گوانچای چین
ترجمه مجله جنوب جهانی

«تحت فشار گذاشتن و همزمان مذاکره کردن» حربه همیشگی دولت ترامپ در سیاست خارجی است. در شرایطی که نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه حضور پررنگی دارند، ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز ۳۱ ژانویه (به وقت محلی) بار دیگر در اظهاراتی اعلام کرد که ایران در تماس با آمریکاست و اشاره کرد که دو طرف ممکن است برای جلوگیری از حمله نظامی به توافق برسند.

ترامپ در مصاحبه با فاکس نیوز گفت: «ایران در حال ارتباط با ماست تا ببیند آیا می‌توانیم به توافق برسیم یا خیر. در غیر این صورت، باید دید چه اتفاقی می‌افتد… ما یک ناوگان بزرگ داریم که عازم منطقه شده است. طرف ایرانی در حال مذاکره است.»

او همچنین افزود که آمریکا به دلایل امنیتی، برنامه احتمالی حمله نظامی خود را به متحدان خاورمیانه‌ای‌اش اطلاع نداده است.

ترامپ گفت: «ما نمی‌توانیم برنامه‌هایمان را به آنان بگوییم. اگر من برنامه‌ها را به آنان اطلاع دهم، تقریباً به بدی این است که به شما بگویم، یا حتی ممکن است بدتر باشد.»

در حال حاضر، آمریکا یک گروه رزمی دریایی به سرپرستی ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» را به سواحل ایران اعزام کرده و تعداد زیادی هواپیمای جنگی نیز در مرزهای خاورمیانه مستقر شده‌اند.

از سوی دیگر، ایران هشدار داده است که در صورت حمله، پایگاه‌ها، شناورهای نظامی آمریکا و متحدانش، به ویژه اسرائیل، را هدف موشکی قرار خواهد داد.

عکس: روز ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶ (به وقت محلی)، تهران، ایران، یک بیلبورد بزرگ ضد آمریکایی در خیابان به نمایش گذاشته شده است. عکس از آی‌سی فوتو

اما ترامپ معتقد است که ایران ترجیح می‌دهد در مورد برنامه‌های هسته‌ای و موشکی خود به توافق برسد تا اینکه با اقدام نظامی آمریکا روبرو شود. در حالی که ایران اعلام کرده در صورت عدم گنجاندن توان موشکی و دفاعی در دستور مذاکرات، آماده ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای است.

علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، روز ۳۱ ژانویه گفت: «برخلاف فضای جنگ رسانه‌ای ساختگی، چارچوب مذاکرات در حال شکل‌گیری تدریجی است.» یک روز قبل از آن، کرملین اعلام کرد که لاریجانی در مسکو با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار کرده است.

امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش ایران، نیز روز ۳۱ ژانویه به آمریکا و اسرائیل هشدار داد که از هر گونه اقدام حمله‌ای خودداری کنند و گفت نیروهای ارتش ایران «در حالت دفاع کامل و آماده‌باش نظامی» قرار دارند و برای مقابله به مثل آماده هستند.

او افزود: «اگر دشمن مرتکب اشتباه شود، امنیت خودش، امنیت منطقه و امنیت رژیم صهیونیستی بدون شک به خطر خواهد افتاد.» وی همچنین گفت که فناوری و توان تخصصی هسته‌ای ایران «تخریب‌ناپذیر است».

در شرایط تشدید تنش‌ها، ایران به سرعت هرگونه ارتباط چند حادثه در روز ۳۱ ژانویه را با حمله یا خرابکاری رد کرد، از جمله یک انفجار در بندرعباس، شهر بندری جنوبی، که مقامات آتش‌نشانی علت آن را نشت گاز اعلام کردند.

فرماندهی مرکزی آمریکا نیز در ۳۱ ژانویه اعلام کرد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران «رزمایش دو روزه دریایی با مهمات واقعی» در تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی تأمین انرژی جهانی، برگزار خواهد کرد. این فرماندهی به ایران هشدار داد که در نزدیکی نیروهای آمریکا «هر گونه رفتار غیرایمن و غیرحرفه‌ای» انجام ندهد.

این ادعا از سوی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، رد شد.

او در پلتفرم ایکس نوشت: «نیروهای آمریکایی در نزدیکی آب‌های ما مستقر شده‌اند و حالا می‌خواهند به نیروهای مسلح قدرتمند ما دستور دهند که چگونه در قلمرو خود تمرین تیراندازی انجام دهند.»

در سال ۲۰۱۹، آمریکا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران را به عنوان «سازمان تروریستی» فهرست کرد و اتحادیه اروپا نیز این هفته این اقدام را دنبال کرد که با واکنش تند ایران مواجه شد.

با ورود گروه ضربت ناو هواپیمابر آمریکا به خاورمیانه، نگرانی‌ها از وقوع جنگ گسترده‌تر در منطقه بار دیگر افزایش یافته است. کارشناسان می‌گویند چگونگی استفاده ایران از ابزارهای مقابله‌ای خود به میزان تهدید دریافتی آن بستگی دارد.

شبکه سی‌ان‌ان پیش‌بینی کرده است که در صورت بروز درگیری، ایران ممکن است سه گزینه مقابله‌ای را در پیش بگیرد: پرتاب پهپادها و موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه و اسرائیل؛ بسیج «نیروهای نیابتی» منطقه‌ای برای حملات؛ و بهره‌گیری از موقعیت استراتژیک تنگه هرمز برای محاصره گذرگاه‌های آبی، ایجاد اختلال در بازار انرژی و تجارت جهانی.

فرزین ندیمی، محقق ارشد مؤسسه سیاست خاورنزدیک واشنگتن که در امور امنیتی و دفاعی ایران (سیا) تخصص دارد، گفت: «اگر نظام ایران این بحران را جنگی مربوط به بقای کشور بداند، از توانمندی‌های رزمی متعددی استفاده خواهد کرد. اگر آن را نبرد نهایی ببیند، حتی ممکن است با تمام قوا مقابله به مثل کند.»