شبکه ناظر چین
مجله جنوب جهانی
آیا وزیر دفاع عربستان از حمله آمریکا به ایران حمایت کرده است؟ مقامات سعودی تکذیب کردند
در حالی که تنشها میان آمریکا و ایران به اوج خود رسیده است، رسانه آمریکایی «آکسیوس» مدعی شد که خالد بنسلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، اخیراً در آمریکا اظهار داشته که اگر ترامپ به ایران حمله نکند، این کشور جسورتر خواهد شد.
با این حال، این گزارش بلافاصله با واکنش تند طرف سعودی روبرو شد.
روزنامه «الشرقالاوسط» در تاریخ ۳۱ ژانویه (۱۱ بهمن) به نقل از یک مقام بلندپایه سعودی گزارش داد که اخبار منتشر شده در برخی رسانهها صحت ندارد. وی تأکید کرد که عربستان موضع خود را در قبال تنشهای منطقهای تغییر نداده و همچنان از حل مسالمتآمیز اختلافات میان ایران و آمریکا از طریق گفتگو و راهکارهای دیپلماتیک حمایت میکند.
طبق گزارش آکسیوس، چهار نفر از حاضران در یک نشست محرمانه در واشینگتن در تاریخ ۳۰ ژانویه نقل کردهاند که خالد بنسلمان گفته است: «اگر پرزیدنت ترامپ تهدیدات خود علیه ایران را عملی نکند، حکومت این کشور قدرتمندتر خواهد شد.»
اگر این سخنان صحت داشته باشد، با موضع رسمی و علنی عربستان کاملاً در تضاد است. آکسیوس میافزاید که سه هفته پیش، محمد بنسلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان، در گفتگو با ترامپ نسبت به مسئله ایران ابراز نگرانی عمیق کرده بود و همین موضوع یکی از دلایل تصمیم ترامپ برای به تعویق انداختن حملات هوایی عنوان شده است.
خالد بنسلمان، برادر کوچکتر و از نزدیکترین معتمدان ولیعهد است و محور اصلی سفر او به واشینگتن نیز مسئله ایران بوده است.
در همین حال، ترامپ دستور اعزام گسترده نیرو به منطقه خلیجفارس را صادر کرده است، هرچند کاخ سفید پافشاری میکند که او هنوز تصمیم نهایی را نگرفته و همچنان مایل به آزمودن راههای دیپلماتیک است. ایران نیز سوگند یاد کرده است که در صورت وقوع حمله، پاسخی «بیسابقه» خواهد داد.
در حال حاضر هیچ مذاکره مستقیم و ملموسی میان آمریکا و ایران در جریان نیست. مقامات آمریکایی میگویند به نظر نمیرسد تهران به دستیابی به توافقی با شروط پیشنهادی آمریکا علاقهای داشته باشد.
یک مقام منطقه خلیجفارس در این باره گفت: «ایران همیشه خواهان توافق است، اما مسئله اینجاست که چه نوع توافقی؟ ایران چه میخواهد و آمریکا چه چیزی را میپذیرد؟ این پرسش بسیار مهمی است و ما فعلاً نشانهای از توافق میان دو طرف نمیبینیم.»
منابع آگاه به آکسیوس گفتهاند که خالد بنسلمان در ۲۹ ژانویه در کاخ سفید دیداری طولانی با مارکو روبیو (وزیر خارجه)، پیت هگست (وزیر دفاع)، استیو ویتکوف (فرستاده ویژه رئیسجمهور) و ژنرال دن کین (رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا) داشته است. به گفته این منابع، تمرکز اصلی این دیدار بر احتمال حمله آمریکا به ایران بوده است.
این گزارش همچنین میافزاید که خالد بنسلمان در ۳۰ ژانویه نشستی یکساعته با حدود ۱۵ کارشناس اندیشکدههای خاورمیانه و نمایندگان پنج سازمان یهودی داشته که در جریان آن، لحن او در قبال ایران «کمتر خویشتندارانه» بوده است.
منابع مذکور مدعیاند خالد معتقد است ترامپ پس از هفتهها تهدید، ناچار به اقدام نظامی خواهد بود، اما در عین حال باید برای کاهش ریسک گسترش تنش در منطقه تلاش کند. این منابع به نقل از او نوشتهاند: «در این لحظه، عدم اقدام فقط باعث جسورتر شدن حکومت ایران میشود.»
دو منبع اظهار داشتند که به باور آنها، سخنان خالد در نشست ۳۰ ژانویه بازتابدهنده همان پیامی بود که او در کاخ سفید منتقل کرده است. با این حال، خالد مدعی شده که دقیقاً نمیداند استراتژی یا نیت نهایی دولت ترامپ در قبال ایران چیست.
همچنین گفته شده که خالد بنسلمان تأکید کرده که عربستان در عرصه دیپلماسی از اسرائیل فاصله نگرفته و به سمت اخوانالمسلمین متمایل نشده است. او همچنین نگرانی حاضران درباره افزایش احساسات ضداسرائیلی در رسانهها و شبکههای اجتماعی عربستان را رد کرد.
شایان ذکر است که پس از انتشار تکذیبیه در روزنامه الشرقالاوسط، جوزف حبوش، خبرنگار شبکه العربیه در واشینگتن، آن را بازنشر کرد. اما بلافاصله باراک راوید، یکی از نویسندگان گزارش آکسیوس، در زیر پست او کامنت گذاشت و تأکید کرد که از هفت منبع مختلف شنیده که خالد بنسلمان چنین اظهاراتی را بیان کرده است.
با تشدید تنشها، کشورهایی چون عربستان، قطر و عمان در حال میانجیگری دیپلماتیک هستند. در تاریخ ۲۷ ژانویه، محمد بنسلمان و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، به صورت تلفنی گفتگو کردند. در این تماس، ولیعهد عربستان تأکید کرد: «پادشاهی عربستان سعودی به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران احترام میگذارد و اجازه نخواهد داد از قلمرو یا حریم هواییاش برای هیچگونه اقدام نظامی علیه ایران استفاده شود؛ همچنین به هیچ طرفی اجازه نخواهد داد که فارغ از هدفش، دست به حمله بزند.»
در حالی که ارتش آمریکا در منطقه در حالت آمادهباش است، ترامپ در ۳۱ ژانویه اعلام کرد که ایران با طرف آمریکایی در تماس است و تلویحاً اشاره کرد که ممکن است برای جلوگیری از حمله نظامی، توافقی حاصل شود. او در مصاحبه با فاکسنیوز گفت: «ایران در حال گفتگو با ماست تا ببیند آیا میتوانیم به تفاهم برسیم یا خیر. اگر نشد، خواهیم دید چه میشود… ما ناوگان بزرگی در راه داریم و ایرانیها در حال مذاکره هستند.»
ترامپ همچنین افزود که به دلایل امنیتی، جزئیات طرحهای احتمالی حمله نظامی را با متحدان خاورمیانهای خود در میان نگذاشته است: «ما نمیتوانیم نقشهها را به آنها بگوییم. عواقب گفتن به آنها مثل این است که به شما بگویم یا حتی بدتر.»
علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران نیز در ۳۱ ژانویه در پیامی کوتاه به زبان فارسی در شبکه ایکس نوشت: «برخلاف فضای ساختگی نبرد رسانهای، ساختار مذاکره به تدریج در حال شکلگیری است.» این پیام در سطح بینالمللی به عنوان نشانهای از پیشرفت ایران در جهت آغاز مذاکره با آمریکا تعبیر شده است.
یک روز قبل از این پیام، کرملین اعلام کرده بود که لاریجانی در مسکو با ولادیمیر پوتین دیدار و گفتگو کرده است. در نهایت، در تاریخ ۳۱ ژانویه، آیتالله خامنهای رهبر معظم ایران در مراسم چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در مرقد آیتالله خمینی حضور یافت. (در اول فوریه ۱۹۷۹، آیتالله خمینی با پایان دادن به دوران تبعید به ایران بازگشت و با سقوط سلسله پهلوی در ۱۱ فوریه، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید.)
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 