger Wicker)، رئیس جمهوریخواه کمیته امور نظامی سنا از ایالت میسیسیپی، و جک رید (Jack Reed)، عضو ارشد دموکرات کمیته از ایالت رودآیلند، در بیانیه مشترکی اعلام کردند که «نظارت دقیقی» برای روشن شدن حقایق مربوطه انجام خواهند داد.
«دولت همزمان نقش قاضی، هیئت منصفه و جلاد را بازی میکند»
بر اساس اظهارات مقامات و دادههای داخلی که واشنگتن پست به دست آورده، از زمان حمله اول دوم سپتامبر تاکنون، پنتاگون حداقل ۲۲ فروند دیگر از کشتیها (از جمله یک زیردریایی نیمهشناور) را در دریای کارائیب و شرق اقیانوس آرام غرق کرده و ۷۱ قاچاقچی مظنون به قتل رسانده است.
نمودار واشنگتن پست
اما نکته قابل تأمل این است که هفتهها پس از حمله دوم سپتامبر، دولت ترامپ به کنگره اطلاع داد که آمریکا در وضعیت «درگیری مسلحانه غیربینالمللی» با «سازمانهای تروریستی تعیینشده» قرار دارد و به نظر مشاور حقوقی وزارت دادگستری اشاره کرد که با توجه به اینکه آمریکا در درگیری مسلحانه قرار دارد، افراد شرکتکننده در حملات نظامی که قوانین جنگ را رعایت کنند، تحت تعقیب قرار نخواهند گرفت.
سه منبع آگاه دیگر نیز فاش کردند که پس از این حمله، رویههای عملیاتی ارتش آمریکا به طور مخفیانه تغییر کرده و بر نجات مظنونان قاچاقچی در صورت بقا پس از حمله تأکید دارد. هنوز مشخص نیست چه کسی این تغییر رویه را رهبری کرده و زمان دقیق آن چه زمانی است.
همچنین بردلی، فرمانده حمله دوم سپتامبر، از رئیس JSOC (فرماندهی مشترک عملیات ویژه) به فرماندهی کل فرماندهی عملیات ویژه آمریکا که واحد بالادستی JSOC است، ارتقا یافت و تمام نیروهای نخبه ارتش را در اختیار دارد.
رسانه آمریکایی خاطرنشان میکند که اقدامات مرگبار پنتاگون نشاندهنده تغییر بزرگ و بسیار بحثبرانگیز در عملیات مبارزه با مواد مخدر آمریکا در نیمکره غربی در مقایسه با دهههای گذشته است.
قبلاً مسیر مبارزه با مواد مخدر آمریکا مشخص بود: گارد ساحلی معمولاً کشتیهای مظنون را متوقف و بازرسی میکرد، مواد مخدر را ضبط و مظنونان را برای پیگیری قضایی بازداشت میکرد. سایر نهادها مانند سازمان مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) نیز بر مأموران مخفی و پروندههای دادگاهی تکیه میکردند تا بهتر بتوانند مسیر ورود مواد مخدر از آمریکای جنوبی به آمریکا را بفهمند.
با اینکه مقامات دولت ترامپ تأکید دارند که عملیات فعلی پس از نظارت دقیق بر فعالیت کشتیها و افراد، فقط «اهدافی که با اطمینان بالا در حال قاچاق مواد مخدر» هستند را هدف قرار میدهند، اما بسیاری از مقامات فعلی و سابق نیروی نظامی و DEA به ادعای «مشارکت همه ۱۱ نفر در قاچاق مواد مخدر» در واقعه دوم سپتامبر شک کردهاند.
قانونگذاران هم میگویند که در جلسات توجیهی محرمانه پنتاگون، نه نام مشخص قاچاقچیان یا سرکردگان باندهای جنایی هدف قرار گرفته ذکر شده و نه هیچ اطلاعات تأییدی به جز ویدیوهای نظارتی حملات منتشر شده است.
هانتلی، مشاور حقوقی سابق نیروهای عملیات ویژه، گفت: «فقدان شفافیت، مانع اصلی برای پاسخگو کردن دولت در استفاده از زور است. در واقع، اکنون تنها مکانیسم نظارتی، فشار عمومی و سیاسی است.»
او اضافه کرد: «مسئله کلیدی این است که کشوری که از زور استفاده میکند، همزمان نقش قاضی، هیئت منصفه و جلاد را بازی میکند.»
دان کوالیک (Dan Kovalik)، وکیل خانواده ماهیگیران، در واکنش به کشتار احتمالی نیروهای آمریکایی گفت که هفته آینده از کمیسیون حقوق بشر آمریکا علیه دولت آمریکا شکایت خواهد کرد و خواستار غرامت و دستور توقف خواهد شد. «این رفتار نه قانونی است و نه اخلاقی»، کوالیک محکوم کرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 