مانتلیریویو آنلاین
ترجمه مجله جنوب جهانی
جنگ داخلیِ وحشیانهای در قارهٔ آفریقا، در کشور سودان، جریان دارد. ورود گستردهٔ سلاحهای غیرقانونی و تلاش قدرتهای بیگانه برای تسلط بر معادن طلا و سایر منابع این کشور، تنها بر مصائب میراث استعماری و منازعات مسلحانهٔ داخلی میافزاید. و بدتر از همه، کودکان، زنان و بهطور کلی مردم فقیر این کشور هستند که بیشترین رنج را میبرند.
کمک بینالمللی بهطرز فوقالعادهای برای توقف مداخلهٔ خصمانهٔ خارجی و پایان دادن به کشتار مورد نیاز است. این پیامی است که سلوی سعید میخواهد جهان آن را بشنود. او عضو باسابقهٔ حزب کمونیست سودان (SCP) است، و پیپلز ورلد این افتخار را داشت که در حاشیهٔ کنگرهٔ حزب کمونیست کانادا، که در مونترال در روزهای ۵ تا ۷ دسامبر برگزار شد، با او گفتوگو کند.
به کار بردن واژهٔ بحران برای توصیف وضعیت کنونی سودان، بیتردید نوعی تلطیف واقعیت است، و جنایتها با سرعتی بیش از آنکه کسی بتواند آنها را پیگیری کند، انباشته میشوند. حتی در همان زمان که پیپلز ورلد با سعید مصاحبه میکرد، او پیامی روی گوشی خود از رفقایش در وطن دربارهٔ حمله به یک مدرسه دریافت کرد که دهها کودک دبستانی و معلمانشان را کشت.
او گفت کشورش توسط گروههای متخاصم که هیچکدام در کنار مردم فقیر و طبقهٔ کارگر سودان نیستند، که دچار تجزیه و فرسایش است. «نیروهای فاشیست، از طریق دو بال خود، یعنی جنبش اسلامگرا و نیروهای پشتیبانی سریع، از ۱۵ آوریل ۲۰۲۳ تاکنون جنگی بیرحمانه و گسترده را علیه مردم بهپا کردهاند،» گفت سعید.
این جنگ داخلی، که در آن نیروهای شبهنظامی و ارتش رسمی دولت، یعنی نیروهای مسلح سودان (SAF)، با یکدیگر میجنگند، با اقدامات بازیگران منطقهای – بهویژه امارات متحدهٔ عربی – که سلاح در اختیار RSF قرار داده تا به ازای دسترسی به طلای معادن سودان، پیچیدهتر شده است.
سعید و حزب کمونیست سودان استدلال میکنند که جنایتها و تجاوزهایی که طی سالهای اخیر از سوی گروههای اسلامگرا و RSF دیده شده، «اساساً با هدف سد کردن راه انقلاب دسامبر ۲۰۱۹» در سودان صورت میگیرد که «آزادی، صلح، عدالت و تحول دموکراتیک» را طلب میکرد.
آن انقلاب با اعتراضات تودهای در دسامبر ۲۰۱۸ آغاز شد که در نهایت به سرنگونی دیکتاتور عمر البشیر و بهدستگیری قدرت دولتی توسط ارتش انجامید. حزب کمونیست، در کنار اتحادیهٔ متخصصان سودان و کمیتههای مقاومت محلی، در اعتراضات شرکت کرد.
این حزب مدتها به دیکتاتوری البشیر مخالفت کرد و پس از رفتن او نیز در خیابانها باقی ماند، مصمم به این که اجازه ندهد ارتش جای خود را تثبیت کند. آنها این قیام را اساساً شورشی طبقاتی علیه حکومت نظامی-اسلامی میدیدند که سرانجام با سازشهایی که با ژنرالها صورت گرفت، منحرف گردید و منجر به ربودن انقلاب شد.
مطالبات حزب کمونیست سودان، نیروهای کارگری و سایر نیروهای جامعهٔ مدنی برای انتقال سریع به حکومت غیرنظامی، بهسرعت پس از آغاز انقلاب از مسیر خود منحرف شد.
اولین ضربه، «قتلعام خرطوم» در سال ۲۰۱۹ بود که در آن نیروهای SAF و RSF – که آن زمان در «شورای نظامی انتقالی» (TMC) متحد بودند – صدها نفر را کشتند و دهها زن را تجاوز کردند تا جمعیتهایی را که هنوز در خیابانها برای این مطالبه تظاهرات میکردند که مردم خود، نه سربازان، باید آیندهٔ کشور را تعیین کنند، متفرق سازند.
RSF بازماندهٔ جنگهای گذشته است که از سرکوب نسلکشانهٔ البشیر در دارفور در اوایل دههٔ ۲۰۰۰ متولد شد. از این رو، بسیاری از نیروهای آن کهنهسربازان جنایات جنگی و کشتارهای گستردهٔ گذشته هستند، و شرکت آنها در قتلعام خرطوم و سایر جنایتها تعجبآور نبود.
امیدها برای نجات انقلاب و این که مردم ابتکار عمل را از TMC دوباره بهدست گیرند، با شکاف میان SAF و RSF در سال ۲۰۲۳ بر باد رفت. از آن پس، مردم سودان در آتش این درگیری گرفتار آمدند که به آواره شدن دستکم ۱۲ میلیون نفر و مرگ شمار بیشماری انجامید.
سعید گفت این جزئیات جنبهٔ انسانی این جنگ است که باید جهان را به عمل وادارد. او خود مادر چهار دختر است، و وضعیت زنان در سودان بهویژه موجب رنجش خاطر عمیق او میگردد.
«ممکن است دربارهٔ جنایات نسلکشی مستند، مانند آنچه اخیراً در شهر الفاشر و اطراف آن روی داد، شنیده باشید. آن جنایتها وجدان جهانی را با کشتار و تجاوز جمعی به زنان و بردگی جنسی شوکه کرد.»
اما سعید گفت: «اینها به طور روزمره برای هر دو طرف جنگ به امری عادی تبدیل شده است.» تاکتیک دیگر «ناپدیدسازی اجباری هزاران شهروند، از جمله زنان و کودکان» است. حتی اگر غیرنظامیان موفق به فرار یا زنده ماندن شوند، فاجعهٔ بهداشت روانی در راه است که سالها و نسلها ادامه خواهد یافت، زیرا سعید هشدار داد که «حمایت روانی کامل از قربانیان وجود ندارد.»
مردم حتی فرصت ندارند تأثیر جنگ بر روحیهٔ خود را پردازش کنند، زیرا بسیاری از آنها روزهای خود را به جستوجو برای یافتن غذا سپری میکنند تا زنده بمانند. «بحران در تأمین غذای کافی وجود دارد… قحطی در کشور میخروشد،» گفت سعید.
او اسنادی را در اختیار پیپلز ورلد قرار داد که آخرین آمار سازمان ملل متحد را شرح میداد. بیش از ۲۱ میلیون نفر با «ناامنی غذایی» روبرو هستند. ۱۴ میلیون نفر دیگر در «بحران غذایی» قرار دارند، و ۶٫۳ میلیون نفر وارد «وضعیت اضطراری ناامنی غذایی» شدهاند – به عبارت دیگر، در حال مرگ گرسنگی هستند.
چه به دلیل گرسنگی، بیماری، تجاوز جنسی یا جراحات گلوله – مردم سودان وقتی به کمک پزشکی نیاز دارند، جایی برای مراجعه ندارند. اسناد سعید نشان میدهد که ۷۰٪ مراکز بهداشتی کشور یا تخریب شده یا از کار افتادهاند.
«وبا، مالاریا و تب دنگی به دلیل فقدان مراقبت بهداشتی، در دسترس نبودن داروهای نجاتبخش و تقریباً غیبت کامل کارکنان پزشکی، منجر به مرگ صدها نفر شده است،» ابراز تأسف کرد سعید.
این فجایع فوری، که به خودی خود به اندازهٔ کافی هولناک هستند، تنها نگرانی سعید نیستند. بلکه مصیبتهای آیندهای نیز وجود دارند که هماکنون در حال شکلگیری هستند.
«یکی از برجستهترین ویژگیهای این جنگ، که اکنون در سطح جهانی شناخته شده، فاجعهای است که برای کودکان ایجاد کرده،» گفت. او توضیح داد که «فروپاشی کامل نهادهای آموزشی، میلیونها کودک را از حق آموزش محروم کرده و آیندهٔ یک نسل کامل را تهدید میکند.»
او گفت برآوردها حاکی از آن است که تا ۱۴ میلیون کودک که باید در مدرسه باشند، در کلاس درس حاضر نیستند. «مدارس آسیبدیده و آوارگان در ارائهٔ آموزش با دشواریهای قابل توجهی روبرو هستند و انتظار میرود وضعیت در صورت ادامهٔ مناقشه بدتر شود،» سعید به پیپلز ورلد گفت.
بسیاری از مدارس تخریب شدهاند، در حالی که دیگران به عنوان پناهگاه برای مردمی که از خانههای خود آواره شدهاند، مورد استفاده قرار گرفتهاند.
نوع کمکی که مورد نیاز است
کمونیستهای سودان خوشبین باقی ماندهاند و به مردم خود ایمان دارند، علیرغم فاجعهای که آنها را در بر گرفته. آنها از کمک بینالمللی درخواست میکنند، اما نه نوع کمک نظامی «مساعدتی» که قدرتهای امپریالیستی غرب یا همدستان منطقهای آنها معمولاً مشتاق ارائهٔ آن هستند.
«صلح اساساً در دست مردم سودان و نیروهای زندهٔ خود آنهاست،» گفت سعید. «دیگر پنهان نیست که ابتکار «چهارگانه» تلاش جدی برای پایان دادن به بحران نیست.» چهارگانه به گروهی متشکل از ایالات متحده، عربستان سعودی، مصر و امارات متحدهٔ عربی اشاره دارد که ادعا میکند برای دستیابی به صلح در سودان کار میکند.
سعید تأکید کرد که هدف اصلی گروه چهارگانه «مهار پیامدهای» جنگ در سودان و «بازگرداندن توازن نفوذ در منطقه» است. تغییر اخیر در روایت این قدرتها، که طی آن نگرانی خود را از وضعیت انسانی در سودان ابراز میدارند، «بازنگری اخلاقی» از مواضع و اقدامات گذشتهٔ آنها را منعکس نمیکند، گفت.
به جای آن، SCP معتقد است که این تغییر «ضرورتی تاکتیکی است که بر آن تحمیل شده تابآوری مردم، فرسایش طرفهای جنگ و تشدید خطرات منطقهای» برای صلح است.
سعید گفت مهم است به یاد داشته باشیم که «تمام حامیان اصلی طرفهای جنگنده در سودان، متحدان ایالات متحده هستند.»
SCP بهخوبی به یاد دارد، او به پیپلز ورلد گفت، که «تمام معاملات واشنگتن با سودان ثابت کرده که مسائل و آرمانهای مردم آن صرفاً بهانههایی است که برای پیشبرد برنامههای حفظ وابستگی و تسهیل استثمار منابع به کار میرود.»
به همین دلیل است که «طرح راه صلح» اخیر از حداقلیترین اهداف منحرف نشد:
آتشبس شکننده، تسویههای سطحی و دولت غیرنظامی نامنماد که خارج از ارادهٔ مردم سودان ایجاد شود.
آنچه مورد نیاز است، پایان فوری مداخلهٔ خارجی، از جمله ارسال سلاح و مالیات غیرقانونی به طرفهای جنگ؛ توقف ارسال غیرقانونی ثروت طبیعی سودان، بهویژه طلا؛ و کمک فوری غذا و سلامت برای مردم محاصرهشدهٔ آن است.
سعید از دوستان و حامیان سودان خواست این مطالبات را به دولتهای خود منتقل کنند. «ما به کمپین همبستگی تمام نیروهای ترقیخواه و صلحطلب جهان برای دفع حملهٔ امپریالیستی و عوامل منطقهای آن علیه کشورمان نیاز داریم،» گفت.
کمونیستهای سودان امیدوارند که «رفقایشان در جنبش کمونیستی جهان به این فراخوان پاسخ دهند،» گفت سعید، و «هر آنچه در توان دارند انجام دهند تا جنبش بینالمللی برای کسب صلح در سودان بسازند و راه را برای اینکه مردم ما سرنوشت خود را بدون مداخله و جنگ تعیین کنند، باز کنند.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 