بحران تازه در روابط ایالات متحده و کوبا؛ تهدیدات ترامپ و پاسخ قاطع هاوانا

چارچوب کلی بحران

در روزهای اخیر، تنش‌های دیرینه میان واشنگتن و هاوانا وارد مرحله‌ای نوین و خطرناک شده است. دولت ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ، که برای دومین بار به کاخ سفید بازگشته، یکبار دیگر با زبانی تهدیدآمیز و خصمانه علیه کوبا سخن گفته و این کشور کوچک جزیره‌ای را با تحریم‌ها و فشارهای شدیدتری تهدید کرده است. این تحولات در بستری رخ می‌دهد که محاصره اقتصادی کوبا توسط آمریکا به بیش از شش دهه می‌رسد و اکنون با تهاجم نظامی اخیر ایالات متحده علیه ونزوئلا و ربودن رئیس‌جمهور این کشور، نیکلاس مادورو، ابعاد تازه‌ای یافته است.

مقامات کوبایی، از جمله میگل دیاز-کانل، رئیس‌جمهور و دبیر اول کمیته مرکزی حزب، و برونو رودریگز پاریا، وزیر امور خارجه، با صراحت و قاطعیت به این تهدیدات پاسخ داده و بر حاکمیت ملی، استقلال و حق تعیین سرنوشت مردم کوبا تأکید کرده‌اند. این واکنش‌ها نشان‌دهنده عزم راسخ هاوانا در برابر فشارهای یک‌جانبه و غیرقانونی واشنگتن است.

تهدیدات ترامپ: زبانی استعماری و خصومت‌آمیز

دونالد ترامپ در پیام‌هایی که از طریق شبکه اجتماعی خود منتشر کرد، با لحنی تهدیدآمیز و تحقیرآمیز اعلام نمود که دیگر هیچ‌گونه نفت و پولی از سوی ونزوئلا به کوبا نخواهد رسید. او با ادعاهای واهی و بی‌اساس مدعی شد که کوبا طی سال‌های گذشته از ونزوئلا مقادیر هنگفتی نفت و پول دریافت کرده و در ازای آن خدمات امنیتی به «دو دیکتاتور اخیر ونزوئلا» ارائه داده است. این ادعاها نه‌تنها فاقد هرگونه پایه واقعی است، بلکه توهینی آشکار به حاکمیت و عزت ملی هر دو کشور کوبا و ونزوئلا محسوب می‌شود.

ترامپ با بی‌شرمی تمام ادعا کرد که اکثر نیروهای کوبایی در حملات اخیر نظامی آمریکا کشته شده‌اند و ونزوئلا دیگر نیازی به حمایت «آدم‌کش‌ها و اخاذ‌هایی که آن را گروگان نگه داشته بودند» ندارد. او با خودبزرگ‌بینی مشخص اعلام کرد که اکنون ونزوئلا تحت حمایت ایالات متحده و «قدرتمندترین ارتش جهان» قرار دارد.

این اظهارات نه‌تنها نشانگر بی‌احترامی فاحش به جان باختگان کوبایی است که برای دفاع از حاکمیت و کرامت ونزوئلا جان خود را فدا کردند، بلکه نمایانگر رویکرد امپریالیستی و استعماری نوین واشنگتن است که خود را صاحب سرنوشت کشورهای مستقل می‌داند.

پاسخ قاطع کوبا: دفاع از حاکمیت و استقلال

در برابر این تهدیدات، میگل دیاز-کانل با انتشار سلسله پیام‌هایی در شبکه اجتماعی، موضع روشن و قاطع کوبا را بیان کرد. رئیس‌جمهور کوبا با تأکید بر اینکه کوبا کشوری آزاد، مستقل و دارای حاکمیت کامل است، تصریح نمود که هیچ‌کس نمی‌تواند به این کشور دستور دهد که چه کند. او یادآور شد که کوبا کشوری تجاوزگر نیست، بلکه طی شصت و شش سال گذشته مورد تجاوز ایالات متحده قرار گرفته است.

دیاز-کانل با قاطعیت اعلام کرد که کوبا تهدید نمی‌کند، بلکه آماده دفاع از میهن خود تا آخرین قطره خون است. این موضع‌گیری نشان می‌دهد که مردم و دولت کوبا علی‌رغم تمام فشارها و محدودیت‌های اقتصادی، از اراده و عزم راسخی برای حفظ استقلال و حاکمیت خود برخوردارند.

رئیس‌جمهور کوبا همچنین به کسانی که کوبا را به دلیل انتخاب مدل سیاسی خود مورد انتقاد قرار می‌دهند، پاسخ محکمی داد. او تأکید کرد که آنانی که همه چیز، حتی جان انسان‌ها را به کالا تبدیل می‌کنند، هیچ صلاحیت اخلاقی برای انتقاد از کوبا ندارند. این اشاره مستقیم به نظام سرمایه‌داری آمریکا است که در آن منافع اقتصادی بر ارزش‌های انسانی ارجحیت دارد.

دیاز-کانل در پیام دیگری به موضوع محاصره اقتصادی پرداخت و گفت که کسانی که انقلاب را مقصر کمبودهای شدید اقتصادی می‌دانند، باید از شرم سکوت کنند، زیرا آنها خود نیز می‌دانند و اعتراف می‌کنند که این مشکلات نتیجه اقدامات سخت‌گیرانه و خفقان‌آور ایالات متحده است که شش دهه است بر کوبا اعمال می‌شود و اکنون تهدید به تشدید آن می‌کند.

موضع وزارت امور خارجه کوبا: محکومیت سلطه‌جویی آمریکا

برونو رودریگز پاریا، وزیر امور خارجه کوبا و عضو دفتر سیاسی حزب، نیز در واکنش به تهدیدات ترامپ، شفافیت و حق دولت کوبا را در روابط با سایر کشورها دفاع کرد و دولت آمریکا را به دلیل اقدامات مخالف، از جمله اجبار نظامی، مورد انتقاد قرار داد.

وزیر خارجه کوبا با قاطعیت اعلام کرد که کوبا هرگز در ازای خدمات امنیتی که ممکن است به کشوری ارائه کرده باشد، هیچ‌گونه پول یا کالای مادی دریافت نکرده است. او تأکید نمود که برخلاف ایالات متحده، کوبا دولتی ندارد که خود را به مزدوری، اخاذی یا اجبار نظامی علیه کشورهای دیگر بسپارد.

رودریگز پاریا همچنین تصریح کرد که کوبا حق کامل دارد سوخت مورد نیاز خود را از بازارهایی که مایل به صادرات هستند وارد کند و این بازارها نیز حق دارند بدون دخالت یا انقیاد از اقدامات اجباری یک‌جانبه ایالات متحده، روابط تجاری خود را توسعه دهند. این موضع‌گیری یادآور حق تمامی کشورهای مستقل در تعیین سرنوشت اقتصادی خود است.

وزیر خارجه کوبا در بخش پایانی پیام خود، ایالات متحده را متهم کرد که مانند یک سلطه‌گر جنایتکار و کنترل‌نشده رفتار می‌کند که صلح و امنیت را نه‌تنها در کوبا و این نیمکره، بلکه در سراسر جهان تهدید می‌کند. او تأکید کرد که حق و عدالت در کنار کوبا است.

نقش مارکو روبیو: سیاست‌های ضدکوبایی افراطی

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه دولت ترامپ که خود از تبار کوبایی‌تبار است، در این بحران نقش محوری ایفا کرده است. او در نشستی با مدیران اجرایی شرکت‌های نفتی اعلام کرد که مقامات کوبایی ترجیح داده‌اند کنترل سیاسی بر مردم را بر داشتن اقتصادی کارآمد برگزینند. این اظهارات نشان‌دهنده نگاه یک‌سویه و ایدئولوژیک واشنگتن به مسائل کوبا است، نگاهی که عمداً نقش محاصره اقتصادی در ایجاد مشکلات اقتصادی کوبا را نادیده می‌گیرد.

روبیو پس از تجاوز نظامی اخیر آمریکا به ونزوئلا و ربودن رئیس‌جمهور این کشور، ادعا کرد که مقامات کوبایی «بیش از شصت سال بدون مجازات مانده‌اند، زیرا حامیانی داشتند: اتحاد جماهیر شوروی و اخیراً ونزوئلا، اما اکنون این دوران به پایان رسیده است». این سخنان نشان می‌دهد که هدف واقعی واشنگتن، قطع هرگونه حمایت خارجی از کوبا و وادار کردن این کشور به تسلیم در برابر خواسته‌های آمریکا است.

محاصره شش دهه‌ای: جنایتی مستمر و بی‌سابقه

یکی از مهم‌ترین ابعاد این بحران، ادامه محاصره اقتصادی و تجاری کوبا توسط ایالات متحده است که بیش از شش دهه به طول انجامیده است. این محاصره که در سال ۱۹۶۰ آغاز شد و در سال ۱۹۶۲ توسط رئیس‌جمهور وقت آمریکا، جان اف کندی، به شدت تشدید گردید، اثرات ویرانگری بر اقتصاد کوبا داشته است.

این محاصره که در ابتدا به عنوان اقدامی موقت برای دریافت غرامت از دولت کوبا در قبال ملی کردن دارایی‌های شهروندان آمریکایی در جریان انقلاب سوسیالیستی تعریف شده بود، نه‌تنها پس از گذشت شش دهه همچنان ادامه دارد، بلکه با اقدامات اجباری و یک‌جانبه بیشتری از سوی کاخ سفید تشدید شده است. طی این دوران، دوازده دولت مختلف آمریکا با گرایش‌های سیاسی متفاوت، این سیاست ضدانسانی را حفظ و تقویت کرده‌اند.

دولت کوبا برآورد کرده که خسارات انباشته شده ناشی از اعمال این سیاست طی بیش از شش دهه، با قیمت‌های جاری، به ۱۷۰ میلیارد و ۶۷۷ میلیون دلار می‌رسد. این رقم هنگفت نشان‌دهنده عمق فاجعه اقتصادی است که ایالات متحده بر مردم کوبا تحمیل کرده است.

در حال حاضر، تقریباً تمامی کشورهای جهان این محاصره را محکوم می‌کنند. مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در دهه‌های اخیر بارها علیه این سیاست‌ها رأی داده است. در این رأی‌گیری‌ها، تنها ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به‌طور سنتی در مخالفت با لغو محاصره رأی می‌دهند، امری که انزوای بین‌المللی واشنگتن در این مسئله را نشان می‌دهد.

زمینه‌های گسترده‌تر: تجاوز به ونزوئلا و سلطه‌جویی منطقه‌ای

تهدیدات اخیر علیه کوبا در بستر حوادث گسترده‌تری رخ می‌دهد که شامل تجاوز نظامی اخیر ایالات متحده به ونزوئلا و ربودن رئیس‌جمهور قانونی این کشور، نیکلاس مادورو، می‌شود. این اقدام بی‌سابقه که نقض آشکار حاکمیت ملی و حقوق بین‌الملل است، نشان می‌دهد که دولت ترامپ حاضر است برای دستیابی به اهداف سیاسی خود، به هیچ قاعده و اصلی احترام نگذارد.

پس از این تجاوز، فشارها بر کوبا به شدت افزایش یافته است. ترامپ حتی اعلام کرده که «ورود و نابودی» کوبا ممکن است تنها گزینه باقی‌مانده برای وادار کردن این کشور به تغییر باشد. این سخنان که به صراحت از امکان حمله نظامی به کوبا سخن می‌گویند، تهدیدی آشکار علیه صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی است.

دیدگاه انتقادی: ریاکاری و دوگانگی آمریکا

یکی از برجسته‌ترین جنبه‌های این بحران، ریاکاری و دوگانگی آشکار دولت ایالات متحده است. کشوری که خود را مدافع دموکراسی و حقوق بشر معرفی می‌کند، شش دهه است که مردم کوبا را به دلیل انتخاب مدل سیاسی خود مجازات می‌کند. واشنگتن که ادعای احترام به حاکمیت کشورها را دارد، به صراحت در امور داخلی کوبا و ونزوئلا دخالت می‌کند و حتی به تجاوز نظامی و ربودن رئیس‌جمهور یک کشور مستقل دست می‌زند.

ایالات متحده که خود بزرگ‌ترین صادرکننده سلاح در جهان و مسئول جنگ‌ها و بی‌ثباتی‌های بی‌شمار در سراسر کره زمین است، کوبا را به ارائه خدمات امنیتی به کشورهای دیگر متهم می‌کند. کشوری که پایگاه‌های نظامی خود را در صدها نقطه جهان مستقر کرده و همواره از زور و تهدید برای تحمیل خواسته‌های خود استفاده می‌کند، از کوبا انتقاد می‌کند که به دولت‌های همسو کمک می‌کند.

علاوه بر این، ادعاهای واشنگتن مبنی بر اینکه کوبا در ازای خدمات امنیتی، پول و نفت دریافت می‌کرده، فاقد هرگونه مستندات معتبر است و تنها برای توجیه سیاست‌های خصمانه و تشدید فشارها بر هاوانا مطرح می‌شود. در واقع، این ادعاها بخشی از جنگ روانی و تبلیغاتی است که واشنگتن علیه کوبا به راه انداخته است.

پیامدهای انسانی محاصره: جنایتی فراموش‌شده

یکی از جنبه‌هایی که در رسانه‌های غربی کمتر به آن پرداخته می‌شود، پیامدهای انسانی ویرانگر محاصره اقتصادی بر مردم عادی کوبا است. این محاصره نه‌تنها بر اقتصاد کلان تأثیر گذاشته، بلکه زندگی روزمره میلیون‌ها کوبایی را تحت تأثیر قرار داده است. کمبود دارو، تجهیزات پزشکی، مواد غذایی، قطعات یدکی و سایر کالاهای ضروری، همگی نتیجه مستقیم این سیاست ظالمانه است.

با این حال، واشنگتن با بی‌شرمی تمام، این مشکلات را به «شکست نظام سوسیالیستی» نسبت می‌دهد و از آن به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی بر دولت کوبا استفاده می‌کند. این رویکرد که به وضوح شکنجه جمعی مردم یک کشور را برای اهداف سیاسی توجیه می‌کند، نقض آشکار حقوق بشر و حقوق بین‌الملل است.

ایستادگی کوبا: نمادی از مقاومت در برابر سلطه

علی‌رغم تمام فشارها، تهدیدها و محدودیت‌های اقتصادی، کوبا همچنان بر مواضع خود ایستاده و از حق خود برای تعیین سرنوشت و انتخاب نظام سیاسی دفاع می‌کند. این ایستادگی نه‌تنها نشان‌دهنده اراده مردم و دولت کوبا است، بلکه نمادی از مقاومت کشورهای کوچک و مستقل در برابر سلطه‌گری قدرت‌های بزرگ محسوب می‌شود.

موضع‌گیری‌های اخیر مقامات کوبایی نشان می‌دهد که این کشور حاضر نیست در برابر تهدید و اخاذی تسلیم شود و تا پای جان از استقلال و حاکمیت خود دفاع خواهد کرد. این اراده، همانطور که دیاز-کانل اعلام کرد، تا آخرین قطره خون ادامه خواهد یافت.

بن‌بست سیاست‌های واشنگتن

تحولات اخیر نشان می‌دهد که سیاست‌های خصمانه و تحریم‌آمیز ایالات متحده علیه کوبا نه‌تنها طی شش دهه گذشته به هدف خود نرسیده، بلکه با مقاومت فزاینده‌ای مواجه شده است. محاصره اقتصادی نتوانسته اراده مردم کوبا را برای حفظ استقلال و نظام سیاسی خود بشکند و تهدیدات نظامی نیز تنها منجر به تحکیم وحدت ملی و افزایش حمایت بین‌المللی از کوبا شده است.

دولت ترامپ با ادامه و تشدید این سیاست‌های شکست‌خورده، نه‌تنها به منافع خود آسیب می‌رساند، بلکه اعتبار بین‌المللی آمریکا را بیش از پیش خدشه‌دار می‌کند. محکومیت گسترده جهانی محاصره کوبا و حمایت قاطع سازمان ملل از لغو آن، نشان می‌دهد که واشنگتن در این مسیر تنها مانده و حتی نزدیک‌ترین متحدانش نیز حاضر به همراهی با این سیاست ضدانسانی نیستند.

در نهایت، آنچه مشخص است این است که کوبا با اتکا به اراده مردم خود، حمایت بین‌المللی و پایبندی به اصول حاکمیت ملی و استقلال، همچنان در برابر بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان ایستاده است و این مقاومت، درسی است برای تمامی کشورهایی که در برابر زورگویی و سلطه‌جویی قدرت‌های امپریالیستی قرار دارند. حق و عدالت، همانطور که وزیر خارجه کوبا اعلام کرد، در کنار کوبا است و تاریخ نیز داوری نهایی خود را به نفع این کشور جزیره‌ای مقاوم خواهد کرد.