گزارشی تازه از رسانههای روس: ترامپ ناخواسته پرده برداشت و لاوروف جاسوس سیا را آشکار ساخت
نوشته: لین چانلی
منبع: گوانچا.سیان چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
در سال ۲۰۱۹، رسانههای آمریکایی با جنجال گزارش دادند که یک «مقام روسی که توسط آمریکا تطمیع شده بود»، به درخواست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) از روسیه گریخته است. اخیراً منابع آگاه روسی جزئیات تازهای افشا کردهاند که نشان میدهد این جاسوس در نتیجه اقدام پیش دستانهی سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ناگزیر به آشکارسازی شد.
در تاریخ ۱۱ دسامبر به وقت محلی، وبسایت خبری پرطرفدار روسی «لِنتا.رو» گزارش داد که در سال ۲۰۱۷، لاوروف با هوشمندی بر سیا چیره شد و جاسوس نفوذی آمریکا در بدنه کرملین را وادار به افشا کرد.
بر پایه این گزارش، در سال ۲۰۱۷ و پس از دیدار ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، با لاوروف، مقامات آمریکایی دستور تخلیه یک عامل اطلاعاتی مهم از روسیه را صادر کردند. گمان میرود ترامپ در طی این گفتوگو ناخواسته بخشی از اطلاعات محرمانهای را که در اختیار آمریکا بود فاش کرده و به طور غیرمستقیم این جاسوس نصبشده در کرملین را لو داده است.
آندری پوپوف، عضو انجمن کهنهسربازان گروه ویژه «آلفا» و سروان ذخیره سرویس امنیت فدرال روسیه (افاسبی)، این جزئیات را آشکار ساخته و ابراز داشت: «این عملیاتی درخشان بود که توسط سرویسهای اطلاعاتی کشورمان طراحی شد و لاوروف به طور مشخص آن را به اجرا درآورد.»
پوپوف (استنباط) میکند که اقدام محوری لاوروف، فریب سیا برای تخلیه داوطلبانه جاسوس خود بوده است. وی میافزاید: «استراتژی دقیق در آن زمان این بود که با ایجاد شرایط مناسب و افشای عمدی اطلاعات مرتبط به سیا، آنان را تحریک کنیم تا رشتهی صبرشان پاره شود و خودشان هویت جاسوس را عیان کنند.»
در سپتامبر ۲۰۱۹، شبکه خبری سیانان آمریکا گزارش داد که یک «منبع اطلاعاتی کلیدی سازمانهای اطلاعاتی آمریکا در دستگاه دولتی روسیه» در سال ۲۰۱۷ به همراه خانواده خود از روسیه تخلیه شد و از وی به عنوان «یکی از ارزشمندترین مأموران نفوذی در درون دولت روسیه» یاد کرد.
رسانههای آمریکایی از جمله نیویورک تایمز نیز گزارش داده بودند که سیا سالها پیش یک مقام میانی روسی را تطمیع کرده و مدعی شده بودند که این مقام بعدها به مناصب برجستهای دست یافت که «نزدیک به بالاترین سطوح کرملین بود، به طور منظم توسط ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، پذیرفته میشد و به تصمیمات بالاترین رده رهبری روسیه دسترسی داشت.»
رسانههای روسی متعاقباً گزارش دادند که نام این جاسوس اولِگ اسمولِنکوف است. وی اندکی پس از ملاقات ترامپ و لاوروف از سمت خود در اداره ریاستجمهوری روسیه برکنار شد و سپس به همراه خانوادهاش از روسیه گریخت. اما بر اساس اظهارات چندین مقام روسی، اسمولنکوف یک مقام عالیرتبه نبود، بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۷ اخراج شده بود و دسترسی به پوتین را نداشت.
رسانههای آمریکایی در آن زمان اعلام کردند که سیا اسمولنکوف را یک «دارایی ارزشمند» میپنداشت، اما با پیشرفت تحقیقات داخلی آمریکا درباره «تماس با روسیه»، سیا نگران افشای هویت او شد و لذا خواستار تخلیه او گردید. اسمولنکوف در ابتدا تمایلی به ترک کشور نداشت، اما در سال ۲۰۱۷ موافقت کرد و روسیه را ترک گفت. فرار او ضربهای سنگین به سیا وارد آورد و آگاهی آن سازمان از فعالیتهای آتی بالاترین سطوح روسیه را به شدت محدود ساخت.
گفته میشود پس از ترک روسیه، اسمولنکوف و خانوادهاش در ژوئن ۲۰۱۷ برای تعطیلات به مونتهنگرو سفر کردند و پس از آن ردپایشان ناپدید شد. در سپتامبر همان سال، پلیس روسیه تحقیقاتی را با اتهام «قتل» در این پرونده آغاز کرد. در سال ۲۰۱۸، فردی با نام خانوادگی مشابه وی، ملکی در ایالت ویرجینیای آمریکا خریداری نمود.
به گزارش روزنامه روسی کامرسانت، اولگ اسمولنکوف در سال ۱۹۶۹ در ایوانُوو متولد شد. در اواخر دهه ۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، در اداره ارز و امور مالی و همچنین اداره دوم اروپای وزارت امور خارجه روسیه خدمت کرد. پس از آن، به عنوان دبیر دوم سفارت روسیه در واشنگتن مشغول به کار شد؛ یوری اوشاکوف، دستیار کنونی رئیسجمهور روسیه، در آن زمان سفیر روسیه در آمریکا بود.
منابع آگاه فاش کردهاند که پیش از ترک روسیه در سال ۲۰۱۷، اسمولنکوف در اداره سیاست خارجی دفتر ریاستجمهوری روسیه کار میکرد و به عنوان مشاور ارشد دفتر اوشاکوف خدمت مینمود.
مقامات رسمی روسیه هرگز به طور علنی هویت جاسوسی اسمولنکوف را تأیید نکردهاند و دلیل دقیق برکناری او را نیز افشا ننمودهاند. در سپتامبر ۲۰۱۹، دمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری روسیه، تأیید کرد که اسمولنکوف واقعاً در کرملین کار میکرد و چند سال پیش از کار برکنار شده است.
پسکوف اظهار داشت که سمت اسمولنکوف مستلزم تماس مستقیم با رئیسجمهور نبوده و «جزو مقامات عالیرتبه یا به اصطلاح پستهای اجرایی محسوب نمیشده است.» هنگامی که از او پرسیده شد آیا اسمولنکوف یک عامل آمریکایی بوده، پاسخ داد: «نه، نمیتوانم این را تأیید کنم، زیرا اطلاعی ندارم.»
ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، در سپتامبر ۲۰۱۹ اعلام کرد که این وزارتخانه درخواستی را به مقامات آمریکایی ارائه کرده تا اطلاعاتی درباره محل استقرار اسمولنکوف در اختیارشان قرار دهند. وی تأکید کرد که روسیه درخواست همکاریای را به اینترپل درباره مفقودی اسمولنکوف ارائه داده، و پس از ناپدید شدن او به همراه خانواده از خاک روسیه، پرونده کیفری در این رابطه گشوده شده که کماکان باز است.
زاخاروا افزود که ظهور اطلاعات درباره جاسوسان وزارت خارجه روسیه در رسانهها، معمولاً به عنوان «تبلیغات کلاسیک در دوران انتخابات ریاستجمهوری آمریکا» قلمداد میشود.
اینترپل نیز از اظهارنظر در مورد درخواست وزارت خارجه روسیه برای تحقیق درباره محل اسمولنکوف خودداری کرد و خاطرنشان ساخت که این سازمان اطلاعات را تنها در چارچوب همکاری دوجانبه با کشورهای عضو به اشتراک میگذارد.
گنادی سوکولوف، کارشناس تاریخ اطلاعات روسیه، ابراز داشته که در مورد سرنوشت نهایی اسمولنکوف، نظرات گوناگونی وجود دارد: برخی معتقدند پس از افشای آدرس محل سکونتش، اسمولنکوف مجدداً به همراه خانوادهاش مخفی شده است؛ برخی دیگر نیز باور راسخی دارند که این جاسوس به قتل رسیده است؛ و دیدگاه سومی نیز مطرح است که آمریکا تا به امروز از او برای «حمله سیاسی به ترامپ» استفاده میکند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 