مانتلیریویو آنلاین
ترجمه مجله جنوب جهانی
چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد یکی از قویترین مواضع اخیر خود را ارائه کرد و اقدام نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا را محکوم نمود و خواستار آزادی فوری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور، و همسرش سیلیا فلورس که با بازداشت اجباری مواجه شدهاند، شد.
فو کونگ، سفیر چین در سازمان ملل متحد، در جلسه اضطراری تأکید کرد که این عملیات بازتابدهنده انزوای دیپلماتیک واشنگتن در جامعه بینالمللی است. او تکرار کرد که چین آماده همکاری با کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی برای حمایت از حاکمیت ونزوئلا و تضمین صلح در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب است.
فو کونگ گفت: «ما آماده همکاری با کشورهای منطقه و با جامعه بینالمللی برای تقویت همبستگی و همکاری، پاسداری از عدالت و حمایت مشترک از صلح و ثبات در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب هستیم.»
به باور پکن، جامعه بینالملل باید اولویت را به گفتوگو، احترام به حاکمیت دولتها و حل مسالمتآمیز اختلافات داده و از اقدامات یکجانبهای که میتواند ثبات کل مناطق را برهم زند، پرهیز کند.
سفیر تأکید کرد: «هیچ کشوری نمیتواند نقش پلیس جهان را ایفا کند و هیچ دولتی نمیتواند نقش داور بینالمللی را بر عهده گیرد. صلح و ثبات بینالمللی تنها از طریق چندجانبهگرایی و همکاری میان تمام دولتها قابل تضمین است.»
ربایش رئیس دولت و نقض نظم بینالمللی
فو کونگ رویدادهای سوم ژانویه را نقض جدی قواعد حاکم بر روابط بینالملل توصیف کرد که متضمن بازداشت اجباری یک رئیس دولت در حال خدمت است — اقدامی افراطی حتی در سناریوهای جنگ اعلانشده.
سفیر چین گفت: «در سوم ژانویه، ایالات متحده تهاجمات غیرقانونی آشکاری را اجرا کرد، رئیسجمهور و همسرش را بهصورت اجباری بازداشت و آنها را از کشور خارج نمود. آنها اعلام کردند که حکومت کشور را در دست خواهند گرفت و دور دیگری از عملیات نظامی، از جمله اقدامات در مقیاس بزرگتر را، رد نکردند.»
این واقعه هشدارهایی درباره پیشزمینههای خطرناک برای سیستم بینالمللی بهویژه برای کشورهای جنوب جهانی برانگیخت که از نظر تاریخی تحت مداخلات خارجی به بهانههای سیاسی یا امنیتی قرار داشتهاند. مقامات کشورهای همسایه و سازمانهای منطقهای هشدار دادند که چنین اقداماتی میتواند ثبات را تضعیف کرده و پیشینهای برای مداخله نظامی مستقیم در دولتهای مستقل ایجاد کند.
فو کونگ افزود: «چین از این مزاحمت یکجانبه توسط ایالات متحده عمیقاً شوکه شده است و ما آن را به طور قاطع محکوم میکنیم.»
پکن تأکید میکند که هیچ کشوری نمیتواند نقش پلیس یا داور بینالمللی را ایفا کند و تاریخ نشان میدهد که راهحلهای نظامی بحرانها را حل نمیکنند — تنها آنها را عمیقتر میسازند.
درخواست برای آزادی رئیسجمهور مادورو
نکته محوری بیانیه چین، درخواست روشن و مستقیم برای آزادی فوری نیکلاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس، همراه با تضمین امنیت جانی و حقوق بشر آنها، در پاسخ به عملی بود که به عنوان ربودن یک رئیس دولت در حال خدمت طبقهبندی شده است.
فو کونگ گفت: «ما از ایالات متحده میخواهیم که ایمنی شخصی رئیسجمهور مادورو و همسرش را تضمین کرده و آنان را یکبار برای همیشه آزاد کند.»
به باور پکن، ونزوئلا کماکان از حق کامل تعیین سرنوشت خود برخوردار است که توسط هنجارهای عینی حقوق بینالملل و معاهدات بینالمللی حقوق بشر که انتخاب آزادانه دولتها بدون اجبار خارجی را تضمین میکنند، محافظت میشود.
فو کونگ تأکید کرد: «ونزوئلا کشوری مستقل و حاکم است و کاملاً محق به دفاع از حاکمیت ملی و حیثیت خود میباشد.»
چین هشدار میدهد که هر تلاش برای تغییر یک دولت مشروع با ابزارهای قهری، همچون بازداشتهای اجباری یا مداخلات نظامی یکجانبه، نقض جدی حقوق بینالملل و چندجانبهگرایی محسوب میشود و بر ضرورت حمایت از صلح، ثبات و تمامیت ارضی ونزوئلا تأکید میکند.
تحریمها، محاصرهها و محاصره طولانیمدت ونزوئلا
موضعگیری چین، حمله نظامی را در چارچوب یک راهبرد گستردهتر فشار علیه ونزوئلا جای داد که با سالها تحریم اقتصادی، محاصره مالی و تلاش برای انزوای دیپلماتیک مشخص میشود. به گفته فو کونگ، جامعه بینالملل بارها نگرانی عمیق خود را نسبت به تحریمها، محاصرهها و تهدید به استفاده از زور علیه ونزوئلا ابراز کرده است.
تحلیلهای عینی نشان میدهد که این اقدامات تأثیرات اقتصادی شدیدی داشتهاند. یک مطالعه مشترک توسط «بینش جنوب جهانی» و «مؤسسه سهقارهای» نشان میدهد که در فاصله سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴، تحریمهای تحت رهبری ایالات متحده موجب زیانی بالغ بر حدود ۲۲۶ میلیارد دلار در درآمدهای نفتی شده است — معادل بیش از دو برابر تولید ناخالص داخلی این کشور در آن دوره.
بر اساس آمار اوپک، نفت حدود ۹۵ درصد از صادرات ونزوئلا را تشکیل میدهد و تولید ملی به حدود ۰.۹ تا ۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که بازتاب ترکیبی از محدودیتهای خارجی و دشواریهای عملیاتی داخلی است.
از منظر حقوق بینالملل، تحریمها و محاصرهها غیرقانونی بوده و هنجارهای عینی را نقض میکنند. منشور ملل متحد از حاکمیت و برابری دولتها محافظت کرده و استفاده از زور یا اجبار برای دخالت در امور داخلی را ممنوع میکند (مواد ۲(۱) و ۲(۴)).
اصل عدم مداخله، که در کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ طرح و در قطعنامههای مجمع عمومی تأیید مجدد شده است، اقدامات یکجانبهای را که در تلاش برای تغییر دولتهای مستقل هستند، منع میکند. حقوق بشردوستانه بینالمللی، تحت ماده ۳۳ کنوانسیون چهارم ژنو، مجازات جمعی جمعیت غیرنظامی را ممنوع میکند، در حالی که معاهدات بینالمللی حق تعیین سرنوشت ملل، از جمله انتخاب آزادانه دولتها بدون اجبار خارجی را تضمین میکنند.
فو کونگ اظهار داشت: «ایالات متحده به عنوان یک عضو دائم شورای امنیت، نگرانیهای جدی جامعه بینالملل را نادیده گرفته و عمداً بر حاکمیت، امنیت و حقوق و منافع مشروع ونزوئلا پای گذاشته است.»
نقض اصول بنیادین ملل متحد
از دید چین، جدیت اقدام ایالات متحده تنها در تأثیر منطقهای آن نهفته نیست، بلکه در نقض مستقیم ارکان سیستم چندجانبه برقرارشده پس از جنگ جهانی دوم نیز هست.
سفیر چین گفت: «اصول برابری حاکمیت، عدم مداخله در امور داخلی، حل مسالمتآمیز اختلافات بینالمللی و منع استفاده از زور در روابط بینالملل به طور جدی نقض شدهاند.»
عملیاتی که منجر به ربایش مادورو و همسرش شد، به باور پکن، نمونهای آشکار از بیاحترامی به منشور ملل متحد (مواد ۲.۱ و ۲.۴)، اصل عدم مداخله در کنوانسیون لاهه ۱۹۰۷ و حقوق بشر مندرج در معاهدات بینالمللی، از جمله منع مجازات جمعی غیرنظامیان است.
پکن هشدار داد که واشنگتن با اولویت دادن به نیروی نظامی، عمداً مکانیسمهای دیپلماتیک و حقوقی که زیربنای صلح بینالمللی هستند را تضعیف میکند و تأکید کرد که راهحلهای نظامی یکجانبه هرگز جایگزین گفتوگوی چندجانبه نشده و تنها بحرانهای منطقهای و جهانی را تشدید میکنند.
مداخلات تاریخی ایالات متحده در آمریکای لاتین و جهان
فو کونگ انتقادات خود را با یادآوری مداخلات نظامی پیشین ایالات متحده که منجر به بیثباتی طولانی، بحرانهای بشردوستانه و تأثیرات عظیم بر جمعیت غیرنظامی شد، تقویت کرد.
سفیر گفت: «تاریخ بهطور جدی به ما یادآوری میکند که راهحلهای نظامی، راهحل نیستند. استفاده بیتمایز از زور تنها بحرانهایی حتی بزرگتر را برخواهد انگیخت.»
او خاطرنشان کرد که همانند عراق، لیبی و مداخلات مختلف در آمریکای لاتین، اقدامات یکجانبه ایالات متحده موجب فروپاشی نهادی، جابجایی جمعی و خسارات اقتصادی شدید شد و این دیدگاه را تقویت کرد که ونزوئلا امروز با منطق تکراری مداخله خارجی مواجه است.
پیشنهاد چین: گفتوگو، چندجانبهگرایی و همبستگی
چین در خاتمه موضعگیری خود در سازمان ملل، تمایل خود را برای اقدام دیپلماتیک به منظور مهار تشدید درگیری، تقویت همکاری بینالمللی و حمایت از حاکمیت ونزوئلا در رویارویی با اقدام نظامی ایالات متحده تکرار کرد.
سفیر چین گفت: «ما آماده همکاری با کشورهای منطقه و با جامعه بینالمللی برای تقویت همبستگی و همکاری، پاسداری از عدالت و حمایت مشترک از صلح و ثبات در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب هستیم.»
پکن تأکید کرد که حل بحرانهای بینالمللی باید مبتنی بر گفتوگو، مذاکره مسالمتآمیز و احترام به منشور ملل متحد باشد و از اقدامات یکجانبهای که حاکمیت دول مستقل را نادیده میگیرند، پرهیز شود.
تأثیر انسانی حمله
حمله نظامی ایالات متحده به ونزوئلا در سوم ژانویه دهها کشته و بسیاری زخمی بر جای گذاشت. در میان تلفات، پرسنل نظامی و غیرنظامیان حضور داشتند، در حالی که محلههای مسکونی نزدیک به مناطق مورد حمله خسارات قابل توجهی متحمل شدند، بهویژه در مناطق نزدیک به کاراکاس و لا گوایرا.
بیمارستانها و مراکز درمانی، که پیشتر به دلیل سالها بحران تضعیف شده بودند، با معالجه مجروحان عملا خارج از سرویس و فلج شدند و با قطعی برق و دشواریهای لجستیکی مواجه شدند.
در پاسخ، جمعیتها در شهرهای مختلف به خیابانها ریختند و از رئیسجمهور نیکلاس مادورو حمایت کرده و مداخله خارجی را محکوم کردند، در حالی که نمایندگان پارلمان ونزوئلا درخواست برای آزادی فوری رئیسجمهور و همسرش و دفاع از حاکمیت کشور را تقویت کردند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 