نیروهای امنیتی بورکینافاسو موفق شدند طرحی برای ترور رئیسجمهور ابراهیم تراوره و از کار انداختن یک پایگاه پهپاد را پیش از آغاز «تهاجم نظامی برنامهریزیشده» ناکام گذارند. وزیر امنیت این کشور، «محمدو سانا»، در تاریخ ۶ ژانویه اعلام کرد: «سرویسهای اطلاعاتی ما این عملیات را در واپسین ساعات پیش از اجرا شناسایی و متوقف کردند.» او این سخنان را در یک برنامه تلویزیونی نیمهشب بیان کرد.
بر اساس ضبطی که مأموران امنیتی به دست آوردهاند و گفته میشود در آن توطئهگران درباره جزئیات عملیات گفتوگو میکنند، قرار بود این عملیات یک ساعت پیش از نیمهشب سوم ژانویه آغاز شود. سانا توضیح داد: «در مرحله نخست، خنثیسازی رفیق کاپیتان ابراهیم تراوره، رئیس کشور و رئیس دولت، هدف قرار داشت — یا با شلیک مستقیم و از فاصله نزدیک، یا با کار گذاشتن مواد منفجره در محل اقامت او.» همچنین برنامه بر آن بود که پایگاه پهپاد از کار انداخته شود تا زمینه برای دخالت زمینی نیروهای خارجی فراهم آید.
دشمنان در مرز جنوبی
هرچند سانا نامی از کشورهای درگیر در این طرح احتمالی نبرد، اما یادآور شد که دو همسایه شمالی بورکینافاسو، یعنی نیجر در شمالشرق و مالی در شمالغرب، متحدان این کشورند. پس از آنکه این سه کشور حکومتهای وابسته به فرانسه را سرنگون کردند و دولتهای نظامی مردمی تشکیل دادند که نیروهای فرانسوی را اخراج و بخشی از منابع ملی را ملی کردند، «اتحاد کشورهای ساحل» (AES) را پایهگذاری نمودند.
به گفته سانا، دشمنان بورکینافاسو در جنوب قرار دارند — جایی که رژیمهای مورد حمایت فرانسه هنوز پابرجا هستند، بهویژه ساحل عاج در جنوبغربی، که او آن را متهم کرد ۱۲۵ هزار دلار برای تأمین مالی این عملیات پرداخت کرده است. در جنوبشرقی این کشور نیز بنین قرار دارد. دولت بورکینافاسو ادعا میکند فرانسه از خاک بنین برای آموزش تروریستهایی استفاده میکند که مأموریت دارند پس از اخراج نیروهای فرانسوی، ثبات بورکینافاسو را بر هم زنند.
در دسامبر ۲۰۲۵، فرانسه، نیجریه، ساحل عاج، غنا (همسایه جنوبی بورکینافاسو) و سیرالئون، در پی کودتایی علیه رئیسجمهور مورد حمایت فرانسه، «پاتریس تالون»، به حمایت از او در بنین مداخله نظامی کردند. شماری از این نیروهای خارجی که رویکردی خصمانه نسبت به بورکینافاسو و اتحاد کشورهای ساحل دارند، همچنان در بنین مستقرند. در غرب مرز جنوبی بورکینافاسو کشور توگو قرار دارد؛ جایی که «افسر اصلی» این توطئه — سرهنگ دوم پیشین، «پلهنری دامیبا» — ساکن آن است.
دامیبا کیست؟
دامیبا در ژانویه ۲۰۲۲، در اوج اعتراضهای مردمی علیه حضور نیروهای فرانسوی، با کودتا علیه رئیسجمهور وقت، «روخ کابوره» (که در کشور بهعنوان مهره فرانسه شناخته میشد) قدرت را در دست گرفت و رئیس دولت انتقالی شد. با اینحال، او برخلاف وعدهها نیروهای فرانسوی را اخراج نکرد. نارضایتی از ادامه حضور این نیروها پس از برکناری کابوره شدت گرفت و در سپتامبر همان سال، کودتای دیگری انجام شد. این بار، افسر جوانتر یعنی کاپیتان ابراهیم تراوره، رهبری کودتا را بر عهده گرفت و دامیبا را از قدرت کنار زد.
چند ماه بعد، تراوره تمامی نیروهای فرانسوی را از کشور بیرون کرد و آخرین آنها تا فوریه ۲۰۲۳ خاک بورکینافاسو را ترک کردند. او که خود را یک پانآفریقانیست و ادامهدهنده راه «توماس سانکارا» — رهبر انقلابی مارکسیست بورکینافاسو که در سال ۱۹۸۷ ترور شد — میداند، به یکی از محبوبترین رهبران قاره آفریقا و جوانان آفریقایی در مهاجرت تبدیل شده است.
از زمان برکناری، دامیبا در توگو زندگی میکند و بنا به گفته مقامات بورکینافاسو، از آنجا چندین بار برای انجام کودتا علیه تراوره تلاش کرده که همگی ناکام ماندهاند.
«حرکت برگشتناپذیر برای رهایی بورکینافاسو از زنجیرهای امپریالیسم»
در شب سوم و چهارم ژانویه، فعالیت نیروهای امنیتی بهشدت افزایش یافت و خبر احتمال وقوع کودتایی علیه تراوره در میان مردم پیچید. گروههای مختلف در شبکههای اجتماعی از شهروندان خواستند برای دفاع از دولت بسیج شوند. صدها تن از مردم در میدانها و دوربرگردانهای شهر اوآگادوگو، پایتخت، گرد آمدند و با شعارهایی در حمایت از تراوره، خود را سپر انسانی دفاع از او اعلام کردند.
سانا در پخش تلویزیونی سهشنبه شب گفت: «این آخرین بسیج مردمی برای حفاظت از رهبرشان، رفیق کاپیتان ابراهیم تراوره، گواه عزم و اراده ملت در پشتیبانی از حرکت برگشتناپذیر برای رهایی بورکینافاسو از زنجیرهای امپریالیسم است.»
او همزمان با اطمینان از اینکه «اوضاع تحت کنترل است»، از مردم خواست هوشیاری خود را افزایش دهند تا «نظارت راهبردی در نبرد علیه امپریالیسم» تقویت شود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 