منتشر شده در گرانما ارگان کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا
ترجمه مجله جنوب جهانی

روابط دیپلماتیک کوبا با کشورهای ویتنام و لائوس، که بر پایه اشتراکات ایدئولوژیک، تاریخ مبارزاتی مشترک و همبستگی عمیق شکل گرفته، الگویی بارز از پیوندهای استراتژیک میان دولت‌های سوسیالیست در جهان معاصر محسوب می‌شود. این گزارش با نگاهی تحلیلی، ابعاد مختلف این روابط را بررسی کرده و نشان می‌دهد که چگونه این همکاری‌های دیرپا، در شرایط پیچیده بین‌المللی، به مثابه عاملی ثبات‌بخش و الهام‌بخش عمل می‌کنند.

روابط کوبا و ویتنام: از همبستگی تاریخی تا همکاری جامع راهبردی
برقراری روابط دیپلماتیک میان کوبا و ویتنام در سال ۱۹۶۰، که کوبا را به نخستین کشور نیمکره غربی دارای رابطه کامل با ویتنام تبدیل کرد، سرآغاز فصل نوینی از دوستی استوار بود. این رابطه از همان آغاز، متأثر از حمایت‌های اخلاقی و عملی رهبران دو کشور، به‌ویژه «هو شی مین» و «فیدل کاسترو»، قرار گرفت. سخن تاریخی فیدل کاسترو در سال ۱۹۶۶ مبنی بر آمادگی کوبا برای تقدیم «حتی خون خود» برای ویتنم، و نیز برافراشتن پرچم جبهه آزادی‌بخش ویتنام جنوبی در سال ۱۹۷۳ در خلال جنگ، نمادهای ماندگاری از این همبستگی بی‌شائبه هستند.

در دوران معاصر، این روابط از حالت نمادین فراتر رفته و به همکاری‌های جامع و راهبردی در حوزه‌های گوناگون تبدیل شده است. تبادلات منظم و پربار حزبی، دولتی، پارلمانی و نظامی، ستون‌های اصلی این پیوند را تشکیل می‌دهند. دیدارهای متقابل مقامات عالیرتبه، همچون سفر دبیرکل حزب کمونیست ویتنام، «تو لام»، به کوبا در سپتامبر ۲۰۲۴ و سفر متقابل میگل دیاس-کانل، رئیس‌جمهور کوبا، به ویتنام در سپتامبر ۲۰۲۵، گواهی بر عزم دو طرف برای ارتقای مستمر این رابطه است.

همکاری‌های اقتصادی و توسعه‌ای: از انرژی تا امنیت غذایی
همکاری اقتصادی دو کشور، تجلی عینی همبستگی است. پروژه‌های مشترکی مانند احداث «پارک انرژی خورشیدی ویستا الگره» در استان مایابکه کوبا با کمک فنی و مالی ویتنام، که بخشی از برنامه نصب چهار پارک با مجموع ظرفیت ۸۰ مگاوات است، در راستای کمک به حل بحران انرژی کوبا و کاهش اثرات محاصره اقتصادی طولانی‌مدت طراحی شده‌اند. این اقدام، همراه با پروژه‌های پایلوت کشت برنج با مشارکت شرکت‌های ویتنامی که با هدف افزایش بهره‌وری و تقویت امنیت غذایی کوبا اجرا می‌شوند، نشان‌دهنده رویکرد عمل‌گرایانه و مبتنی بر نیاز در همکاری‌های دو کشور است. همچنین، تأسیس کارخانه تولید مشترک داروهای کوبایی در ویتنم، گامی بلند برای نفوذ محصولات بیوتکنولوژی کوبا در بازار ویتنام و کشورهای عضو اتحادیه جنوب شرق آسیا محسوب می‌شود.

بعد فرهنگی، آموزشی و انسانی: بستری برای تحکیم دوستی
روابط دو کشور تنها به حوزه سیاست و اقتصاد محدود نمی‌شود. کمک‌های آموزشی و بهداشتی کوبا به ویتنام در طول دهه‌ها، از جمله پذیرش هزاران دانشجوی ویتنامی در دانشگاه‌های این کشور، تأسیس کرسی «هو شی مین» در دانشگاه حزبی «نیکو لوپز»، و ارسال متخصصان و مربیان، نسلی از روشنفکران ویتنامی را پرورش داده که حامل دانش و عواطف عمیق نسبت به کوبا هستند. این سرمایه انسانی، پل مستحکمی برای تداوم روابط فراهم کرده است.

روابط کوبا و لائوس: نمونه‌ای دیگر از برادری سوسیالیستی
روابط کوبا با جمهوری دموکراتیک خلق لائوس نیز ریشه در مبارزات مشترک ضداستعماری و اشتراکات ایدئولوژیک دارد. کوبا نخستین کشور آمریکای لاتین بود که روابط رسمی با لائوس برقرار کرد. همبستگی کوبا با لائوس در اوج جنگ، با حضور فعالانه‌ای مانند اعزام تیم‌های پزشکی به مناطق آزادشده (مانند وینگ‌سای) و کمک به آموزش نیروی انسانی این کشور نمود یافت.

این رابطه در پنج دهه گذشته تحکیم شده و هم‌اکنون در چارچوب توافق‌های همکاری در حوزه‌های آموزش عالی، کشاورزی و بهداشت، به پیش می‌رود. تبادلات منظم حزبی و پارلمانی، مانند دیدار رئیس مجلس کوبا از لائوس در نوامبر ۲۰۲۴ به مناسبت پنجاهمین سالگرد روابط دیپلماتیک، و سفرهای متعدد رئیس‌جمهور دیاس-کانل به این کشور، عمق ارتباطات را نشان می‌دهد. لائوس نیز همواره در مجامع بین‌المللی، از لغو محاصره اقتصادی آمریکا علیه کوبا حمایت کرده است.

تحلیل راهبردی و جایگاه بین‌المللی
روابط کوبا با ویتنام و لائوس را می‌توان در چارچوب چند مؤلفه کلیدی تحلیل کرد:

· مبنای ایدئولوژیک و حزبی: محور اصلی این روابط، پیوندهای عمیق میان احزاب کمونیست حاکم در سه کشور است که بستری پایدار برای هماهنگی سیاست‌ها و تبادل تجربیات حکمرانی فراهم می‌کند.
· همبستگی عملی در برابر چالش‌ها: این روابط فراتر از شعار، در عمل و در سخت‌ترین شرایط (جنگ، بلایای طبیعی، تحریم) آزموده شده است. کمک‌های انسان‌دوستانه سریع، مانند جمع‌آوری کمک‌های مردمی ویتنام برای کوبا پس از طوفان، نمونه‌ای از این همبستگی زنده است.
· تنوع حوزه‌های همکاری: همکاری‌ها از عرصه‌های سنتی سیاسی-نظامی به حوزه‌های نوینی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، بیوتکنولوژی، امنیت غذایی و آموزش عالی گسترش یافته که نشان از انطباق با نیازهای توسعه‌ای قرن بیست‌ویکم دارد.
· صدای مشترک در نظام بین‌الملل: این سه کشور در مجامع جهانی، در دفاع از حاکمیت ملی، عدالت بین‌المللی و مخالفت با سیاست‌های یکجانبه و تحریم‌های ظالمانه، هم‎صدا هستند. این اتحاد، وزن دیپلماتیک هر یک را در مقابل فشارهای خارجی افزایش می‌دهد.

روابط کوبا با ویتنام و لائوس، که اکنون با گذشت بیش از شش دهه از آغاز آنها، به بلوغ و جامعیت رسیده‌اند، تنها یک پیوند دیپلماتیک معمولی نیستند. این روابط، تجسم عینی «برادری سوسیالیستی» هستند که در آن همبستگی، وفاداری و کمک متقابل، از اصول ثابت و خدشه‌ناپذیر به شمار می‌روند. در جهانی که با تهدیدات متعدد علیه صلح، حاکمیت دولتها و عدالت بین‌المللی روبروست، استمرار و تعمیق این الگوی همکاری، نه تنها منافع ملی سه کشور را تأمین می‌کند، بلکه به عنوان نمادی امیدبخش، این پیام را به جهان یادآوری می‌کند که همکاری و همبستگی میان ملت‌ها، تنها راه عبور از چالش‌های عظیم کنونی و آینده است. چشمانداز همکاری در سال ۲۰۲۶، با محوریت تقویت این برادری و تبادل تجربیات ناشی از کنگره‌های آتی احزاب کمونیست کوبا و ویتنام، نشان می‌دهد که این راهبرد مشترک، با قوت بیشتری ادامه خواهد یافت.