مجله جنوب جهانی
واکنش روسیه به افزایش تنشهای هستهای در خاورمیانه
در دومین ماه پایانی سال ۲۰۲۵، خاورمیانه بار دیگر شاهد افزایش تنشهای نظامی و هستهای بود. این بار، روسیه به صراحت از کشورهای «سرکش» خواست تا از سیاستهای مخرب خود علیه ایران دست بردارند و از تکرار اشتباهات مرگباری که در ماه ژوئن ۲۰۲۵ منجر به تشدید بحران شد، خودداری کنند.
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، ماریا زاخاروا، در بیانیهای که در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، به شدت از تهدیدهای آمریکا و اسرائیل علیه ایران انتقاد کرد. وی با اشاره به اظهارات جنجالی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدارش با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ۲۹ دسامبر، گفت که این اظهارات درباره حمله نظامی احتمالی به ایران، به ویژه به تأسیسات هستهای و انرژی این کشور، «کاملاً نگرانکننده» است.
زاخاروا تأکید کرد که این تهدیدها نه تنها با قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل متحد در تضاد است، بلکه منطقه خاورمیانه را به سوی یک فاجعه جدی با پیامدهای رادیولوژیک و انسانی سوق میدهد. وی افزود: «تلاش برای پذیرش جهانی حل مسئله هستهای ایران از طریق نظامی، از جمله بمباران تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خطمشی بسیار غیرمسئولانهای است که تأثیر مخربی بر رژیم جهانی عدم گسترش سلاحهای هستهای دارد.»
سخنگوی روسیه همچنین یادآور شد که تهدیدهای مطرحشده از سوی کشوری صورت میگیرد که خود هنوز به معاهده عدم گسترش سلاحهای هستهای (NPT) نپیوسته است، در حالی که ایران به عنوان یک کشور عضو این معاهده، به طور مرتب تعهد خود به اجرای آن را تأیید میکند.
این اظهارات روسیه در شرایطی مطرح میشود که در ماه ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل بدون هیچ پیشزمینهای به ایران حمله کرد و این حمله به یک تبادل موشکی و پهپادی ۱۲ روزه بین دو کشور منجر شد. در این درگیری، اسرائیل تأسیسات هستهای ایران، فرماندهان نظامی، مقامات ارشد و دانشمندان هستهای را هدف قرار داد. آمریکا نیز با حمله به سه تأسیسات مهم هستهای ایران، به این درگیری پیوست. سرانجام، در ۲۴ ژوئن، پس از پایخگویی مقتدرانه ایران به حملات آمریکا و اسرائیل بنا لر تقاضای اسرائیز، تلآویو و تهران آتشبس اعلام کردند و به درگیریها پایان دادند.
در پاسخ به تهدیدهای آمریکا و اسرائیل، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در حساب کاربری خود در شبکههای اجتماعی نوشت: «پاسخ جمهوری اسلامی ایران به هرگونه تجاوز ناعادلانه، سخت خواهد بود و تجاوزگر را پشیمان خواهد کرد.»
روسیه و چین، دو قدرت جهانی و منطقهای، همواره از حقوق قانونی ایران در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و تولید و انباشت موشکهای دفاعی حمایت کردهاند. آنها تجاوز آمریکا و اسرائیل را نقض قوانین بینالمللی و تمامیت ارضی ایران دانسته و از گفتگو و صلح حمایت میکنند. همچنین، این دو کشور با تحریمهای غیرقانونی آمریکا و اروپا و مکانیسم ماشه (مکانیسمی که به آمریکا اجازه میدهد تحریمهای یکجانبه علیه ایران اعمال کند) مخالفند.
در شرایط کنونی، روسیه با صراحت از کشورهای «سرکش» خواسته است تا از سیاستهای مخرب خود علیه ایران دست بردارند و از تکرار اشتباهات مرگباری که در ماه ژوئن ۲۰۲۵ منجر به تشدید بحران شد، خودداری کنند. این اظهارات نشاندهنده نگرانی جدی روسیه از افزایش تنشهای نظامی و هستهای در خاورمیانه و تأکید بر لزوم حل مسائل از طریق گفتگو و دیپلماسی است. همچنین، این موضعگیری روسیه، بار دیگر تأکید بر حمایت قاطع این کشور از حقوق قانونی ایران در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و دفاع از خود در برابر تجاوزات خارجی است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 