الن مکلئود
مینتپرس نیور
ترجمه مجله جنوب جهانی
خرید سیانان توسط «لری الیسون»، وفادار به ترامپ و پیمانکار سیا، به نظر قریبالوقوع میرسد و جدیدترین سرمایهگذاری دومین فرد ثروتمند جهان در عرصه رسانه را نشان میدهد. اما الیسون در این زمینه منفرد نیست. در واقع، هفت فرد ثروتمند جهان هماکنون همگی بارونهای قدرتمند رسانهای هستند که بر آنچه جهان میبیند، میخواند و میشنود کنترل دارند. این رویداد، فصلی تازه در سلطه الیگارشیک بر جامعه گشوده و ضربهای دیگر بر پیکر مطبوعات آزاد و مستقل و تنوع آرا وارد ساخته است.
انحصار رسانهای
شرکت «پارامونت اسکایدنس» که متعلق به الیسون است، در موقعیت ممتازی برای خرید «وارنر برادرز دیسکاوری» قرار دارد؛ کنگلومراتی عظیم که بر استودیوهای غولآسای فیلم و تلویزیون، سرویسهای استریم مانند اچبیاو مکس و دیسکاوریپلاس، فرانچایزهایی مانند دیسی کامیکس، و شبکههای تلویزیونی همچون اچبیاو، تیانتی، دیسکاوری چَنل، تیالسی، فود نِتوورک و سیانان کنترل دارد. این موقعیت ممتاز عمدتاً به دلیل نزدیکی الیسون به رئیسجمهور ترامپ است که در نهایت میبایست چنین معاملهای را تأیید نماید.
الیسون پیشتر با مقامات ارشد کاخ سفید دربارهٔ «حذف» مجریان و محتوای سیانان که گفته میشود ترامپ از آنها بیزار است – از جمله مجریان اصلی مانند اِرین بِرنِت و برایانا کییلار – صحبت کرده است. همین تمایل به تغییر جهت کامل جهتگیری سیاسی شبکه است که وی را به خریدار ترجیحی کاخ سفید برای وارنر برادرز دیسکاوری تبدیل کرده است. گزارش شده که او چنان ثروتمند است که توانایی پرداخت نقدی این معامله را دارد.
الیسون، که ارزش خالص داراییاش به رقم سرسامآور ۲۷۸ میلیارد دلار بالغ میشود، اخیراً در حال سرمایهگذاری گسترده در رسانه بوده است. اوایل امسال، وی منابع مالی لازم را برای خرید «پارامونت گلوبال» توسط اسکایدنس فراهم آورد؛ کنگلومرات عظیم دیگری که محصولاتی همچون سیبیاس، بیایتی، امتیوی، کمدی سنترال، نیکلودئون، پارامونت استریمینگ و شوتایم را در کنترل دارد.
بلافاصله پس از انتصاب به عنوان مدیرعامل اخبار سیبیاس، دیوید، پسر لری، به طور گسترده به تغییر جهتگیری سیاسی این شبکه پرداخت؛ با اخراج کارکنان، آن را به سمت حمایت از ترامپ سوق داد و «بری وایس» که خود را یک صهیونیست افراطی یا «فانتیک صهیونیست » میخواند را به سردبیری آن منصوب نمود.
با این حال، خانواده الیسون هنوز به پایان راه نرسیده است. در سپتامبر، رئیسجمهور ترامپ فرمان اجراییای را امضا کرد که پیشنهاد فروش اجباری پلتفرم رسانهای اجتماعی تیکتاک به یک کنسرسیوم آمریکایی تحت رهبری شرکت فناوری اوراکل – که متعلق به الیسون است – را تأیید میکرد.
بر اساس طرح پیشبینی شده، اوراکل بر امنیت و عملیات این پلتفرم نظارت خواهد داشت و به این ترتیب، دومین مرد ثروتمند جهان کنترل مؤثر بر پلتفرمی را به دست خواهد گرفت که بیش از ۶۰ درصد آمریکاییان زیر سی سال از آن برای دریافت اخبار و سرگرمی استفاده میکنند. خود ترامپ اظهار داشت که از کنترل اوراکل بر این پلتفرم «بسیار خشنود» است. او گفت: «این پلتفرم متعلق به آمریکاییهاست، و آن هم آمریکاییهای بسیار پیچیده و پیشرفته.»
ورود ناگهانی خانواده الیسون به قلمرو رسانه و ارتباطات، بسیاری را شوکه ساخته و چهرههای ارشد رسانهای را به هشدار واداشته است. دن رادر، مجری دیرپای اخبار سیبیاس، هشدار داد که «همه ما باید نگران تمرکز مالکیت رسانهها و کنترل تقریباً تمامی خبرگزاریهای عمده توسط میلیاردرهای کلان باشیم.» او با اشاره به فشار برای تغییر پوشش خبری به نفع ترامپ، اظهار داشت: «این دوره بهویژه برای هرکسی که در اخبار سیبیاس کار میکند، دورانی بسیار دشوار است.» وی نتیجه گرفت: «به گمان من اگر [الیسونها] سیانان را بخرند، آن را برای همیشه تغییر خواهند داد و ممکن است این خرید، زخمی دیگر بر پیکر اخبار سیبیاس وارد کند.»
تسلط میلیاردرها
رادر محق است. هیچ دوره دیگری در تاریخ شاهد خرید چنین سریع و همهجانبه ابزارهای ارتباطی ما توسط طبقه میلیاردر نبوده است – واقعیتی که پرسشهای دشواری درباره آزادی بیان و تنوع آرا برمیانگیزد. امروز، هفت فرد ثروتمند جهان همگی بارونهای عمده رسانهای هستند که کنترل خارقالعادهای بر رسانهها و عرصه عمومی ما به آنها اعطا کرده، امکان تعیین دستورکار و سرکوب اشکال بیانی را که تأیید نمیکنند به ایشان میدهد. این امر شامل انتقادات از خود آنها و داراییهایشان، نظام اقتصادی حاکم بر زندگی ما، و اقدامات دولتهای ایالات متحده و اسرائیل میشود.
ایلان ماسک که بر ثروتی بالغ بر ۴۸۰ میلیارد دلار تکیه زده، ثروتمندترین فرد در تاریخ جهان است و پیشبینی میشود در دهه آینده به اولین تریلیونر کره زمین تبدیل گردد. در سال ۲۰۲۲، ماسک توئیتر را در معاملهای به ارزش حدود ۴۴ میلیارد دلار خریداری کرد. این مغز متفکر فناوریِ متولد آفریقای جنوبی به سرعت این پلتفرم را به وسیلهای برای پیشبرد سیاستهای راست افراطی خود تبدیل نمود. برای مثال در سال ۲۰۲۴، او نقشی کلیدی در ترویج تلاش برای سرنگونی نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، ایفا کرد؛ با انتشار اطلاعات نادرست درباره انتخابات آن کشور و حتی با تهدید مادورو به آیندهای در اردوگاه زندان بدنام گوانتانامو.
همچنین او بهطور علنی، چتبات تولیدی هوش مصنوعی خود به نام «گراک» را بارها بازنویسی کرده تا پاسخهای محافظهکارانهتری به پرسشهای کاربران ارائه دهد. یکی از نتایج این اقدام این بود که گراگ شروع به ستایش آدولف هیتلر کرد.
ماسک سال گذشته با پیشی گرفتن از جف بزوس، به ثروتمندترین مرد جهان بدل شد. و همانند ماسک، این بنیانگذار و مدیرعامل آمازون نیز چندین گام به عرصه رسانه برداشته است. در سال ۲۰۱۳، او واشنگتن پست را به مبلغ ۲۵۰ میلیون دلار خریداری کرد و به سرعت نفوذ خود بر این روزنامه را اعمال نمود؛ با اخراج نویسندگان ضد Establishment و استخدام ستوننویسان طرفدار جنگ. این اقدام تنها چند ماه پس از آن صورت گرفت که او بخشی از سهام Business Insider (که اکنون به Insider تغییر نام داده) را خریداری کرده بود.
یک سال بعد در ۲۰۱۴، آمازون نزدیک به یک میلیارد دلار برای خرید توییچ، پلتفرم استریمی که میزبان حدود ۷ میلیون پخشکننده ماهانه است، پرداخت نمود. آمازون همچنین مالک طیف وسیعی از سرمایهگذاریهای رسانهای دیگر از جمله استودیو فیلمسازی امجیام، پلتفرم کتاب صوتی آدیبل، و وبسایت پایگاه داده فیلم آیامدیبی است.
در همین حال، برنارد آرنو، میلیاردر فرانسوی، بخشهای بزرگی از رسانههای کشورش را خریداری کرده است. رئیس کنگلومرات لوکسسازی الویاماچ (LVMH) و هفتمین مرد ثروتمند جهان، اکنون بر امپراتوری رسانهایای تکیه زده که شامل روزنامههایی چون لوپاریزیَن و لز اکو، مجلاتی همچون پاریماچ و شالِنژ، و نیز رادیو کلاسیک میشود.
سه فرد باقیمانده در فهرست هفت نفر برتر، عمدتاً ثروت خود را مرهون امپراتوریهای رسانهای خود هستند. سرگی برین و لری پیج، بنیانگذاران گوگل، روی هم بیش از نیم تریلیون دلار ثروت دارند. گوگل به نیروی مسلط در اقتصاد مبتنی بر فناوریهای پیشرفته امروز بدل شده و همچنین با خرید یوتیوب در سال ۲۰۰۶ به مبلغ ۱.۶۵ میلیارد دلار، بازیگری عمده در رسانههای اجتماعی محسوب میشود. سیوپنج درصد آمریکاییان از این پلتفرم ویدیویی به عنوان منبع اصلی اخبار استفاده میکنند.
در مقابل، مارک زاکربرگ ثروت ۲۰۳ میلیارد دلاری خود را مرهون سرمایهگذاریهایش در رسانههای اجتماعی و فناوری، از جمله فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ است. همانند یوتیوب، شرکتهای زاکربرگ نیز بازیگران عمده در چشمانداز خبری مدرن هستند؛ بهطوری که به ترتیب ۳۸٪، ۲۰٪ و ۵٪ از آمریکاییان برای دریافت اخبار و دیدگاههای خود به فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ متکی هستند.
بلندگوهای جنبش مگا (MAGA)
بسیاری از این افراد ثروتمند با رئیسجمهور ترامپ متحد شدهاند تا از سیاستهای حزب جمهوریخواه حمایت و جهانبینی محافظهکارانه را ترویج کنند. در رأس این افراد خانواده الیسون قرار دارد که به سرعت اعلام کرد تغییرات قابلتوجهی در اخبار سیبیاس ایجاد خواهد نمود؛ با وعده پوشش «بیطرفانه» و «چشماندازهای ایدئولوژیک متنوعتر» – عباراتی که بهطور گسترده به معنای حرکت به سمت پوشش راستگرا و طرفدار ترامپ تفسیر شده است.
لری الیسون دیدگاههای عمیقاً محافظهکارانهای دارد و به یک اهداکننده و جمعآورنده کمکهای مالی ارشد برای حزب جمهوریخواه و فردی مورد اعتماد نزدیک ترامپ تبدیل شده است. در واقع، یکی از افراد نزدیک به ترامپ با اشاره به نفوذ وی، تا آنجا پیش رفت که الیسون را «رئیسجمهور سایهای ایالات متحده» نامید.
ماسک، البته که بهطور علنی توئیتر را به پلتفرمی تحت سلطه محافظهکاران تبدیل کرد و عضوی غیررسمی از کابینه ترامپ بود؛ بهطوری که بهصورت دفاکتو به رئیس وزارت کارایی دولت بدل شد.
زاکربرگ نیز اقدامات متعددی برای همسو کردن پلتفرمهایش با جنبش مگا (MAGA) انجام داده است؛ از جمله اخراج تیم بررسی واقعیت (fact-checking) خود (که عموماً با سیاستهای لیبرال مرتبط شناخته میشد) و اولویتدادن به آنچه «آزادی بیان» مینامد. مدیرعامل متا اعلام کرد تیمهای نظارت بر محتوا از کالیفرنیا به تگزاس منتقل خواهند شد، «جایی که نگرانی کمتری درباره جانبداری تیمهای ما وجود دارد.»
زاکربرگ رییس امور جهانی متا، نیک کلگ – معاون سابق نخستوزیر حزب لیبرال دموکرات بریتانیا – را با جوئل کاپلان، جمهوریخواه سرشناس که رئیس دفاع جورج دبلیو بوش بود، جایگزین کرد. همچنین او دانا وایت، مدیرعامل سازمان Ultimate Fighting Championship و متحد نزدیک ترامپ، را – علیرغم فقدان کامل تجربه مرتبط – به هیئت مدیره متا منصوب نمود.
احتمالاً بسیاری از این اقدامات در واکنش به تهدید ترامپ مبنی بر زندانی کردن زاکربرگ «برای تمام عمر» در صورت انجام هر اقدامی برای «تقلب» علیه او و محروم کردنش از پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ صورت گرفته است. زاکربرگ متعاقباً با ترامپ در مار-ئه-لاگو ملاقات کرد و همراه با بزوس و سایر مغزهای متفکر فناوری، یک میلیون دلار به صندوق افتتاحیه ترامپ اهدا نمود.
در همین حال، بزوس نیز اقدامات مشابهی در واشنگتن پست دنبال کرد و اعلام نمود که این روزنامه دیگر نظرات مشکوک به سرمایهداری را منتشر نخواهد کرد. بزوس نوشت: «ما هر روز در حمایت از دو ستون اصلی خواهیم نوشت: آزادیهای شخصی و بازارهای آزاد.» و خاطرنشان کرد که خوانندگانی که مایل به دیدن دیدگاههای جایگزین هستند میتوانند آنها را «در اینترنت» بیابند.
این تصمیم بهطور گسترده به عنوان یک تحول بزرگ تلقی شد و با مخالفت عمومی کارکنان پست مواجه گردید. جف اِشتاین، روزنامهنگار ارشد اقتصادی این روزنامه گفت: «امروز شاهد تجاوز گسترده جف بزوس به بخش نظرات واشنگتن پست بودیم. [این تصمیم] به وضوح نشان میدهد که دیدگاههای مخالف در آنجا منتشر یا تحمل نخواهند شد.»
این اقدام برای بزوس که زمانی ترامپ را «تهدیدی برای دموکراسی» خوانده بود، تغییر موضعی قابلتوجه محسوب میشد. با این حال، تا ژانویه ۲۰۲۵، او در کنار زاکربرگ، ماسک و آرنو در جایگاههای برجسته پشت سر ترامپ در مراسم تحلیف او نشسته بود.
با توجه به ملیت او، آرنو رابطهای به طور غافلگیرانه نزدیک با ترامپ دارد. در سال ۲۰۱۹، این میلیاردر فرانسوی یک کارخانه جدید لویی ویتون در آلوارادو، تگزاس افتتاح کرد؛ اقدامی که برخی آن را تلاشی برای خوشایند ساختن رئیسجمهور دانستهاند. ترامپ در افتتاح این تأسیسات حضور یافت و آرنو را «هنرمند» و «آیندهنگر» نامید.
به دلیل رابطهشان با ترامپ، خانواده آرنو به واسطههای غیررسمی بین دولتهای فرانسه و ایالات متحده تبدیل شدهاند. آنها در سال ۲۰۲۳ توسط ترامپها در مار-ئه-لاگو پذیرفته شدند و برنارد در جریان یک جنگ تجاری فزاینده اوایل امسال، برای کاستن از تنشهای بین ایالات متحده و فرانسه از کاخ سفید دیدار کرد.
پیمانکاران پنتاگون
یکی از عوامل کلیدی در صعود بسیاری از هفت فرد ثروتمند برتر جهان، نزدیکی آنها به دولت امنیت ملی ایالات متحده است؛ بهطوری که بسیاری از شرکتهای آنها بخشی از ثروت خود را مرهون بهرهگیری از سفره قراردادهای پنتاگون هستند. جنگها و جاسوسی امروزی به همان اندازه که به تانک و تفنگ وابسته است، به تجهیزات محاسباتی پیشرفته نیز متکی است و در سال ۲۰۲۲، وزارت دفاع یک قرارداد ۹ میلیارد دلاری رایانش ابری را به آمازون، گوگل، مایکروسافت و اوراکل اعطا کرد.
آمازون بزوس مدتهاست که از رابطه نزدیکی با سیا برخوردار بوده است؛ بهطوری که در سال ۲۰۱۴ قراردادی ۶۰۰ میلیون دلاری با این آژانس امضا کرده است. با این حال، هم گوگل و هم شرکت هوافضای ماسک، اسپیسایکس، از بدو تأسیس با لنگلی (مقر سیا) در هم تنیده بودهاند.
سیا بودجه و نظارت بر تحقیقات دکترای برین در دانشگاه استنفورد را بر عهده داشت؛ کاری که بعدها پایه و اساس گوگل را تشکیل داد. همانطور که یک تحقیق خاطرنشان کرد: «نمایندگان ارشد اطلاعاتی ایالات متحده از جمله یک مقام رسمی سیا بر تکامل گوگل در این مرحله پیش از راهاندازی نظارت داشتند؛ از ابتدا تا زمانی که شرکت آماده تأسیس رسمی شد.»
حداقل تا سال ۲۰۰۵، این-کیو-تل، بازوی سرمایهگذار خطرپذیر سیا، یکی از سهامداران عمده گوگل بود. این سهام نتیجه خرید شرکت کیهول (Keyhole, Inc.) توسط گوگل بود؛ شرکتی نظارتی که از حمایت سیا برخوردار بود و نرمافزار آن در نهایت به گوگل ارث تبدیل شد. بر اساس گزارش واشنگتن پست، تا سال ۲۰۰۷، دولت از نسخههای پیشرفته گوگل ارث برای نظارت و هدفگیری دشمنان در عراق و فراتر از آن استفاده میکرد. این روزنامه همچنین خاطرنشان میسازد که در این زمان، گوگل با لاکهید مارتین برای تولید فناوریهای آیندهنگر برای ارتش همکاری میکرد. همچنین یک «دروازه چرخان» (revolving door) اشتغال بین گوگل و شاخههای مختلف دولت فدرال وجود دارد.
در همین حال، اغراق نخواهد بود اگر گفته شود که ایلان ماسک بخش قابلتوجهی از دارایی کلان خود را مدیون رابطه نزدیکش با سیا است. مایک گریفین، رئیس این-کیو-تل، به زایش اسپیسایکس کمک کرد؛ از همان ابتدا حمایت و مشاوره ارائه داد و حتی در سال ۲۰۰۲ ماسک را در سفر به روسیه همراهی کرد؛ جایی که آن دو تلاش کردند موشکهای بالستیک قارهپیمای ارزانقیمتی را برای راهاندازی شرکت خریداری کنند.
گریفین بارها در سیا از ماسک حمایت کرد و او را «هنری فورد» صنعت فضانوردی خواند که سزاوار حمایت کامل دولت است. با این وجود، تا سال ۲۰۰۸، اسپیسایکس در وضعیت وخیمی قرار داشت؛ ماسک قادر به پرداخت حقوق کارکنان نبود و معتقد بود هم اسپیسایکس و هم تسلا موتورز منحل خواهند شد. اما او با یک قرارداد غیرمنتظره ۱.۶ میلیارد دلاری ناسا که گریفین در تأمین آن کمک کرده بود، نجات یافت.
امروز، اسپیسایکس یک قدرت برتر است. اما مشتریان اصلی آن همچنان سازمانهای دولتی ایالات متحده مانند نیروی هوایی، آژانس توسعه فضایی و دفتر ملی شناسایی (National Reconnaissance Office) هستند. و اخیراً پنتاگون او را برای کمک به پیروزی در یک جنگ هستهای به خدمت گرفته است. یک شرکت اقماری جدید اسپیسایکس به نام کَستِلیون (Castelion) در حال کار بر روی ساخت شبکهای از ماهوارههای مسلح در حال چرخش به دور آمریکای شمالی است که برای سرنگونی موشکهای هستهای دشمن طراحی شدهاند. یک عملیات موفق، سپری غیرقابل نفوذ به ایالات متحده اعطا کرده و به آن اجازه میدهد هرگونه که بخواهد در سراسر جهان عمل کند، بدون آنکه تهدیدی برای تلافی وجود داشته باشد؛ این امر عملاً به عصر انهدام متقابل قطعی پایان داده و سیاره را در دوره خطرناک جدیدی فرو خواهد برد.
شش نفر از هفت عضو تیم رهبری کستلیون و دو نفر از چهار مشاور ارشد آن، کارکنان سابق اسپیسایکس هستند. دو مشاور دیگر، مقامات عالیرتبه سابق سیا از جمله خود گریفین هستند. ایلان نام بزرگترین فرزند خود را گریفین ماسک گذاشت. یکی دیگر از پسرانش، X Æ A-12، نیز به نام یک هواپیمای جاسوسی سیا نامگذاری شده است.
با این حال، هیچ میلیاردری بیش از لری الیسون با سیا مرتبط نیست. الیسون حرفه خود را با همکاری با سیا بر روی یک سیستم پایگاه داده به نام «پروژه اوراکل» آغاز کرد. در سال ۱۹۷۷، او غول فناوری اوراکل (که به نام پروژه قبلیاش نامگذاری شد) را بنیان نهاد. برای مدتی سیا تنها مشتری اوراکل بود، پیش از آنکه الیسون گسترش یابد و شروع به برنده شدن قراردادهایی با سایر شاخههای دولت امنیت ملی، از جمله سازمان اطلاعات نیروی دریایی، سازمان اطلاعات نیروی هوایی و آژانس امنیت ملی (NSA) کند.
این مشارکت نزدیک تا به امروز ادامه دارد. در سال ۲۰۲۰، این شرکت یک قرارداد ۱۵ ساله با سیا و ۱۶ آژانس اطلاعاتی دیگر ایالات متحده به ارزش دهها میلیارد دلار به دست آورد. و امروز، ردههای بالای آن مملو از مدیران اجرایی سابق سیا است. یک نمونه از این افراد لئون پانتا، مدیر سابق سیا و وزیر دفاع سابق است که در هیئت مدیره اوراکل حضور دارد.
مسلح کردن و حمایت از اسرائیل
ویژگی کلیدی مشترک دیگری که بسیاری از ثروتمندترین افراد جهان دارند، حمایت پرشور آنها از اسرائیل و پروژه توسعهطلبانه آن است.
این موضوع در مورد الیسون بیش از هر جای دیگر مشهود است؛ کسی که پیشبرد منافع دولت یهودی را در داخل و خارج از کشور به هدف زندگی خود تبدیل کرده است. الیسون حامی مشتاق بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل است که با او در جزیره خصوصیاش در هاوایی تعطیلات گذرانده است. او چنان تحت تأثیر این نخستوزیر متحمل فشار قرار گرفته که کرسیای در هیئت مدیره اوراکل به همراه حقوق سالانه ۴۵۰٬۰۰۰ دلار به او پیشنهاد داده است.
الیسون بزرگترین حامی و اهداکننده منفرد به ارتش دفاعی اسرائیل است. تنها در سال ۲۰۱۷، او ۱۶.۶ میلیون دلار برای ساخت یک مرکز آموزشی جدید برای سربازان ارتش دفاعی اسرائیل متعهد شد؛ سربازانی که او آنها را مدافعان «خانه ما» توصیف کرد. او در یک مراسم جمعآوری کمک مالی توضیح داد:
«در تمامی دورانهای پرخطر از زمان تأسیس اسرائیل، ما از مردان و زنان شجاع ارتش دفاعی اسرائیل خواستهایم که از خانه ما دفاع کنند. به عقیده من، هیچ افتخاری بزرگتر از حمایت از برخی از شجاعترین مردم جهان وجود ندارد و من از دوستان ارتش دفاعی اسرائیل سپاسگزارم که به ما اجازه میدهند سال به سال از این سربازان حمایت و آنها را گرامی داریم. ما باید هر آنچه در توان داریم انجام دهیم تا به این سربازان قهرمان نشان دهیم که تنها نیستند.»
دیوید الیسون نیز صهیونیستی نه کمتر پرشور است و بر اساس تحقیقی از سوی گریزون، حتی با یک ژنرال ارشد اسرائیلی ملاقات کرد تا در پروژهای برای جاسوسی از شهروندان آمریکایی کمک کند. این طرح با هدف حمله به شهروندان آمریکایی شرکتکننده در فعالیتهای طرفدار فلسطین در پی تهاجم اسرائیل به غزه انجام شد. اسناد همچنین نام برین را به عنوان یک همکار بالقوه در این طرح ذکر کردهاند.
صفی کَتز، مدیرعامل اسرائیلی اوراکل نیز دوست نزدیک نتانیاهو است و این شرکت را در یک «ماموریت» برای حمایت از اسرائیل توصیف میکند. کَتز و الیسون با هم یک موضع سخت طرفدار اسرائیل را در سراسر شرکت اجرا کردهاند. در پی خشونتهای اکتبر ۲۰۲۳، کَتز دستور داد که عبارت «اوراکل حامی اسرائیل است» باید بر روی صفحه نمایش شرکت در سراسر جهان در بیش از ۱۸۰ کشور چاپ شود.
بدون شک، این حمایت و همکاری با اسرائیل منجر به واکنش شدید کارکنان شده است. پاسخ کَتز به نگرانیهای آنها صریح و بیپرده بود. او گفت: «ما در مورد مأموریت خود انعطافپذیر نیستیم و تعهد ما به اسرائیل بینظیر است.» و افزود:
«این جهان آزاد است و من کارکنانم را دوست دارم، و اگر آنها با مأموریت ما برای حمایت از دولت اسرائیل موافق نیستند، پس شاید ما شرکت مناسبی برای آنها نباشیم. لری و من به طور عمومی متعهد به اسرائیل هستیم و وقت شخصی خود را به این کشور اختصاص میدهیم و هیچکس نباید از این موضوع متعجب شود.»
بهطور گسترده گزارش شده است – حتی در رسانههای شرکتی – که ورود خانواده الیسون به دنیای رسانه توسط تمایل آنها به کمک به اسرائیل در نبرد روابط عمومی خود برانگیخته شده است؛ موضوعی که تلآویو به خوبی آگاه است که در آن در حال باخت است. همانطور که جاناتان گرینبلت، مدیر لیگ ضد افترا (ADL) طرفدار اسرائیل گفت: «ما واقعاً با مشکل تیکتاک و مشکل نسل زد (Gen Z) مواجه هستیم.» و توضیح داد که جوانان سراسر جهان روزانه در معرض ویدیوهایی از تجاوزات اسرائیل قرار میگیرند که منجر به یک فاجعه روابط عمومی شده است.
مایک گالاگر، نماینده سابق کنگره و رهبر تلاشها برای ممنوعیت تیکتاک، توضیح داد که چگونه لایحه او شکست خورد اما پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و خشم جهانی نسبت به اقدامات اسرائیل، در کنگره جان تازهای یافت و به قانون تبدیل شد و فروش قریبالوقوع آن به کنسرسیومی تحت رهبری اوراکل را اجبار نمود.
این تغییر بزرگ طرفدار اسرائیل هماکنون در اخبار سیبیاس با استخدام بری وایس به عنوان سردبیر کل رخ داده است. وایس اولین بار هنگامی که هنوز در کالج بود، با تأسیس سازمانی که سعی در اخراج اساتید مسلمان و عرب به دلیل دیدگاههای طرفدار فلسطینشان داشت، مورد توجه عموم قرار گرفت. همانطور که فایننشال تایمز خاطرنشان کرد: «به گفته افراد مطلع، وایس تا حدی با اتخاذ موضعی طرفدار اسرائیل، نظر الیسون را جلب کرده است.» او هفته گذشته در کنفرانس رهبری یهود اعلام کرد که مأموریت خود در سیبیاس را «ترسیم مجدد مرزهای آنچه در ۴۰ یارد بحث قابل قبول در آمریکا قرار میگیرد» میبیند؛ با کنار زدن صداهایی مانند حسن پایکر و تاکر کارلسون، و ارتقای رهبران «کاریزماتیک» مانند آلن درشویتز که نماینده «اکثریت عظیم آمریکاییان» است.
پلتفرمهای زاکربرگ – فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ – نیز هیچگونه تعصب کمتری در حمایت از اسرائیل نشان ندادهاند. دستکم از سال ۲۰۱۶، فیسبوک در مسائل سانسور با دولت اسرائیل همکاری میکرد؛ بهطوری که آیلت شاکد، وزیر دادگستری اسرائیل فاش کرد که این پلتفرم رسانه اجتماعی با ۹۵٪ از درخواستهای او برای حذف محتوای طرفدار فلسطین موافقت کرده است.
شراکت فیسبوک/اسرائیل در سال ۲۰۲۰ هنگامی عمیقتر شد که این شرکت اِمی پالمور، مدیر کل سابق وزارت دادگستری اسرائیل و جاسوس سابق گروه اطلاعاتی واحد ۸۲۰۰ ارتش دفاعی اسرائیل، را به هیئت نظارتی خود – کمیتهای ۲۱ نفره که در نهایت مسئول جهتگیری سیاسی سایت است – منصوب کرد.
پلتفرمهای زاکربرگ مدتهاست که به بهانههای مشکوک «گفتار نفرتپراکنی»، صدای فلسطینیان را خاموش کردهاند. با این حال، سانسور پس از حملات هفتم اکتبر به شدت افزایش یافت. سازمان Human Rights Watch گزارشی منتشر کرد که «سانسور سیستماتیک محتوای فلسطینی در اینستاگرام و فیسبوک» را تشریح میکرد؛ و خاطرنشان میکرد که چگونه آنها ۱۰۵۰ مورد سانسور صدای فلسطینیان از جمله مواردی که تخلفات حقوق بشری علیه خودشان را مستند میکردند را بررسی کردند. این مطالعه نتیجه گرفت که ۱۰۴۹ مورد از آنها، اظهارات کاملاً مسالمتآمیز حمایت از فلسطین بودند و هیچ یک از شرایط خدمات متا را نقض نکرده بودند.
در سال ۲۰۲۳، اینستاگرام همچنین کلمه «تروریست» را در قسمت معرفی (بیو) هزاران کاربری که ذکر کرده بودند فلسطینی هستند، وارد کرد. هنگامی که با این اقدام مواجه شدند، ادعا کردند که این یک اشکال ترجمه خودکار بوده است.
به طور داخلی، کارکنان متا از سرکوب سیستماتیک صدای خود و ایجاد «یک محیط کاری خصمانه و ناامن» برای کارکنان فلسطینی و مسلمان شکایت کردهاند.
در همین حال، واتساپ به بیش از یک معنا یک میدان نبرد است. ارتش اسرائیل در حال استفاده از دادههای واتساپ فلسطینیان است تا دهها هزار نفر در غزه را ردیابی و هدفگیری کند. مشخص نیست که متا چگونه یا آیا در این تلاش با ارتش اسرائیل همکاری میکند یا خیر. با این حال، این گمان وجود دارد که برخی از دهها جاسوس سابق اسرائیلی که اکنون در مشاغل بالای متا کار میکنند، ممکن است درهای پشتی (backdoors) در نرمافزار ایجاد کنند یا به سادگی دادهها را به همکاران سابق خود منتقل کنند. یک تحقیق MintPress در سال ۲۰۲۲ نشان داد که صدها عامل سابق واحد ۸۲۰۰ در متا، گوگل، آمازون و مایکروسافت کار میکنند.
خود زاکربرگ نیز به عنوان یک حامی قوی اسرائیل شناخته میشود و ارتباطات خانوادگی متعددی با این دولت دارد. پس از حملات اکتبر ۲۰۲۳، او بیانیهای صادر کرد و حماس و دیگر نیروهای مقاومت را «شر محض» محکوم کرد؛ اقدامی که برایش تشکر رسمی از دولت اسرائیل را به ارمغان آورد.
ماسک نیز خود و وسایل نقلیهاش را در خدمت اسرائیل قرار داده است. در نوامبر ۲۰۲۳، او به اسرائیل سفر کرد تا با هر دو، نتانیاهو و رئیسجمهور اسحاق هرتزوگ ملاقات کند و حمایت بیقید و شرط خود را از حمله آنها به غزه ارائه دهد. ماسک با توصیف حماس به عنوان «شریر» و «لذتبرنده از کشتن غیرنظامیان»، سعی کرد به طور عمومی خشونت اسرائیل را سفیدنمایی کند و به صراحت اعلام کرد که ارتش دفاعی اسرائیل «از هر راه ممکن برای جلوگیری از کشتن غیرنظامیان استفاده میکند.» در زمان بازدید او، حملات اسرائیل در چهار هفته بمباران دستکم ۲۰٬۰۰۰ نفر را کشته بود.
نتانیاهو اعلام کرده است که توییتر یکی از «مهمترین سلاحهای» اسرائیل در جنگ است و پس از آنکه ماسک در کنفرانس اقدام سیاسی محافظهکاران سلام نازی داد، از او در برابر اتهامات فاشیسم دفاع کرد.
در طول دیدارش، ماسک همچنین قراردادی با دولت اسرائیل امضا کرد که کنترل و نظارت مؤثر بر درگاههای ارتباطی استارلینک فعال در اسرائیل و غزه را به دولت اسرائیل اعطا میکرد.
گوگل و آمازون نیز بازیگران کلیدی هستند که نسلکشی مبتنی بر فناوری پیشرفته در غزه را تسهیل میکنند. این دو در سال ۲۰۲۱ قراردادی ۱.۲ میلیارد دلاری با دولت اسرائیل امضا کردند تا زیرساخت رایانش ابری و هوش مصنوعی را برای ارتش دفاعی اسرائیل فراهم کنند – فناوریای که برای هدفگیری جمعیت غیرنظامی نوار پرجمعیت استفاده شده است. این قرارداد شورشی در میان کارکنان برانگیخته است که با سازماندهی تحصنها و سایر اعتراضات، علیه همکاری خود با این اقدامات اقدام کردهاند.
با این حال، بسیاری دیگر از کارکنان گوگل به طور نزدیکی با دولت اسرائیل مرتبط هستند. حداقل ۹۹ جاسوس سابق واحد ۸۲۰۰ در موقعیتهای کلیدی در این غول سیلیکون ولی کار میکنند. یک مثال برجسته، گَوریِل گویدِل است که پیش از استخدام توسط گوگل برای تبدیل شدن به رئیس استراتژی و عملیات این شرکت، مدتها فرمانده و رئیس آموزش واحد ۸۲۰۰ بود.
گوگل همچنین در انتشار تبلیغات دولت اسرائیل به دهها میلیون اروپایی همکاری کرده است، علیرغم آنکه محتوا شرایط خدمات خودش را نقض میکرد.
بخشی از این امر ممکن است ناشی از گرایش خود برین باشد. او که معمولاً از توجه رسانهها دوری میکند و از بیان نظرات سیاسی خودداری میورزد، پس از آنکه سازمان ملل متحد گزارشی منتشر کرد که مشارکت شرکتش در نسلکشی غزه را تشریح میکرد، سازمان ملل را به تلخی «به طور آشکار ضدیهود» محکوم کرد. او افزود: «پرتاب اصطلاح نسلکشی در رابطه با غزه برای بسیاری از یهودیانی که از نسلکشی واقعی رنج بردهاند، عمیقاً توهینآمیز است.»
آرنو در مورد غزه سکوت اختیار کرده است. با این حال، او سرمایهگذاری سنگینی در اسرائیل انجام داده است. الماس و سایر سنگهای قیمتی ستونفقرات اقتصاد اسرائیل هستند و برندهای لوکس این فرانسوی این سنگها را در سطح جهانی منتشر میکنند. فعالان خواستار برچسبزنی الماسهای اسرائیلی به عنوان مواد معدنی درگیری و تحریم آنها توسط مصرفکنندگان اخلاقمدار شدهاند. او همچنین در شرکت فناوری و امنیتی اسرائیلی Wiz سرمایهگذاری کرده است؛ شرکتی که اخیراً توسط گوگل به مبلغ ۳۲ میلیارد دلار خریداری شده است. اوایل این ماه، الویاماچ قراردادی ۵۵ میلیون دلاری با گال گادوت، بازیگر اسرائیلی و سرباز سابق ارتش دفاعی اسرائیل، امضا کرد و او را چهره برند خود ساخت.
ما در دوره بیسابقه نابرابری جهانی زندگی میکنیم. این هفت فرد – ماسک، الیسون، پیج، برین، بزوس، زاکربرگ و آرنو – روی هم بیش از ۵۰٪ پایین جمعیت بشریت (بیش از ۴ میلیارد نفر) ثروت در اختیار دارند. آنها که بر ثروتهایی تاکنون غیرقابلتصور تکیه زدهاند، شروع به خرید داراییها از جمله رسانهها با سرعتی بیسابقه کردهاند.
برای میلیاردرها، سودمندی تسخیر مطبوعات سهجانبه است: نخست، آنها و طبقهشان را از زیر ذرهبین و انتقاد مطبوعات مصون میدارد. دوم، بلندگویی در اختیارشان قرار میدهد تا مناظره عمومی را به سوی قوانین و مقررات حتی دوستدارتر کسبوکار سوق دهند. و سوم، میتوانند از رسانههای خود برای حمایت از هر هدفی و ترویج هر دستورکار دیگری که دارند استفاده کنند.
همه این سه مورد را در اینجا شاهد بودهایم؛ زیرا به طور جمعی، مطبوعات ما به سرعت به سمت مواضع محافظهکارانهتر، طرفدار ترامپ و طرفدار اسرائیل در حرکت هستند و هر صدای مخالفی را از صفوف خود حذف میکنند.
تأثیر این روند بر دموکراسی، یک جامعه آزاد، و حق عمومی برای تنوع آرا بسیار مخرب بوده است. در مورد رسانه، ما پیش از این از یک توهم انتخاب رنج میبردیم. با این حال، تمرکز فوقالعاده مالکیت رسانههای آمریکایی و جهانی در دستان تنها مشتی از افراد، این مشکل را تنها تشدید کرده است. روزگاری بود که افراد جویای دیدگاههای جایگزین به سادگی به اینترنت مراجعه میکردند تا آنها را بیابند. اما با رشد سانسور نظرات مخالف – بهویژه در مورد اسرائیل/فلسطین – این گزینه به طور فزایندهای غیرعملی میشود.
خلاصه آنکه،سلطهی فوقثروتمندان بر دستگاه رسانهای جهان آشکار میسازد که این میلیاردرها نه تنها مصرفکنندگان بیپروای منابع همگانی هستند، بلکه خطری مهلک برای موجودیت جامعهی باز و سلامت جریان آزاد اطلاعات به شمار میروند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 