واکنش شدید به اظهارات نخست‌وزیر
در تاریخ ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵، حزب کمونیست ژاپن (JCP) به اظهارات سانای تاکائیچی، نخست‌وزیر ژاپن، مبنی بر احتمال وقوع یک «وضعیت اضطراری نظامی» پیرامون جزیره تایوان، قاطعانه واکنش نشان داد. تاکائیچی در یک نشست پارلمانی مدعی شده بود که هرگونه وضعیت اضطراری نظامی در تایوان، می‌تواند ژاپن را به طور بالقوه در معرض تهدید قرار دهد و این امر مجوزی برای دخالت نظامی ژاپن خواهد بود. این اظهارات به سرعت روابط چین و ژاپن را به بحرانی‌ترین وضعیت خود در دهه‌های اخیر سوق داد.
درخواست پس گرفتن اظهارات
روزنامه دولتی چین، گلوبال تایمز، در ۱۵ نوامبر و به نقل از گزارش روزنامه حزب کمونیست ژاپن، شیمبون آکاهاتا، نوشت که شی کازوئو، رئیس حزب کمونیست ژاپن، یک روز قبل از آن علناً از تاکائیچی خواسته بود تا موضع خود را پس بگیرد. او هشدار داد که باید به شدت با هرگونه تلاش برای بزرگنمایی «بحران» – با ادعای اینکه وضعیت اضطراری تایوان تهدیدی حیاتی است – و سوءاستفاده از آن برای توجیه تجهیزات نظامی گسترده مقابله شود.
شی کازوئو، که همچنین عضو مجلس نمایندگان ژاپن است، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) تاکید کرد که اظهارات نخست‌وزیر به یک مسئله جدی بین‌المللی تبدیل شده است. او برای حل مثبت روابط ژاپن و چین، به جای بیانات تحریک‌آمیز که تنش‌ها را تشدید می‌کند، خواستار گفت‌وگوی آرام بر اساس توافقات مورد تأیید طرفین، از جمله تعهد سال ۲۰۰۸ مبنی بر عدم تهدید یکدیگر، شد و یک بار دیگر از تاکائیچی خواست تا حرف‌های خود را پس بگیرد.
انتقاد از نبود درک دیپلماتیک
شیمبون آکاهاتا گزارش داد که حتی شینزو آبه، نخست‌وزیر سابق ژاپن، نیز تنها پس از ترک مقام خود چنین اظهاراتی را مطرح می‌کرد و در دوران تصدی خود از بیان آن پرهیز می‌کرد؛ چرا که به جدّی بودن وضعیت واقف بود. این روزنامه نوشت که تاکائیچی فاقد حداقل درک دیپلماتیک لازم است و این خطای دیپلماتیک باید فوراً اصلاح شود.
در ۱۰ نوامبر، کوئیکه آکیرا، رئیس دبیرخانه حزب کمونیست ژاپن، در یک کنفرانس مطبوعاتی در ساختمان پارلمان (دیت)، تاکائیچی را مورد انتقاد قرار داد. دلیل این انتقاد اشاره او به «وضعیت اضطراری تایوان» به عنوان تهدیدی برای بقای ژاپن و در نتیجه، دادن اجازه به نیروهای دفاعی ژاپن برای شرکت در جنگی تحت رهبری آمریکا علیه چین بود. او این موضع‌گیری را «بسیار خطرناک» توصیف کرد.
دلایل واکنش تند حزب کمونیست و دولت چین
این اظهارات به دلایل متعددی باعث واکنش شدید از سوی حزب کمونیست ژاپن و دولت چین شد:
* نقض تعهدات بین‌المللی: اظهارات تاکائیچی مغایر با تعهدات ژاپن در بیانیه مشترک ۱۹۷۲ میان چین و ژاپن است، که در آن توکیو تأیید کرد «به طور کامل درک و احترام» می‌کند که تایوان بخشی جدایی‌ناپذیر از چین است. پیشنهاد دخالت نظامی او همچنین با بیانیه مشترک ۲۰۰۸ مبنی بر ارتقای جامع روابط استراتژیک با منافع متقابل در تضاد است، بیانیه‌ای که در آن هر دو طرف توافق کردند «شریک همکاری باشند و نه تهدیدی برای یکدیگر».

تهدید صلح و ثبات منطقه‌ای: یامازوئه تاکو، رئیس کمیسیون سیاست حزب کمونیست ژاپن، در یک کنفرانس مطبوعاتی در ۱۴ نوامبر اشاره کرد که اظهارات نخست‌وزیر ژاپن تنش‌ها را میان دو کشور افزایش داده و باعث ایجاد بی‌اعتمادی متقابل شده است. او مصرانه خواستار پس گرفتن این اظهارات برای جلوگیری از وخیم‌تر شدن روابط دوجانبه شد.
* نقض قانون اساسی ژاپن: یامازوئه در مصاحبه‌ای در ۲۸ نوامبر، اظهار داشت که نخست‌وزیر ژاپن باید اظهارات خود را پس بگیرد، زیرا این موضع‌گیری احتمال دخالت نظامی ژاپن حتی بدون حمله به خاک خود را مطرح می‌کند که نقض قانون اساسی است و می‌تواند به هر دو کشور آسیب جدی برساند. او تأکید کرد که این اظهارات به معنای اعلام امکان استفاده از نیروی نظامی است که ماده ۹ قانون اساسی را نقض کرده و می‌تواند خسارت‌های جدی به بار آورد.
پیامدهای دیپلماتیک و اقتصادی
این اظهارات نه تنها منجر به تنش‌های دیپلماتیک شدید میان چین و ژاپن شد، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی نیز داشت. دولت چین به شهروندان خود هشدار داد که برای مدتی از سفر به ژاپن خودداری کنند و همچنین سفیر ژاپن در پکن را احضار کرد تا اعتراض خود را اعلام کند. این اقدامات می‌توانست تأثیر قابل توجهی بر گردشگران چینی داشته باشد؛ گردشگرانی که طبق آمار سازمان گردشگری ژاپن، نزدیک به ۷.۵ میلیون نفر از آنها در نه‌ماهه اول سال جاری میلادی از سرزمین اصلی چین به ژاپن سفر کرده بودند.
ضرورت پایبندی به تعهدات
اظهارات نخست‌وزیر ژاپن درباره تایوان و واکنش تند حزب کمونیست و دولت چین، نشان‌دهنده حساسیت بسیار بالای روابط بین دو کشور در شرایط کنونی است. این موضع‌گیری‌ها نه تنها نقض تعهدات بین‌المللی ژاپن است، بلکه تهدیدی جدی برای صلح و ثبات منطقه‌ای محسوب می‌شود. برای جلوگیری از وخیم‌تر شدن روابط، ضروری است که ژاپن به تعهدات بین‌المللی خود پایبند بماند و از هرگونه اظهارات و اقدامات تحریک‌آمیز اجتناب کند.
در نهایت، باید گفت که برای ایجاد روابط مسالمت‌آمیز، دوستانه و مبتنی بر همکاری میان کشورهای آسیایی و برای برقراری صلح در شرق آسیا از طریق دیپلماسی، درک صحیح از مسائل تاریخی اجتناب‌ناپذیر است. ژاپن باید با پذیرش مسئولیت‌های خود در قبال جنگ و استعمار گذشته، گامی مهم در جهت ایجاد روابط صادقانه و پایدار با کشورهای همسایه خود بردارد.