چرا پهپاد رادارگریز جدید حدید-۱۱۰ ایران می‌تواند برای روسیه از اهمیت ویژه برخوردار گردد و واقعاً چیست؟

دفنس اکسپرس
ترجمه مجله جنوب جهانی

نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران آغاز به به‌کارگیری مهمات کمین‌کنندهٔ جت‌محور و رادارگریز جدیدی به نام «حدید-۱۱۰» نموده است؛ سامانه‌ای که می‌تواند برای روسیه از اهمیت ویژه برخوردار گردد. این پهپاد که نخستین بار در اوایل سال ۲۰۲۵ رونمایی شد و سپس در رزمایش‌های تابستانی به‌کار گرفته گردید، نشیب قابل‌ملاحظه‌ای در توانمندی‌های پهپادهای تهاجمی ایران محسوب می‌گردد.

یکی از ویژگی‌های ممیزهٔ سامانهٔ حدید-۱۱۰، موتور جتی آن است که امکان می‌دهد پهپاد به سرعتی تا ۵۱۰ کیلومتر بر ساعت دست یابد. این امر در ترکیب با بدنهٔ هوایی به‌ویژه طراحی‌شده برای کاهش سطح مقطع راداری، شناسایی به وسیلهٔ سامانه‌های راداری مرسوم را به‌شدت دشوار ساخته و زمان واکنش موجود برای پدافند هوایی را به‌طرز محسوسی کاهش می‌دهد.

پهپاد به‌وسیلهٔ یک پیشران جامدسوخت پرتاب می‌شود که پیش از افروختن موتور جت اصلی، آن را به سرعت و ارتفاع مورد نیاز شتاب می‌بخشد. این روش پرتاب، استقرار سریع را امکان‌پذیر می‌سازد و در عین حال ابعاد جمع‌وجور و کارایی آیرودینامیک پهپاد را در پرواز کروز حفظ می‌کند.

با وجود ابعاد نسبتاً کوچک، پهپاد حدید-۱۱۰ کلاهکی ۳۰ کیلویی حمل می‌کند و برد اعلامی آن برای ضربه‌زدن تا ۳۵۰ کیلومتر است. ایران همچنین مدعی حداکثر ارتفاع عملیاتی بیش از ۹۰۰۰ متر است که پهپاد را کاملاً فراتر از دسترس گروه‌های آتش متحرک، توپخانهٔ ضدهوایی و بیشتر سامانه‌های پدافند هوایی برد کوتاه قرار می‌دهد.

در چنین ارتفاعاتی، رهگیری به چالشی جدی بدل می‌شود. بیشتر پهپادهای رهگیر تنها تا ارتفاع حدود ۵ کیلومتر به‌طور مؤثر عمل می‌کنند و تنها تعداد محدودی از پهپادهای رهگیر FPV قادر به دستیابی به ۹ کیلومتر هستند، چه رسد به پیشی گرفتن از هدفی که با سرعت جت حرکت می‌کند. از این‌رو، درگیری با پهپاد حدیف-۱۱۰ به احتمال قوی نیازمند هواپیماهای جنگنده، سامانه‌های موشکی سطح‌به‌هوای برد بلند یا پهپادهای رهگیر بزرگ‌تر و گران‌تر خواهد بود.

این ترکیب از سرعت، ارتفاع، آشکارپذیری اندک و کلاهک نسبتاً سنگین، سامانهٔ حدید-۱۱۰ را در ردهٔ پهپاد «ضربهٔ میانی» قرار می‌دهد؛ حوزه‌ای که روسیه در حال حاضر با خلأ توانمندی قابل‌توجهی در آن روبروست. برای جبران این نقیصه، نیروهای روسی به‌تازگی مهمات کمین‌کنندهٔ شاهد-۱۰۷ را نیز که منشأ ایرانی دارد، اقتناء نموده‌اند.

با این همه، در مقایسهٔ این دو سامانه، حدید-۱۱۰ مزایای عملکردی آشکاری ارائه می‌دهد. پهپاد شاهد-۱۰۷ از موتور احتراق داخلی بهره می‌برد، حداکثر سرعت کمتری در حدود ۱۸۰ کیلومتر بر ساعت دارد، برد کوتاه‌تری تا ۳۰۰ کیلومتر و کلاهکی به وزن تقریبی ۱۵ کیلوگرم حمل می‌کند که نصف کلاهک پهپاد حدیف-۱۱۰ است. گرچه پهپاد جت‌محور به‌طور قطع گران‌تر خواهد بود، کارآیی رزمی آن به‌مراتب بالاتر خواهد بود.

علاوه بر این، سامانه‌های این کلاس را می‌توان به‌طور نظری با آنتن‌های ارتباطی رله‌محور یا مودم‌های شبکهٔ مش‌تابع تجهیز کرد که کنترل زمان‌واقعی را به‌جای عملکرد صرفاً خودمختار ممکن سازد. در صورت انتقال یا انطباق برای استفادهٔ روسی، سامانهٔ حدید-۱۱۰ می‌تواند برنامه‌ریزی پدافند هوایی را به‌طرز چشمگیری پیچیده و بعد فناورانهٔ جنگ پهپادهای برد بلند را تشدید کند.