پابلو مریگت و زوئی آلکساندرا
ترجمه مجله جنوب جهانی

در پی وقوع تجاوز یکجانبه ایالات متحده به ونزوئلا، امپراتوری متوهمی که خود را برتر می‌بیند، در تلاش است تا دیگر ملت‌ها را که تهدیدی برای هژمونی مطلق آن محسوب می‌شوند، مرعوب سازد و با تهدید مواجه کند.

سه هفته پس از این واقعه، پیامدها و بازتاب‌های حمله بی‌سابقه ایالات متحده به ونزوئلا همچنان ادامه دارد. این اقدام نظامی به خودی خود محکومیت تقریباً همگانی کارشناسان دیپلماسی و حقوق بین‌الملل را برانگیخت و همزمان منبعی عظیم از اندوه و درد برای خانواده‌های بیش از ۱۰۰ نفری بود که در عملیاتی نزدیک به دو ساعت بر خاک آمریکای جنوبی کشته شدند.

عملیات غیرقانونی مذکور علاوه بر این نگرانی‌هایی را نسبت به عواقب و پیامدهای چنین اقدام یکجانبه‌ای از سوی واشنگتن بر منطقه و بر ژئوپلیتیک جهانی برانگیخت.

پس از حمله، چندین تن از خبرنگاران به طور مستقیم از دونالد ترامپ پرسیدند که آیا هدف بعدی، کوبا خواهد بود؛ کشوری که دولت او با تشدید محاصره اقتصادی و توقیف نفت‌کش‌های ونزوئلایی عازم این جزیره، آن را هدف قرار داده است. آن‌ها تهدیدهایی را تکرار کردند که پیش از این توسط مارکو روبیو، وزیر امور خارجه او و یک مخالف سرسخت دولت انقلابی، مطرح شده بود.

پاسخ مبهم ترامپ به خبرنگاران گمانه‌زنی‌های زیادی را به دنبال داشت، تا اینکه خود رئیس‌جمهور ایالات متحده در شبکه اجتماعی «حقیقت» نوشت: «کوبا برای سال‌های متمادی با اتکا به مقادیر زیادی نفت و پولِ ونزوئلا زندگی می‌کرد. در مقابل، کوبا «خدمات امنیتی» را برای دو دیکتاتور اخیر ونزوئلا فراهم می‌کرد، اما دیگر نه! اکثر آن کوبایی‌ها در حمله ایالات متحده هفته گذشته کشته شدند، و ونزوئلا دیگر به حفاظت از اراذل و باج‌گیرندگانی که آن‌ها را برای چنین سال‌های طولانی گروگان گرفته بودند، نیاز ندارد. ونزوئلا اکنون ایالات متحده آمریکا را دارد؛ قدرتمندترین نیروی نظامی در جهان (بدون شک!) تا از آن‌ها محافظت کند، و ما از آن‌ها محافظت خواهیم کرد. دیگر هیچ نفت یا پولی به کوبا نخواهد رفت – صفر! قویاً پیشنهاد می‌کنم که آن‌ها یک توافق انجام دهند، پیش از آنکه خیلی دیر شود.»

با وجود این تهدیدها، راهپیمایی عظیمی با شرکت نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر در خیابان‌های هاوانا برگزار شد تا به گرامی‌داشت ۳۲ رزمنده کوبایی که در ونزوئلا به شهادت رسیده بودند، بپردازند. در جریان این راهپیمایی، عالی‌ترین مقامات کشور قول دادند که در برابر تجاوز دوباره امپریالیستی تسلیم نخواهند شد.

آبل پریتو، نویسنده کوبایی و رئیس «خانه آمریکاها»، و دکتر خوزه آر. کابانیاس، مدیر مرکز پژوهش‌های سیاست بین‌الملل و سفیر سابق کوبا در ایالات متحده، با رسانه تحلیلی «پیپلز دیسپچ» گفتگو کردند تا دیدگاه‌های خود را در مورد تهدیدات ترامپ و نحوه تغییر منطقه در پی حمله به ونزوئلا به اشتراک بگذارند.

در خصوص تأثیر منطقه‌ای اقدام نظامی ایالات متحده که در نتیجه آن، در میان دیگر موارد، نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش سیلیا فلورس اسیر شدند، آبل پریتو تأکید می‌کند که این عملی از جانب راست‌گرایان افراطی است که اساسی‌ترین قوانین حقوق بین‌الملل را شکسته و فصلی تاریک و جدید را در تاریخ قاره آمریکا گشوده است.

او گفت: «آنچه دولت ترامپ در ونزوئلا انجام داد، اقدامی وحشیانه فاشیستی، کاملاً غیرقانونی، و خلاف تمام هنجارهای زیست متمدنانه میان ملت‌ها. این آغازگزار دورانی شوم است که، طبق گفته ایوان کارامازوف، «همه چیز مجاز» است برای قدرتمندترین‌ها. این ضربه‌ای بود به مردم ونزوئلا، به مردم کوبا، و به تمام مردمان آمریکای لاتین.»

پریتو با این وجود می‌گوید که این حمله همچنین جریان را در جنبش پیشرو تغییر داده است: «معتقدم این حمله ضد امپریالیسم و ضد فاشیسم را در تمام مردمِ با وجدان تقویت کرده است، فارغ از اینکه چپ‌گرا باشند یا خیر. امپراتوری یانکی در حال افولی جبران‌ناپذیر است و این مسئله آن را خشونت‌بارتر و دیوانه‌وارتر کرده است.»

از سوی خود، دکتر خوزه آر. کابانیاس تصریح می‌کند که اقدام ایالات متحده در نادیده گرفتن و نابودی حقوق بین‌الملل، هدفی ژئوپلیتیک را آشکار می‌کند که نمی‌توان آن را پنهان کرد: «پیاده‌سازی کامل دکترین مونرو تلاشی برای تسلط بر منابع طبیعی منطقه است تا از کشورهایی مانند روسیه یا چین، و همچنین اتحادیه اروپا به عنوان یک کل، در توسعه روابط اقتصادی ترجیحی با ملت‌های آمریکای لاتین و کارائیب جلوگیری کند. اقدامات سوم ژانویه علیه کاراکاس و اقدامات متعاقب آن باعث ایجاد ترس در میان برخی نیروهای سیاسی منطقه شده است، اما همزمان، دستور کار ملی مستقلِ چندین دولت را تقویت کرده است که خواستار آن بوده‌اند که ایالات متحده روابط دوجانبه‌ای را بر اساس برابری بیشتر و احترام توسعه دهد.»

تاریخچه‌ایطولانی از تجاوز و مقاومت

شاید به همین دلیل است که کوبا کشوری است که در تاریخ کل این قاره بیش از دیگران با دشمنی و تحریم‌های ایالات متحده علیه یک دولت حاکم آشناست. دکتر کابانیاس یادآور می‌شود: «در ۶۷ سال گذشته، ایالات متحده از هر سلاح ممکنی برای نابودی انقلاب کوبا استفاده کرده است. در دهه ۱۹۶۰، بیش از ۱۰۰ گروه مسلح به سلاح‌های سازمان سیا در کشور وجود داشت که باعث مرگ صدها نفر در میان جمعیت غیرنظامی شد؛ چندین اقدام تروریستی رخ داد، از تهاجم به پلایا خیرن (خلیج خوک‌ها) گرفته تا تعقیب کشتی‌های کوبایی در دریاهای آزاد.»

دیپلمات سابق یادآور شد که امسال پنجاهمین سالگرد یکی از بدترین حملات تروریستیِ مورد حمایت سازمان سیا علیه کوبا است که «ده‌ها قربانی غیرنظامی گرفت. در دهه ۱۹۷۰، سویه‌های بیماری‌های حیوانی و انسانی به کشور وارد شد که خساراتی عظیم به بار آورد.»

او همچنین یادآوری کرد که محاصره اقتصادی و تجاری یک استراتژی فرسایشی از سوی ایالات متحده است که مردم کوبا بهتر از هر کسی آن را می‌شناسند: «محاصره علیه کوبا در اصل در سال ۱۹۶۲ برقرار شد، اما در مجامع قانون‌گذاری که در سال‌های ۱۹۹۲ و ۱۹۹۶ به تصویب رسید، به‌روزرسانی شد. نه اینکه از بار اطلاعات منفی علیه کشور غافل شویم که تلاش می‌کرد آن را از بقیه جامعه بین‌الملل منزوی کرده و باعث یأس و ناامیدی در میان جمعیت محلی شود.»

در این راستا، دکتر کابانیاس یادآوری می‌کند که برای شش دهه، با وجود اینکه با حملات متنوع و مداوم روبرو بوده است، انقلاب کوبا به شکلی خلاقانه مقاومت کرده و به ساختن جامعه‌ای ادامه داده است که بر نیازهای مردم متمرکز است و با منافع ایالات متحده برای منطقه به چالش برمی‌خیزد. «آن‌ها سعی کرده‌اند از همه وسایل برای نابودی ما استفاده کنند و در هدف اساسی خود شکست خورده‌اند. کوبا همه‌گیری کووید-۱۹ را با منابع خودش مدیریت کرد و پنج برابر کمتر از ایالات متحده قربانی داشت، در حالی که به طور فرضی تمام منابع را برای جلوگیری از هزاران مرگ در اختیار داشت.»

اکنون، دکتر کابانیاس می‌گوید، کوبا با اثرات محاصره اقتصادی، تجاری و مالیِ حتی قوی‌تری روبروست، «اما حتی تحت این شرایط، کوبا همان سوال را تکرار می‌کند: این کشور چگونه پیشرفت می‌کرد اگر قربانی آن سیاست خصمانه نبود که بسیار قدیمی‌تر و بسیار پیچیده‌تر از رویدادهای اخیری است که الان به آن‌ها اشاره می‌کنیم؟»

شاید به همین دلیل است که کوبا همچنین کشوری بوده است که شدیدترین واکنش را نسبت به مداخله ایالات متحده در ونزوئلا داشته است، نه تنها از طریق بیانیه‌های دیپلماتیک، بلکه از طریق بسیج توده‌هایی که تجاوزی را که گویی به عنوان یک احتمال در مرزهای آن‌ها سایه افکنده است، رد کردند. دکتر کابانیاس اظهار می‌دارد: «هاوانا شاید پایتختی بود که در عرض چند ساعت، جمعیت خود را برای یک تظاهرات گسترده علیه جنایت‌های انجام شده علیه ونزوئلا بسیج کرد. این تظاهرات در سراسر کشور گسترش یافته است… دولت ما بارها موضع تاریخی کوبا را هم در مورد همبستگی با برادران و خواهران آمریکای لاتین و کارائیب، و هم در مورد رابطه محترمانه و مبتنی بر برابری که ایالات متحده ملزم به داشتن آن با همسایگانش و با کل جامعه بین‌الملل است، بیان کرده است.»