واشنگتن در آستانه تجاوز نظامی به ونزوئلا؛ کاراکاس: این تجاوز را بههر قیمتی دفع خواهیم کرد
در حالی که آمریکا با اقدامات تحریکآمیز خود منطقه آمریکای لاتین را به سوی یک بحران بزرگ نظامی سوق میدهد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اخیراً با اعلام یکجانبه «بستن کامل حریم هوایی ونزوئلا»، گامی دیگر در مسیر نقض آشکار حقوق بینالملل و حاکمیت ملی این کشور برداشت.
این اقدام که از سوی دولت ونزوئلا «تهدیدی استعماری»، «تجاوزی آشکار» و «نقض فاحش اصل حاکمیت ملی» توصیف شده، با واکنشهای گستردهای در سطح منطقهای و بینالمللی روبهرو شده است. کاراکاس تأکید کرده که این اقدام «معادل اعلام جنگ» است و «پیامدهای غیرقابل پیشبینی» برای صلح و ثبات منطقه خواهد داشت.
برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا، با صراحت اعلام کرد که جامعه جهانی باید این اقدام را «مقدمه یک حمله غیرقانونی» آمریکا علیه ونزوئلا تلقی کند. او هشدار داد که بستن حریم هوایی یک کشور مستقل از سوی یک قدرت خارجی، نه تنها نقض آشکار کنوانسیون ۱۹۴۴ شیکاگو درباره حق حاکمیت کشورها بر فضای هوایی خود است، بلکه «تهدیدی جدی علیه صلح منطقهای» به شمار میرود.
ونزوئلا که از ماه اوت گذشته تحت فشارهای نظامی و روانی شدید واشنگتن قرار دارد، از جمله از طریق عملیات نظامی تحت عنوان «عملیات لانزا دل سور»، اکنون با یک «حلقه محاصره هوایی» روبهرو شده که هدف آن، به گفته مقامات کاراکاس، «تسلیم کردن کشور در برابر اراده امپریالیستی» است.
نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، با قاطعیت اعلام کرد که کشورش «هرگونه تجاوز به حریم هوایی خود را بهعنوان اعلان جنگ تلقی خواهد کرد» و افزود: «ما با اقتدار، حقوق خود را تا آخرین نفس و تا آخرین وجب از خاک میهنمان دفاع خواهیم کرد.»
در همین راستا، وزارت خارجه ونزوئla با فعالسازی «تمامی مکانیزمهای چندجانبه بینالمللی»، خواستار «توقف فوری این اقدام غیرقانونی» شده و از سازمانهای بینالمللی خواسته تا در برابر این «تجاوز آشکار» موضعگیری کنند.
این اقدام آمریکا در حالی صورت میگیرد که حتی سازمان ملل متحد و اداره کنترل مواد مخدر آمریکا (DEA) نیز اذعان کردهاند که ونزوئلا مسیر اصلی قاچاق مواد مخدر به ایالات متحده نیست و بیش از ۸۰٪ از مواد مخدر از مسیر اقیانوس آرام عبور میکنند. با این حال، واشنگتن با اتهامزنیهای بیاساس، دولت قانونی کاراکاس را به «رهبری کارتل مواد مخدر» متهم کرده و با افزایش پاداش برای دستگیری رئیسجمهور منتخب ونزوئلا، عملاً زمینه را برای یک مداخله نظامی مهندسیشده فراهم میکند.
رؤسایجمهور کلمبیا، نیکاراگوئه و مکزیک نیز با محکوم کردن این اقدام، آن را «تهدیدی علیه کل منطقه» دانستهاند. گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، با طرح این پرسش که «بر اساس کدام اصل حقوق بینالملل یک رئیسجمهور میتواند حریم هوایی یک کشور مستقل را ببندد؟»، هشدار داد که سکوت در برابر این تجاوز، «نابودی کامل مفهوم حاکمیت ملی» را به دنبال خواهد داشت.
در این میان، کوبا، ایران، روسیه، چین، سازمان ملل و اتحادیه آلبا نیز با صدور بیانیههای جداگانه، این اقدام را «نقض فاحش حقوق بینالملل» و «تجاوزی خطرناک به ثبات منطقهای» توصیف کردهاند.
اکنون، با بالا گرفتن تنشها و افزایش حضور نظامی آمریکا در آبهای منطقهای، کاراکاس اعلام کرده که «بهعنوان یک کشور مستقل و دارای حق حاکمیت، هرگونه تجاوز به حریم هوایی، دریایی یا زمینی خود را با تمامی توان پاسخ خواهد داد».
کوبا در واکنش به اقدام اخیر آمریکا مبنی بر بستن یکجانبه حریم هوایی ونزوئلا، موضعی قاطع، انقلابی و ضدامپریالیستی اتخاذ کرده است.
برونو رودریگز، وزیر امور خارجه کوبا، این اقدام آمریکا را «مقدمه یک حمله غیرقانونی» علیه ونزوئلا توصیف کرد و از جامعه جهانی خواست تا در برابر این تجاوز آشکار به حاکمیت ملی موضعگیری کند. او تأکید کرد که این اقدام نقض فاحش حقوق بینالملل است و پیامدهای غیرقابل پیشبینی برای صلح و ثبات منطقهای خواهد داشت .
همچنین، کوبا آمریکا را به ایجاد اختلالات مغناطیسی (جنگ الکترونیک) در منطقه کارائیب متهم کرده و اعلام کرده که واشنگتن در حال زمینهسازی برای افزایش حضور نظامی خود در این منطقه است—اقدامی که از نظر هاوانا، بخشی از استراتژی تجاوز نظامی و جنگ روانی علیه کشورهای مستقل منطقه مانند ونزوئلا و کوبا است .
در مجموع، کوبا بار دیگر خود را در خط مقدم مقاومت منطقهای در برابر سیاستهای امپریالیستی آمریکا قرار داده و با حمایت علنی از ونزوئلا، اعلام کرده که هرگونه تجاوز علیه کاراکاس را تجاوز به کل منطقه میداند و در کنار ملتهای آمریکای لاتین خواهد ایستاد.
این تجاوز قریبالوقوع، نه فصل پایانی بر مقاومت ونزوئلا، بلکه آغاز فصلی تازه از مقاومت منطقهای در برابر سلطهجوییهای نواستعماری است؛ فصلی که در آن، دیگر حتی متحدان سنتی واشنگتن نیز حاضر به همراهی با آن نیستند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 