دوازده روز جهنمی: هزینه گشودن صندوق پاندورا

آرش مرزبانمهر
منتشرشده در الجزیره انگلیسی
ترجمه مجله جنوب جهانی
برای مشاهده تصاویر لطفا به مقاله انگلیسی مراجعه بفرمائید چون ما اجازه انتشار آنها را نداریم

در ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل عملیات شیر خروشان را آغاز کرد و به تأسیسات هسته‌ای، موشکی و غیرنظامی ایران حمله کرد. ایران نیز با بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک طی ۱۲ روز پاسخ داد. این درگیری موجب آسیب شدید به غیرنظامیان و زیرساخت‌ها شد، از توان دفاع موشکی اسرائیل به چالش کشید و ذخایر استراتژیک هر دو طرف را آشکار ساخت.

در پاسخ به عملیات شیر خروشان، ایران بزرگ‌ترین و متمرکزترین ضدحملهٔ خود با استفاده از موشک‌های بالستیک را در عملیات وعدهٔ صادق III آغاز کرد.

ساعتی پس از ۳:۱۵ بامداد به وقت محلی در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، تهران در زیر دسته‌ای از انفجارها لرزید. آنچه با چند انفجار اندک آغاز شد، به سرعت خود را به عنوان نخستین حرکت در یک کمپین دقیق و هماهنگ‌شده علیه مجتمع‌های هسته‌ای و موشکی ایران آشکار ساخت. نیروی هوایی اسرائیل (IAF) به همراه خرابکاران داخلی که با پهپادهای کامیکازه و تسلیحات ضدتانک مسلح بودند، (۱) در ابتدا راه خود به سوی پایتخت را با سرکوب بخش‌هایی از شبکهٔ دفاع هوایی ایران در استان‌های شمال غربی هموار ساختند. تا حدود ۶:۳۰ صبح، بیش از ۲۰۰ جنگنده به ده‌ها هدف در سراسر ایران در پنج موج متوالی حمله کرده بودند. حملات هوایی اسرائیل در ۱۲ روز بعد ادامه یافت و در مجموع به ۱۵۰۰ پرواز عملیاتی رسید. این حملات در چارچوب یک طرح عملیاتی عظیم به نام «عملیات شیر خروشان» اجرا شدند. در پاسخ، ایران بزرگ‌ترین و متمرکزترین ضدحملهٔ خود با استفاده از موشک‌های بالستیک را در «عملیات وعدهٔ صادق III» آغاز کرد. پرتاب روزانهٔ ده‌ها پرتابه، که در این بازهٔ زمانی کوتاه به بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک می‌رسید، به طور بنیادین ارزیابی‌های پیشین طرف اسرائیلی را دگرگون ساخت.

برای بیشتر ناظران تیزبین، یک برخورد مستقیم بین ایران و اسرائیل تنها مسئله‌ای از زمان بود، به‌ویژه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، چرا که موج‌های شوک دو طرف را به سوی لبهٔ پرتگاه هل می‌داد. تنش پیش از این دو بار در وهله‌های موشکی و پهپادی ایران شعله‌ور شده بود – وعدهٔ صادق I در ۱۳ آوریل ۲۰۲۴ و وعدهٔ صادق II در ۱ اکتبر ۲۰۲۴؛ اما نقطهٔ شکست واقعی با جنگ ۱۲ روزه فرا رسید.

اسرائیل ماه‌ها پیش زمینه‌سازی را آغاز کرده بود. در دو حملهٔ دقیق، اجزای کلیدی چهار پدافند S-۳۰۰ در اطراف اصفهان و تهران را از کار انداخت. سپس، در پی وعدهٔ صادق II، به زوجی از رادارهای هشدار زودرس برد بلند در نزدیکی مرز عراق حمله کرد و توانایی ایران را در دیدن تهدیدهای عمیق در آینده کاهش داد. در تمام این مدت، نیروی هوایی اسرائیل (IAF) ریتم پروازهای خود را افزایش داد تا الگوی آن برای سنسورهای ایرانی به نویز سفید تبدیل شود.

این عملیات دقیقاً زمانی آغاز شد که بخشی از یگان‌های موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) و نیروهای مشترک پدافند هوایی ارتش (ارتش) و سپاه در حال شرکت در تمرین نظامی سالانهٔ خود بودند. این عملیات پیجیده مبتنی بر دکترین «شوک سیستمی» بود که برای وارد کردن یک ضربهٔ دقیق و ناگهانی طراحی شده بود که هدف آن ایجاد فروپاشی روان‌شناختی-سازمانی و مختل کردن شبکهٔ فرماندهی، کنترل و ارتباطات دشمن بود.

در چارچوب «عملیات شیر خروشان»، چندین زیرعملیات برنامه‌ریزی شده بود: ترور هدفمند فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی – از جمله حسین سلامی، محمد باقری، امیر حاجی‌زاده و غلامعلی رشید – با کدنام «عملیات عروسی سرخ»؛ و در عملیاتی جداگانه به نام «نارنیا»، حملاتی علیه چندین دانشمند غیرنظامی مرتبط با برنامهٔ هسته‌ای و خانواده‌هایشان در تهران انجام شد.

اسرائیل سه هدف عمده را دنبال می‌کرد. نخست، دفاع هوایی ایران را کور و بی‌اثر ساخت – با از بین بردن رادارها، باند پرواز و سایت‌های موشک‌های زمین به هوا (SAM) – تا برای هدف دوم فرش قرمز پهن کند: وارد کردن ضربهٔ شدیدی به برنامهٔ هسته‌ای ایران. این حملات، با مداخلهٔ مستقیم ایالات متحده تحت «عملیات چکش نیمه‌شب»، تأسیساتی مانند فردو، نطنز، مرکز فناوری هسته‌ای اصفهان و رآکتور آب سنگین ناتمام اراک را هدف قرار داد. سوم، به هماهنگی کامل، زرادخانهٔ موشکی را با سوزاندن کارخانه‌ها و انبارها از کار انداخت – امری که پس از اینکه بارش موشکی وعدهٔ صادق، نقطهٔ ضعف نرم اسرائیل را آشکار ساخت، در صدر فهرست قرار گرفت. با این حال، حتی این حملات متمرکز نیز نتوانست از پاسخ متقابل ایران جلوگیری کند.

کمتر از سه ساعت پس از موج نخست اسرائیل، نیروی هوافضای سپاه پاسداران دستهٔ اولیهٔ پهپادها را حوالی ۶:۰۰ صبح به پرواز درآورد، با ده‌ها پهپاد انتحاری برد بلند (UAV) که به سوی اسرائیل شتاب گرفتند. همانطور که شب ۱۳ ژوئن فرا می‌رسید و با نخستین سخنرانی رهبر معظم، آیت‌الله علی خامنه‌ای همزمان می‌شد، حملهٔ اولیهٔ موشکی ایران حدود ساعت ۲۱:۳۰ به وقت محلی انجام شد. این تنها پیش‌درآمدی بود برای ۲۲ موج گسترده از حملات موشکی در طول تنها دوازده روز. این موشک‌ها، برخلاف عملیات‌های پیشین ایران، دامنهٔ وسیع‌تری از اهداف را هدف قرار دادند. در دو عملیات موشکی پیشین خود، ایران صرفاً بر اهداف نظامی، به‌ویژه پایگاه‌های نیروی هوایی اسرائیل تمرکز کرده بود.

با این حال، وسعت حملات اسرائیل بسیار فراتر از اهداف نظامی بود و شامل تأسیسات هسته‌ای، ساختمان‌های دولتی، بیمارستان‌ها، مناطق مسکونی و مناطق شهری متراکم می‌شد و در نتیجه، دامنهٔ درگیری را گسترش می‌داد. تنها در تهران، تلفات مراکز پزشکی فاجعه‌بار بود: بیمارستان کودکان حکیم، بیمارستان زایمان و کودکان حضرت فاطمه (س)، بیمارستان مصطفی خمینی، مرکز سوختگی شهید مطهری و بیمارستان لباف‌نژاد آسیب‌های سنگینی دیدند؛ در کرمانشاه نیز بیمارستان فارابی در هم کوبیده شد. نه دستگاه آمبولانس و شش ایستگاه خدمات پزشکی اورژانسی (EMS) نابود شدند؛ پاسگاه اورژانس هویزه و یک کلینیک مادری-نوزادی در کرمانشاه با زمین یکسان شدند. شش پزشک، چهار پرستار و چهار کارگر هلال‌احمر هرگز زنده به خانه نرفتند.

هدف قرار دادن اهداف غیرنظامی، به‌ویژه آپارتمان‌ها و خانه‌های مسکونی، نه‌تنها به فرماندهان، دانشمندان و خانواده‌هایشان بلکه همچنین منجر به مرگ تعداد زیادی از شهروندان غیرنظامی شد. بر اساس اعلام وزارت بهداشت و آموزش پزشکی ایران، تقریباً ۷۰۰ غیرنظامی در این حملات کشته و بیش از ۵۰۰۰ غیرنظامی زخمی شدند. در میان کشته‌شدگان، نام حداقل ۴۹ زن و ۱۳ کودک به چشم می‌خورد. در موردی دیگر، اسرائیل تلاش کرد به یک جلسهٔ محرمانهٔ سیاسیون حاضر در شورای عالی امنیت ملی که شامل رئیس‌جمهور و رئیس مجلس شورای اسلامی می‌شد، بمباران کند – در میان جنگ.

این وضعیت باعث شد ایران در طرح دفاعی خود نه‌تنها مراکز نظامی و امنیتی، بلکه اهداف دولتی و زیربنایی را هدف قرار دهد که برخی از آنها در محیط‌های شهری قرار داشتند. اگرچه ایران تعداد دقیق پرتابه‌ها را فاش نکرده، منابع عبری از پرتاب بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک – عددی در محدودهٔ ۵۷۴ تا ۶۳۱ پرتابه – خبر دادند که به طور متوسط به ۴۰ تا ۵۲ پرتاب روزانه ترجمه می‌شود.

با آغاز حملات موشکی ایران، دفتر سانسور ارتش اسرائیل – شاخه‌ای از ادارهٔ اطلاعات نظامی اسرائیل (آمان) – اقدامات شدیدی را برای سانسور اخبار، کنترل اطلاعات و محدود کردن تصاویر منتشرشده دربارهٔ پیامد و عواقب حملات موشکی در رسانه‌های رسمی و غیررسمی به اجرا گذاشت. با این حال، تصاویر و اطلاعات محدود منتشرشده نشان می‌دهد که اهداف ایران را می‌توان به سه نوع اصلی تقسیم کرد: نظامی-امنیتی، اقتصادی-زیربنایی و مناطق مسکونی. مهم‌ترین مکان‌های هدف‌گرفته‌شده به شرح زیر به طور مفصل مورد بررسی قرار می‌گیرند.

گزارش‌های خبری متعدد دربارهٔ موج نخست موشکی ایران به حمله‌ای در مرکز تل‌آویو اشاره داشتند. محل، اردوگاه رابین – که پیش‌تر به نام اردوگاه متکل-۱۲۸ شناخته می‌شد – بود که شامل پنج بخش اصلی می‌شود:

اهداف نظامی-امنیتی: اردوگاه رابین – کیریه، تل‌آویو

برج ستاد کل که هم ستاد کل ارتش دفاع اسرائیل و هم وزارت دفاع را در خود جای داده است؛ برج مارگانیت که یک مرکز اداری برای ستاد کل و گرهٔ ارتباطی مرکزی است؛ برج‌های کناری که محل دفاتر نظامی مختلف از جمله ستاد نیروی هوایی است؛ ساختمان ۲۲، که «خانه شیمون پرز» نامیده می‌شود و توسط وزارت دفاع و دفتر نخست‌وزیر استفاده می‌شود؛ و در نهایت پست فرماندهی عالی زیرزمینی، مشهور به «گودال» یا «قلعه صهیون»، که برای عملیات ستاد کل در مواقع اضطراری فعال می‌شود. تصاویر منتشرشده از شب حمله، حداقل یک اصابت در داخل مجموعه را نشان می‌دهد. یک بولتن خبری زنده در حین حمله نیز به اصابت‌هایی به وزارت دفاع اسرائیل گزارش داد. (۲) (۳)

پایگاه هوایی تل نوف – کیریات عکرون/رهووت

پایگاه هوایی تل نوف، که همچنین به عنوان پایگاه هوایی شماره ۸ شناخته می‌شود، میزبان اسکادران‌های ۱۰۶ و ۱۳۳ (جنگنده‌های اف-۱۵سی/دی)، اسکادران‌های ۱۱۴ و ۱۱۸ (هلیکوپترهای سنگین CH-53K/D)، اسکادران ۲۱۰ (پهپادهای شناسایی-جنگنده ایتان)، اسکادران ۵۶۰۱ (مرکز آزمایش پرواز)، واحد ۵۵۵ (مرکز جنگ الکترونیک هوابرد)، واحد ۶۶۹ (جستجو و نجات رزمی) و واحد ۸۸۸ (نیروهای ویژه) است. فیلم‌های منتشرشده توسط ارتش دفاع اسرائیل تأیید می‌کند که جنگنده‌های مستقر در اینجا در حملات هوایی علیه ایران در عملیات روز توبه و عملیات شیران خروشان شرکت داشتند. تصاویر ماهواره‌ای به‌دست‌آمده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که در جریان بارش موشکی ایران در جنگ ۱۲ روزه، حداقل چهار ساختار در بخش مرکزی پایگاه آسیب دیده یا تخریب شده است. بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که محلهٔ سازمانی مسکونی پایگاه – که پیش‌تر در وعدهٔ صادق II ایران مورد اصابت قرار گرفته بود – دوباره هدف قرار گرفت، با حداقل هشت ساختمان مسکونی که تخریب شده و اکنون در حال بازسازی است.

اردوگاه گلیلوت – هرتزلیا، شمال تل‌آویو

مجتمع‌های گلیلوت، که حدود ۲ کیلومتر مربع را در تقاطع گلیلوت در هرتزلیا شمال تل‌آویو پوشش می‌دهند، به عنوان پایگاه اصلی واحد ۸۲۰۰ ادارهٔ اطلاعات نظامی ارتش دفاع اسرائیل (آمان) عمل می‌کنند. این محل شامل اردوگاه هرتزوگ (مدرسهٔ اطلاعات نظامی)، اردوگاه دایان (دانشکده‌های نظامی) و مرکز میراث اطلاعاتی و یادبود شرق بزرگراه آیالون است. درست در طرف مقابل، غرب بزرگراه، ساختمان مرکزی موساد قرار دارد. تصاویر حملات موشکی ایران در ۱۷ ژوئن به شمال تل‌آویو، حداقل یک اصابت مستقیم به یک آشیانه در محوطهٔ گلیلوت را نشان می‌دهد. با وجود تلاش‌های سانسور نظامی اسرائیل برای سرپوش گذاشتن بر پوشش خبری، عکس‌های اولیه که نشان آمان را به‌وضوح بر روی تابلوها نمایش می‌داد، تأیید کرد که منطقهٔ مورد اصابت متعلق به ادارهٔ اطلاعات نظامی بود.

مؤسسه علمی وایزمن – رهووت، جنوب تل‌آویو

مؤسسه وایزمن، یک قدرت برانگیخته از پژوهش، در ریاضیات، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و بیوشیمی فعالیت می‌کند. فراتر از علم خالص، این مؤسسه در پروژه‌های نظامی-فناوری دوگانه، از جمله حسگرها، سامانه‌های تصویربرداری، سنجش از دور و ماهوارهٔ اولتراسات – که مشترکاً با ال‌بت سیستمز و صنایع هوایی اسرائیل توسعه یافته – همکاری می‌کند. دو روز پس از حملات هوایی اسرائیل به ایران، وایزمن در ۱۵ ژوئن زیر آتش موشکی ایران قرار گرفت. فیلم‌های خبری و گزارش‌های روز بعد، تخریب دو ساختمان و آسیب به آزمایشگاه‌ها را ثبت کردند. دور زدن‌های ماهواره‌ای، اصابت‌های مستقیم موشک بالستیک به ساختمان اولمن (برای زیست‌شناسی) و ساختمان شیمی جدید (که از ۲۰۲۱ در حال ساخت است) را تأیید می‌کند. اثرات انفجار بر حداقل چهار ساختار دیگر قابل مشاهده است: ساختمان ایزاک وولفسون، ساختمان وولفسون، تأسیسات لوکی و ساختمان موسکوویتز. به نظر می‌رسد این مؤسسه به تلافی حملات اسرائیل به سازمان نوآوری و تحقیقات دفاعی ایران (سپند) هدف قرار گرفته است.

رسانه‌های عبری گزارش دادند (۴) که حمله دو ساختمان را به طور کامل تخریب و ۱۱۲ ساختمان دیگر را آسیب زد – ۵۲ ساختمان مسکونی و ۶۰ ساختار آزمایشگاهی. پنج ساختمان نیاز به بازسازی کامل دارند؛ ۵۲ آزمایشگاه تحقیقاتی و شش آزمایشگاه خدماتی نابود شدند. این حمله ۲۰–۲۵ درصد از عملیات مؤسسه را متوقف کرد و حدود ۴۵۰–۶۰۰ میلیون دلار خسارت مادی وارد ساخت. (۵)

اهداف اقتصادی-زیربنایی

پالایشگاه نفت حیفا

پس از حملهٔ هوایی اسرائیل در ۱۴ ژوئن به انبار نفت شهران تهران، ایران در ۱۶ ژوئن با یک بارش موشکی به پالایشگاه حیفا تلافی کرد. این تأسیسات که پیش‌تر متعلق به گروه ICL بود، در سپتامبر ۲۰۲۲ به گروه پتروشیمی بازان منتقل شد. بر اساس داده‌های ۲۰۲۴، بازان ۶۵ درصد دیزل حمل‌ونقل، ۵۹ درصد بنزین و ۵۲ درصد نفت هوانوردی اسرائیل را تأمین می‌کند. حداقل سه نقطه اصابت در داخل محوطهٔ پالایشگاه ثبت شد. این حمله سه کارگر را کشت و شروع مجدد کامل را تا اکتبر به تأخیر انداخت. منابع عبری خسارت را ۱۵۰–۲۰۰ میلیون دلار تخمین زدند، که تنها ۴۸ میلیون دلار آن از صندوق ملی جبران خسارت پیش‌پرداخت شد. (۷) (۸)

برج‌های دوقلو رمات‌گان – رمات‌گان، تل‌آویو

برج‌های دوقلو در رمات‌گان در قلب منطقهٔ بورس الماس تل‌آویو قرار دارند و عمدتاً به عنوان فضای اداری تجاری عمل می‌کنند. در جریان موج موشکی ۱۹ ژوئن ایران، منطقهٔ بورس الماس – به‌ویژه نزدیکی برج‌های دوقلو – مورد اصابت قرار گرفت. گزارش‌های خبری تأیید کردند یک ساختمان به طور کامل فرو ریخت و ساختارهای مجاور، از جمله برج‌های دوقلو، از اثرات انفجار آسیب دیدند. (۹) (۱۰)

مناطق مسکونی

در بررسی مناطق مورد اصابت موشک‌های بالستیک ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، مناطق مسکونی نیز در میان مناطقی بود که نشانه‌های اصابت در آنها مشاهده شد. یکی از مهم‌ترین دلایل هدف قرار دادن این مناطق، وابستگی ایران به موشک‌های بالستیک قدیمی‌ترش است. این محدودیت ناشی از غیرعملی بودن پایگاه‌های غربی ایران است که میزبان نسل جدید موشک‌های سوخت جامد هستند و ایران را وادار می‌سازد تا شدیداً به موشک‌های سوخت مایع برای حملاتش وابسته شود.

موشک‌های سوخت مایع ایران دقت کمتری دارند به دلیل حلقهٔ خطای احتمالی (CEP) بزرگ‌تر نسبت به موشک‌های سوخت جامد در خانواده‌های خیبر شکن و فتاح. این موشک‌ها از سامانهٔ هدایت مبتنی بر هدایت ماهواره‌ای GPS/GNSS استفاده می‌کنند که می‌تواند با جنگ الکترونیک مختل شود و منجر به خطا در سامانهٔ ناوبری در مرحلهٔ پایانی پرواز (ورود مجدد کلاهک RV/MaRV به اتمسفر) شود.

خطای ذاتی موشک‌های بالستیک ایران همراه با استقرار برخی مناطق نظامی و امنیتی اسرائیل در نزدیکی کیبوتیم، مناطق شهری متراکم و مناطق مسکونی، از جمله دلایلی بود که چرا برخی از موشک‌های بالستیک به مناطق مسکونی اصابت کردند. به عنوان مثال، می‌توان به استقرار پرتابگرهای پدافند هوایی ضدموشکی اسرائیل در اردوگاه رابین واقع در منطقهٔ هاکیریای مرکزی تل‌آویو اشاره کرد. بر اساس تصاویر منتشرشده از موج نخست حملات موشکی ایران به تل‌آویو در عصر ۱۳ ژوئن، که منجر به حداقل یک اصابت شد، استقرار پرتابگرهای سامانهٔ دفاعی در مرکز تل‌آویو و مناطق مسکونی نزدیک به آن به‌وضوح قابل مشاهده است.

ساختمان ۱۱ طبقه – بیت یام، تل‌آویو

در شب ۱۵ ژوئن، مرکز اسرائیل – از جمله تل‌آویو – زیر آتش موشکی ایران قرار گرفت. در بیت یام، جنوب تل‌آویو، اصابت‌های موشک بالستیک یک برج مسکونی ۱۱ طبقه و ساختاری چهار طبقهٔ مجاور را تخریب کرد و حداقل هفت نفر را کشت. تصاویر ماهواره‌ای از ۱۲ ژوئیه به‌وضوح ردپای آوار هر دو ساختمان را نشان می‌دهد. (۱۱)

محلهٔ نو یام – ریشون لتسیون، جنوب تل‌آویو

منطقهٔ مسکونی نو یام در ریشون لتسیون – پنجمین شهر بزرگ اسرائیل با بیش از ۲۵۰٫۰۰۰ سکنه در سال ۲۰۲۳ – در عصر ۱۴ ژوئن مورد اصابت قرار گرفت. فیلم‌های حمله و دور زدن‌های ماهواره‌ای مورخ ۱۲ ژوئیه دو ساختمان در نو یام که توسط اصابت‌های مستقیم نابود شده‌اند را نشان می‌دهد؛ آوار آنها از آن زمان تاکنون پاک شده است. تصاویر خبری اضافی از آسیب انفجاری با شدت‌های متفاوت به حداقل ۱۱ ساختار اطراف گزارش می‌دهد. (۱۲)

یکی از ویژگی‌های برجستهٔ جنگ، ترکیب غیرمنتظرهٔ موشک‌های بالستیک ایران بود. اکثر پرتاب‌ها به موشک‌های سوخت مایع و نسل‌های قدیمی‌تر سامانه‌های قدر و عماد – نمونه‌هایی مبتنی بر سکوی شهاب-۳ – متکی بود. خانوادهٔ قدر، با کلاهک جدا شوندهٔ ساده (RV)، در ۲۰۰۹ رونمایی شد؛ و عماد، مجهز به کلاهک جدا شوندهٔ متحرک (MaRV)، در ۲۰۱۵ رونمایی شد. علاوه بر این، نسخهٔ بهینه‌شدهٔ دیگری در ۲۰۲۳ معرفی شد. در مقایسه با نسل‌های مدرن مانند سامانه‌های حاج قاسم و خیبر شکن، این سامانه‌ها ردپای بزرگ‌تری، دقت کمتری، سرعت آهسته‌تر و نرخ شکست بالاتری دارند و برای مدافع… آسان‌تر می‌سازند.

این چالش پدیدار شد زیرا زرادخانهٔ مدرن برد بلند ایران عمدتاً در پایگاه‌های غربی، جنوب غربی و شمال غربی خود مستقر شده بود. با تکیه بر تجربهٔ پیشین، اسرائیل به طور مکرر سایت‌های موشکی در استان‌های مرزی آذربایجان غربی، لرستان، کرمانشاه و خوزستان – که میزبان بیش از ده تأسیسات پر از سامانه‌های جدیدتر بودند – را هدف قرار داد. گشت‌های هوایی مداوم اسرائیل، شناسایی پرتابگرها، تخریب ورودی تونل‌ها و مختل کردن مسیرهای تأمین را ممکن ساخت. در حالی که اکثر گنجینه‌های زیرزمینی سالم ماندند، نقاط دسترسی معلول شده به طور مؤثر آنها را مسدود کردند.

در عمل، پس از روز چهارم، بار اصلی پرتاب‌های موشکی به انبارهای مرکزی و شمالی در استان‌های اصفهان، تهران، فارس و قزوین منتقل شد که عمدتاً با موشک‌های قدیمی‌تر اما همچنان برد بلند مجهز بودند. تعداد محدودی از سامانه‌های پیشرفته – مانند خیبر شکن-۲ و حاج قاسم – با گزینش بسیار شدید به کار گرفته شدند. الگو شامل اشباع کردن دفاع‌ها با موج‌های همزمان موشک‌های بالستیک سوخت مایع در حالی که ذخایر اندک سلاح‌های دقیق سوخت جامد برای اهداف باارزش، حساس به زمان نگه داشته می‌شد.

در حالی که ایران قادر به بهره‌برداری کامل از توانایی‌های خود نبود، شبکهٔ ضدموشکی اسرائیل به طور بی‌سابقه‌ای تقویت شده بود. در جریان درگیری، ایالات متحده و اسرائیل همکاری گسترده‌ای را در اطلاعات، فرماندهی، عملیات و دفاع موشکی یکپارچه به نمایش گذاشتند. همانطور که ذخایر رهگیرهای اسرائیل در برابر حملات سنگین ایران کاهش یافت، وابستگی تل‌آویو به سامانه‌های دفاعی آمریکا افزایش یافت. برآوردها حاکی از آن است که ایالات متحده برای دفاع از اسرائیل بیش از ۲۳۰ رهگیر موشکی ضدموشک شلیک کرد. سپر دفاعی چندلایهٔ اسرائیل در این دوره شامل رهگیرهای برون‌جوی از جمله SM-3، پیکان ۳ و THAAD، و همچنین رهگیرهای درون‌جوی پیکان ۲ و SM-6 بود.