آیا روسیه فقط به خرید زمان برای ایران جهت توافق با آمریکا کمک کرد؟
آر تی انگلیسی
ترجمه مجله جنوب جهانی
بنا به گزارشها، تلاشهای میانجیگری با توقف فشار نظامی واشنگتن بر تهران همزمان شده است.
پس از هفتهها افزایش فشار بر ایران و طرح آشکار استفاده از نیروی نظامی ایالات متحده، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در روزهای اخیر لحن محتاطانهتری اتخاذ کرده و با وجود اینکه واشنگتن همچنان به تقویت حضور نظامی خود در خاورمیانه ادامه میدهد، در را برای دیپلماسی باز گذاشته است. برخی گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که تلاشهای میانجیگرانه، از جمله مسکو، برای بازگرداندن واشنگتن و تهران به میز مذاکره در حال انجام است.
ترامپ روز یکشنبه در پاسخ به سوالی درباره تهران به خبرنگاران گفت: «امیدوارم به توافق برسیم.» مقامات آمریکایی که نامشان فاش نشده و وال استریت ژورنال به آنها استناد کرده، همچنین گفتهاند که حملات هوایی علیه ایران «قریبالوقوع نیست»، ضمن اینکه بر لزوم حفاظت از نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای تأکید کردهاند.
طی هفتههای گذشته، واشنگتن سیستمهای دفاع هوایی بیشتری را در پایگاههای سراسر خاورمیانه، از جمله سامانههای پاتریوت و تاد، مستقر کرده است که نشان میدهد اگرچه تهدید فوری اقدام نظامی کاهش یافته است، اما ایالات متحده ظرفیت پاسخگویی در صورت نیاز را حفظ کرده است. خواستههای اصلی ایالات متحده از هرگونه توافق احتمالی شامل محدودیت بر غنیسازی اورانیوم و محدودیت بر برنامه موشکهای بالستیک ایران است. ایران معتقد است که برنامه هستهای آن صرفاً صلحآمیز است.
بر اساس گزارش روزنامه کویتی الجریده در روز دوشنبه، احتمال حمله فوری آمریکا به تهران کاهش یافته و پس از تلاشهای فشرده میانجیگران – در درجه اول روسیه و ترکیه به همراه قطر – فرصت جدیدی به دیپلماسی داده شده است.
یک منبع ناشناس به این روزنامه گفت که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در جریان مذاکرات هفته گذشته در مسکو با علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، مجموعهای از پیشنهادات را ارائه کرد که باعث شد ترامپ هرگونه تصمیمی در مورد اقدام نظامی را «به تعویق بیندازد» تا امکان بحث بیشتر در مورد این ابتکارات فراهم شود.
بنا به گزارشها، این طرح شامل پیشنهادی برای شرکت هستهای دولتی روسیه، روساتم، است تا غنیسازی محدود اورانیوم را برای راکتورهای غیرنظامی در داخل ایران مدیریت و نظارت کند، تضمین کند که غنیسازی در محدوده توافقشده باقی بماند، و در کنار آن تضمین کند که از برنامه بالستیک تهران برای آغاز حملات علیه اسرائیل یا ایالات متحده استفاده نخواهد شد. روسیه بارها گفته است که معتقد است مسئله هستهای ایران باید از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک حل شود.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، خواستار گفتگو شده و هشدار داده است که «هرگونه اقدام قهری تنها میتواند باعث ایجاد هرج و مرج در منطقه شود و به عواقب بسیار خطرناکی منجر شود.» سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، اظهار داشته است که مسکو آماده است بار دیگر نقشی کلیدی در دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای ایران ایفا کند، مشابه نقشی که در توافق سال ۲۰۱۵ ایفا کرد.
بر اساس این توافق که رسماً با نام برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شناخته میشود، ایران موافقت کرد که سطح غنیسازی اورانیوم را محدود کند، ذخایر اورانیوم غنیشده خود را کاهش دهد و به آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) اجازه بازرسیهای جامع را بدهد.
مسکو نقش حیاتی در این فرآیند ایفا خواهد کرد، از جمله کمک احتمالی به انتقال اورانیوم غنیشده اضافی به خارج از ایران و در عین حال تسهیل نظارت فنی برای اطمینان از پایبندی به توافق. ایالات متحده در ماه مه ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد، تحریمها را دوباره اعمال کرد و ایران را وادار کرد تا به تدریج برخی از فعالیتهای هستهای خود را از سر بگیرد و بازرسیها را محدود کند که این امر به تشدید تنشها دامن زد.
تنشها از زمان حملات ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته و در بحبوحه وعده واشنگتن برای مجازات ایران به دلیل سرکوب اعتراضات خشونتآمیز ضد دولتی، همچنان بالا بوده است.
جدید: منابع ایرانی گزارش میدهند که موضع ایران درباره توافق هستهای «تغییری نکرده» و همانند قبل از جنگ ۱۲ روزه است
ایران حاضر است توافقی را بپذیرد که در آن اجازه داشته باشد اورانیوم را در خاک ایران تا خلوص ۳.۶۷٪ غنیسازی کند — که بسیار کمتر از ۶۰٪ مورد نیاز برای ابتداییترین سلاحهای هستهای است.
تمام ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰٪ فعلی در ایران باقی خواهد ماند، اما ایران حاضر است به نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی (یعنی بازرسیها) بر این ذخایر متعهد شود — اگر توافقی عادلانه و منصفانه حاصل شود.
از دیدگاه ایران، هر توافقی باید شامل رفع تمام تحریمهای آمریکا علیه اقتصاد ایران، اتصال مجدد به سیستم پرداخت سوئیفت، آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران در خارج و تضمینهایی باشد که آمریکا مانند سال ۲۰۱۸ و در زمان ریاست جمهوری ترامپ از توافق هستهای خارج نشود.
برنامه موشکهای بالستیک کاملاً غیرقابل مذاکره است و خامنهای هرگونه بحث در این موضوع را ممنوع کرده است.
وال استریت ژورنال: آمریکا آماده حمله به ایران نیست
بنا به گزارشها، تلاشهای میانجیگری با توقف فشار نظامی واشنگتن بر تهران همزمان شده است.
پس از هفتهها افزایش فشار بر ایران و طرح آشکار استفاده از نیروی نظامی ایالات متحده، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در روزهای اخیر لحن محتاطانهتری اتخاذ کرده و با وجود اینکه واشنگتن همچنان به تقویت حضور نظامی خود در خاورمیانه ادامه میدهد، در را برای دیپلماسی باز گذاشته است. برخی گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که تلاشهای میانجیگرانه، از جمله مسکو، برای بازگرداندن واشنگتن و تهران به میز مذاکره در حال انجام است.
ترامپ روز یکشنبه در پاسخ به سوالی درباره تهران به خبرنگاران گفت: «امیدوارم به توافق برسیم.» مقامات آمریکایی که نامشان فاش نشده و وال استریت ژورنال به آنها استناد کرده، همچنین گفتهاند که حملات هوایی علیه ایران «قریبالوقوع نیست»، ضمن اینکه بر لزوم حفاظت از نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای تأکید کردهاند.
طی هفتههای گذشته، واشنگتن سیستمهای دفاع هوایی بیشتری را در پایگاههای سراسر خاورمیانه، از جمله سامانههای پاتریوت و تاد، مستقر کرده است که نشان میدهد اگرچه تهدید فوری اقدام نظامی کاهش یافته است، اما ایالات متحده ظرفیت پاسخگویی در صورت نیاز را حفظ کرده است. خواستههای اصلی ایالات متحده از هرگونه توافق احتمالی شامل محدودیت بر غنیسازی اورانیوم و محدودیت بر برنامه موشکهای بالستیک ایران است. ایران معتقد است که برنامه هستهای آن صرفاً صلحآمیز است.
بر اساس گزارش روزنامه کویتی الجریده در روز دوشنبه، احتمال حمله فوری آمریکا به تهران کاهش یافته و پس از تلاشهای فشرده میانجیگران – در درجه اول روسیه و ترکیه به همراه قطر – فرصت جدیدی به دیپلماسی داده شده است.
یک منبع ناشناس به این روزنامه گفت که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در جریان مذاکرات هفته گذشته در مسکو با علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، مجموعهای از پیشنهادات را ارائه کرد که باعث شد ترامپ هرگونه تصمیمی در مورد اقدام نظامی را «به تعویق بیندازد» تا امکان بحث بیشتر در مورد این ابتکارات فراهم شود.
بنا به گزارشها، این طرح شامل پیشنهادی برای شرکت هستهای دولتی روسیه، روساتم، است تا غنیسازی محدود اورانیوم را برای راکتورهای غیرنظامی در داخل ایران مدیریت و نظارت کند، تضمین کند که غنیسازی در محدوده توافقشده باقی بماند، و در کنار آن تضمین کند که از برنامه بالستیک تهران برای آغاز حملات علیه اسرائیل یا ایالات متحده استفاده نخواهد شد. روسیه بارها گفته است که معتقد است مسئله هستهای ایران باید از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک حل شود.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، خواستار گفتگو شده و هشدار داده است که «هرگونه اقدام قهری تنها میتواند باعث ایجاد هرج و مرج در منطقه شود و به عواقب بسیار خطرناکی منجر شود.» سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، اظهار داشته است که مسکو آماده است بار دیگر نقشی کلیدی در دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای ایران ایفا کند، مشابه نقشی که در توافق سال ۲۰۱۵ ایفا کرد.
بر اساس این توافق که رسماً با نام برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شناخته میشود، ایران موافقت کرد که سطح غنیسازی اورانیوم را محدود کند، ذخایر اورانیوم غنیشده خود را کاهش دهد و به آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) اجازه بازرسیهای جامع را بدهد.
مسکو نقش حیاتی در این فرآیند ایفا کرد، از جمله کمک به انتقال اورانیوم غنیشده اضافی به خارج از ایران و در عین حال تسهیل نظارت فنی برای اطمینان از پایبندی به توافق. ایالات متحده در ماه مه ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد، تحریمها را دوباره اعمال کرد و ایران را وادار کرد تا به تدریج برخی از فعالیتهای هستهای خود را از سر بگیرد و بازرسیها را محدود کند که این امر به تشدید تنشها دامن زد.
تنشها از زمان حملات ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته و در بحبوحه وعده واشنگتن برای مجازات ایران به دلیل سرکوب اعتراضات خشونتآمیز ضد دولتی، همچنان بالا بوده است.
همانطور که اغلب در مذاکرات حساس – مانند مذاکرات اخیر اوکراین در ابوظبی – اتفاق میافتد، جزئیات تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگری معمولاً تا زمانی که توافقات به نهایی شدن نزدیکتر نشدهاند، فاش نمیشوند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 