رسانه های روسی و مکزیک

ترجمه مجله جنوب جهانی

سیاست‌های سلطه طلبانه و نژادپرستانه ترامپ و فروپاشی نظم حقوقی بین‌المللی

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، در آغاز دومین دوره ریاست‌جمهوری خود، مسیری را در پیش گرفته است که نه تنها اصول بنیادین حقوق بین‌الملل را به چالش می‌کشد، بلکه بنیان‌های نظم جهانی مبتنی بر احترام به حاکمیت ملی، برابری حقوقی کشورها و گفتگوی دیپلماتیک را به طور سیستماتیک تخریب می‌نماید. سیاست‌های اخیر دولت ترامپ در قبال کشورهای همسایه در منطقه آمریکای لاتین، به‌ویژه مکزیک و کوبا، نشان‌دهنده رویکردی است که در آن قدرت نظامی و فشار اقتصادی جایگزین دیپلماسی و احترام به حقوق کشورهای مستقل شده است.

فشار نظامی غیرقانونی بر مکزیک: نقض آشکار حاکمیت ملی

دولت ترامپ به‌طور فزاینده‌ای بر دولت مکزیک فشار وارد می‌آورد تا به نیروهای نظامی و عاملان سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا اجازه دهد در عملیات‌های زمینی علیه آزمایشگاه‌های تولید داروی مخدر فنتانیل در خاک مکزیک مشارکت داشته باشند. بر اساس گزارش‌های منتشر شده از سوی روزنامه نیویورک تایمز، مقامات آمریکایی که هویت خود را فاش نکرده‌اند، اذعان داشته‌اند که واشنگتن پیشنهاد کرده است نیروهای ویژه نظامی یا ماموران سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، ارتش مکزیک را در حملات به مراکز مخفی تولید مواد مخدر همراهی کنند.

این طرح، که قرار است تحت رهبری وزارت دفاع مکزیک انجام شود، در واقع به معنای گسترش چشمگیر نقش نظامی آمریکا در داخل مرزهای یک کشور مستقل است. دولت مکزیک به‌طور قاطع این گونه مداخلات نظامی را رد کرده است، و وزیر امنیت و حفاظت شهروندی مکزیک تاکید کرده که تنها کمتر از صد نیروی امنیتی آمریکایی، همگی بدون سلاح، با مجوز هر دو دولت در مکزیک فعالیت می‌کنند، اما حضور آنها در عملیات‌های زمینی ضدمواد مخدر به‌طور کامل ممنوع است.

با این حال، فشار ترامپ تنها به پیشنهادات دیپلماتیک محدود نمانده است. وی در اظهاراتی علنی اعلام کرده که نیروهای آمریکایی اکنون شروع به حمله به خاک مکزیک خواهند کرد، که این سخنان نه تنها نشان‌دهنده بی‌اعتنایی آشکار به حاکمیت ملی مکزیک است، بلکه تهدیدی مستقیم و غیرقانونی به استفاده از زور نظامی علیه یک کشور همسایه و متحد محسوب می‌شود. طبق اصل بنیادین مندرج در ماده دوم بند چهارم منشور سازمان ملل متحد، استفاده از زور یا تهدید به استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری به‌شدت ممنوع است. سیاست ترامپ در قبال مکزیک، به‌وضوح این اصل را نقض می‌کند و نشان می‌دهد که دولت آمریکا خود را بالاتر از قوانین بین‌المللی می‌بیند.

استفاده ابزاری از کمک‌های بشردوستانه به کوبا: تغییر رژیم به جای کمک انسانی

در همین راستا، دولت ترامپ رویکرد دوگانه و ریاکارانه‌ای را در قبال کوبا اتخاذ کرده است که در آن کمک‌های بشردوستانه صرفاً به عنوان ابزاری برای تضعیف دولت کوبا و تحمیل تغییر رژیم به کار گرفته می‌شود. پس از گذشت بیش از دو ماه از وقوع طوفان ویرانگر ملیسا که بخش‌هایی از جزیره کوبا را تخریب کرد، وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که اولین محموله‌های غذایی شامل برنج، لوبیا، ماکارونی و سایر مواد غذایی را از طریق کلیسای کاتولیک به کوبا ارسال خواهد کرد.

جرمی لوین، مقام ارشد وزارت امور خارجه مسئول امور کمک‌رسانی و مسائل بشردوستانه، در کنفرانس مطبوعاتی روز پنجشنبه، به‌صراحت اعلام کرد که تعهد ما به کوبا قاطع است اما با مردم کوبا، نه با دولت کوبا. وی افزود که دولت کوبا یک انتخاب دارد: یا به ما اجازه دهد مستقیماً به مردم کوبا کمک کنیم، یا می‌تواند تصمیم بگیرد در این ارسالیات مداخله کند. این بیانیه، به‌وضوح ماهیت سیاسی این اقدام را آشکار می‌سازد.

لوین در ادامه، بدون هیچ ابهامی، اذعان کرد که این کمک‌رسانی بخشی از استراتژی گسترده‌تر برای تغییر رژیم در کوبا است. وی گفت: رژیم کوبا، همان‌طور که رئیس‌جمهور اعلام کرده، کار درستی که باید انجام دهد این است که کنار برود تا مردم کوبا آزاد شوند. این اظهارات، نقض آشکار اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورهای مستقل و نقض حاکمیت ملی کوباست. ترامپ پیش‌تر اعلام کرده بود که دولت کوبا آماده سقوط است، و این کمک‌های بشردوستانه به‌وضوح به عنوان ابزاری برای تسریع این فروپاشی طراحی شده‌اند.

بی‌اعتنایی آمریکا به حقوق بین‌الملل در این زمینه زمانی بیشتر آشکار می‌شود که در نظر بگیریم که کشورهای دیگر از جمله ونزوئلا، مکزیک، کلمبیا و پاناما تا پایان ماه دسامبر، نفت و هزاران تن کمک‌های بشردوستانه به کوبا ارسال کرده بودند. اما آمریکا عمداً این کمک‌رسانی را به تاخیر انداخت تا بتواند آن را به عنوان اهرم سیاسی علیه دولت کوبا استفاده کند. ترامپ همچنین اعلام کرد که نیروهای نظامی آمریکا نقشی در جلوگیری از ارسال نفت و پول از ونزوئلا به کوبا خواهند داشت، که این امر نشان‌دهنده استفاده از قدرت نظامی برای اعمال فشار اقتصادی غیرقانونی است.

هشدار پوتین: نگرانی از فروپاشی نظم بین‌المللی

جالب توجه آنکه حتی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، که خود رابطه نزدیک شخصی با ترامپ داشته و سیاست‌های خارجی غالباً خشونت‌آمیز او را در گذشته تحمل کرده است، اکنون از اقدامات یک‌جانبه و خطرناک دولت آمریکا ابراز نگرانی می‌کند. در مراسم دریافت استوارنامه از سی و دو سفیر جدید در سالن الکساندر کاخ بزرگ کرملین، پوتین اعلام کرد که ده‌ها کشور در سراسر جهان به دلیل بی‌اعتنایی به حقوق حاکمیتی‌شان، به دلیل هرج‌ومرج و بی‌نظمی، رنج می‌برند، زیرا از قدرت و منابع لازم برای دفاع از خود برخوردار نیستند.

پوتین، بدون آنکه نام ترامپ را صراحتاً ذکر کند، اما با اشاره آشکار به مداخلات غیرقانونی آمریکا در ونزوئلا و تهدیدات علیه کوبا و گرینلند، تاکید کرد که وضعیت در عرصه بین‌المللی به‌طور فزاینده‌ای وخیم‌تر می‌شود، درگیری‌های قدیمی تشدید می‌شوند و کانون‌های جدید تنش پدیدار می‌آیند، در حالی که دیپلماسی اغلب با اقدامات یک‌جانبه و بسیار خطرناک جایگزین می‌شود. پوتین افزود: به جای گفت‌وگو میان ملت‌ها، تک‌گویی کسانی شنیده می‌شود که بر اساس قانون قوی‌تر بودن، معتقدند که تحمیل اراده خود، آموزش دادن و صدور دستور، امری مجاز است.

سخنان پوتین، که خود رهبر کشوری است که بارها به نقض حقوق بین‌الملل متهم شده، نشان می‌دهد که حتی متحدان بالقوه ترامپ نیز از رویکرد بی‌پروای او نگران‌اند. پوتین از همه کشورها خواست که به حقوق بین‌الملل احترام بگذارند تا نظم جهانی چندقطبی جدید و عادلانه‌تری شکل گیرد که در آن هر کشور حق داشته باشد مدل رشد خود را انتخاب کند، سرنوشت خود را تعیین کند و فرهنگ و سنت‌های خود را بدون مداخله خارجی حفظ کند. سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، ماریا زاخارووا، نیز در نشست خبری هفتگی خود، نگرانی مسکو را از افزایش تنش و تشدید لحن تهاجمی آمریکا نسبت به کوبا ابراز کرد و تاکید نمود که زبان اخاذی و تهدید غیرقابل قبول است.

ریشه‌های نژادپرستانه و برتری‌جویانه سیاست‌های ترامپ

سیاست‌های ترامپ در قبال همسایگان آمریکا، به‌ویژه مکزیک و کوبا، نه تنها از لحاظ حقوقی غیرقانونی و از نظر اخلاقی محکوم است، بلکه در بستری از نگرش‌های نژادپرستانه و احساس برتری‌جویانه قرار دارد. رویکرد ترامپ نشان می‌دهد که او کشورهای آمریکای لاتین را به عنوان کشورهای ضعیف و وابسته می‌بیند که حق خودمختاری و تصمیم‌گیری مستقل ندارند. این نگرش، که ریشه در تاریخ طولانی سلطه‌گری آمریکا بر منطقه دارد، در دوره ترامپ به اوج خود رسیده است.

ترامپ در اقدامی که نشان‌دهنده بی‌اعتنایی کامل او به حقوق بین‌الملل و اصول دیپلماسی است، پیشنهاد کرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا که خود از تبار کوبایی است، باید ریاست‌جمهوری کوبا را بر عهده بگیرد، و در واکنش به این پیشنهاد گفت: برای من خوب به نظر می‌رسد. این اظهارنظر، که حاکی از بی‌احترامی آشکار به حاکمیت ملی کوبا و حق مردم آن کشور برای تعیین سرنوشت خود است، نمونه‌ای بارز از تفکر استعماری و برتری‌جویانه است که سیاست‌های ترامپ را هدایت می‌کند.

خطر فروپاشی نظم حقوقی بین‌المللی

سیاست‌های دونالد ترامپ در قبال مکزیک و کوبا، همراه با مداخلات نظامی غیرقانونی در ونزوئلا، نشان‌دهنده تهدیدی جدی برای بنیان‌های نظم حقوقی بین‌المللی است. تصمیم‌گیری‌های یک‌جانبه، بی‌اعتنایی به حقوق حاکمیت ملی، استفاده ابزاری از کمک‌های بشردوستانه برای تحمیل تغییر رژیم، و تهدیدات نظامی علیه کشورهای مستقل، همگی نشان می‌دهند که دولت ترامپ خود را بالاتر از قوانین بین‌المللی می‌بیند. این رویکرد، که در بستری از نگرش‌های نژادپرستانه و برتری‌جویانه شکل گرفته، نه تنها به ثبات منطقه‌ای آسیب می‌رساند، بلکه اعتماد به نظام چندجانبه‌گرایی و همکاری بین‌المللی را تضعیف می‌کند.

نگرانی روسیه، حتی با وجود روابط نزدیک تاریخی بین پوتین و ترامپ، نشان می‌دهد که اقدامات غیرقانونی و خشونت‌آمیز دولت آمریکا دیگر تنها توسط کشورهای آمریکای لاتین محکوم نمی‌شود، بلکه به نگرانی جهانی تبدیل شده است. جامعه بین‌المللی باید با قاطعیت در برابر این سیاست‌های تخریبی بایستد و بر احترام به حقوق بین‌الملل، حاکمیت ملی و عدم مداخله در امور داخلی کشورها پافشاری کند. در غیر این صورت، خطر بازگشت به عصری که در آن قدرت جایگزین قانون می‌شود، بیش از پیش جدی خواهد بود.