دیمیتری کووالویچ
المیادین انگلیسی
ترجمه مجله جنوب جهانی
رویکرد ناتو را میتوان نمونهای آشکار از «رقص بر خون» و سیاستی مفتضحانه به نام «جنگ تا آخرین اوکراینی» توصیف کرد.
آغاز ماه فوریه، برای مردم اوکراین همراه بود با باختن امیدهایی برای صلح؛ امیدهایی که از دو روز گفتوگو میان دولتهای روسیه و اوکراین در ابوظبی در چهارم و پنجم فوریه، با حضور نمایندگانی از دولت آمریکا، جرقه زده شد. چنین امیدهایی هر دو تا سه ماه یکبار سر بر میآورد، اما هر بار، این آرزوها در همان آغاز راه، به باد فنا میرفت؛ زیرا نبرد میان امپریالیسم غرب با روسیه (جنگ نیابتی)، نه تنها فروکش نکرد، که تشدید نیز یافت.
دور دیگری از مذاکراتِ بیثمر
ویچسلاو آزاروف، آنارشیست اودسایی، یادآور میشود که از سال ۲۰۲۲ تاکنون، وعدههای دلگرمکننده و تعهدات متقاعدکنندهٔ بسیاری برای صلح داده شده، اما همگی در نهایت، چیزی جز ابزاری برای دولت اوکراین نبودهاند تا فشار خشمگین مردمِ مشتاق پایان جنگ را کاهش دهد. آزاروف بر این نکته تأکید میکند: «مهمترین درسی که سالهای جنگ به اوکراینیها آموخته، بیاعتمادی مطلق به نهادهای حاکمه و تکیه بر خویشتن است؛ به این معنا که بقای روزمره بر هر طرح بلندمدتی مقدم شده است. حتی اگر ناگهان خبری از صلح شنیده شود، اوکراینیها همچنان به هر طریق ممکن تلفنها و پاوربانکهای خود را شارژ خواهند کرد، به انبار کردن نان ادامه میدهند و از عادت، از تقاطعهایی که ممکن است سربازگیران نظامی در کمین باشند تا آنها را به زور سوار مینیبوس کرده و به پادگانهای سربازی ببرند، دوری خواهند جست.»
«تأسفبارترین وجه وضعیت ما آن است که هیچیک از سیاستمدارانمان در پی بازگرداندن اعتماد از دسترفته نیستند؛ کاری که مستلزم دگرگونیهای گسترده در حکمرانی است و دولتی که در بدهکاری به سر میبرد و فاقد اختیار است، از پس آن برنمیآید.»
دولت آمریکا در پایان ژانویه اعلام کرد که «پیشرفت قابلتوجهی» در روند صلح اوکراین حاصل شده و میتواند به پیش برود. اما در آغاز فوریه، تنها به توافقی مبهم و کوتاهمدت برای آتشبس حملات به تأسیسات زیربنایی انرژی دست یافتند. ژانویه و اکنون فوریه، ماههایی بهشدت سرد در اوکراین و روسیه بودهاند، با دمای شبانهای که به دو رقمی منفی سانتیگراد میرسد. سیستمهای مدرن گرمایش شهری متمرکز در شهرها و شهرستانهای اوکراین، که میراث دوران شورویاند، اکنون برای بسیاری از ساختمانهای چندطبقه و سایر بناها از کار افتادهاند.
نشریهٔ آنلاین اوکراینی «استرانا.ua» در آغاز گفتوگوها باور داشت که دور دوم مذاکرات در ابوظبی میتواند به تمدید آتشبس حملات به تأسیسات انرژی بینجامد. در آغاز مذاکرات، ماکسیم تیمچنکو، مدیرعامل شرکت انرژی DTEK، در نشست نخبگان امپریالیستی غرب در داووس از وضعیت اوکراین بر لبهٔ فاجعهٔ انسانی گلایه کرد و خواستار آتشبس پایدار انرژی شد.
کانال تلگرامی اپوزیسیون اوکراین «لِگیتیمنی» در یکم فوریه، در آستانهٔ ازسرگیری مذاکرات گزارش داد که اگر رژیم حاکم در کییف به رهبری ولودیمیر زلنسکی از امتیازدهی مشخصی به روسیه سرپیچی کند، اوکراین با حملات گستردهٔ دیگری روبرو خواهد شد. و همینگونه شد. روسیه پس از پایان آتشبس انرژی در سوم فوریه، حملات به صنعت انرژی اوکراین را از سر گرفت.
سخنان پوچ ناتو
مارک روته، دبیرکل ناتو، در سوم فوریه وارد کییف شد، اما تنها توانست با بیانِ آشکارترین حقیقت، یعنی «زمستان طولانی است، اما بهار خواهد آمد»، اوکراینیها را «اطمینان» دهد. در سخنرانیاش در پارلمان ملی (رادا) در همان روز، جز سخنانی ارزانقیمت چیزی نداشت: «زمستان بسیار طولانی است، اما بهار خواهد آمد. اوکراینیها، قوی بمانید، میدانم که قوی هستید.»
در نشست رادا، روته عملاً با هرگونه آتشبس مخالفت کرد. او گفت: «به محض دستیابی به توافق صلح، نیروهای مسلح ناتو در زمین، هواپیما در آسمان و نیروی دریایی در دریا، از سوی کشورهایی که موافقت کردهاند، حضور خواهند داشت.» سایر اعضای ناتو که مستقیماً در نیروی اشغالگر شرکت نمیکنند، «به شیوههای دیگر کمک خواهند کرد.» روته و ناتو بیتردید میدانند که حضور نیروها یا پایگاههای ناتو در اوکراین، یا تهدید آن، یکی از مهمترین علل بروز مناقشهٔ نظامی در اوکراین است. بنابراین، سخنان روته را میتوان فراخوانی به جنگ ابدی علیه مردم و دولت فدراسیون روسیه تلقی کرد.
کانال تلگرامی اپوزیسیون اوکراینی «کارتل» در واکنش به سخنان روته و ناتو دربارهٔ تضمینهای امنیتی برای اوکراین، یادآور شد که در ظاهر از «تضمینها و حمایت ناتو» سخن میرود، اما در پشت پرده، احتیاط، کمبود منابع نظامی موجود و فقدان ارادهٔ سیاسی مشاهده میشود.
دبیرکل ناتو اخیراً بهصورت دیوانهواری میان ترامپ و رهبران اروپایی ناتو در رفتوآمد بوده تا وحدت ظاهری قویای حفظ کند. اما در حالی که آشکارا از رئیسجمهور آمریکا تعریف و تمجید میکرد و او را مدتی پیش «بابا» خطاب کرده بود، مدعی است که با رتوریک دولت ترامپ مخالف است؛ دولتی که اولویتهای خود را از اوکراین و اروپا به سوی چین و اقیانوس آرام تغییر داده است.
چه کسی واقعاً میخواهد اوکراینیها را نابود کند؟
آرتم دمیتروک، نمایندهٔ فراری پارلمان (از سال ۲۰۲۴)، سخنرانی دبیرکل ناتو در ورخوونا رادا را «رقص بر خون» و سیاستِ «جنگ تا آخرین اوکراینی» نامیده است.
به گفتهٔ این نمایندهٔ پارلمان، سفر روته هیچ ارتباطی با دیپلماسی یا حمایت واقعی از اوکراین ندارد؛ بلکه دمیتروک این سفر را «اشارهای از یک تمدن در حال مرگ» میداند. سخنرانی در رادا، آیینی از سوی غرب بود: گفتن سخنان زیبا جلوی دوربینها در حالی که اوکراینیها میمیرند، کشور در حال ویرانی است و مردم به مثابهٔ مَتَحَک (قابل مصرف) تلقی میشوند.
«بدون دستکاری اوکراین، کشورهای غربی در برابر روسیه ناتواناند،» مینویسد این نمایندهٔ پیشین ماشین انتخاباتی «بندهٔ مردم» زلنسکی، که اکنون در لندن اقامت دارد. به گفتهٔ دمیتروک، غرب برای اجتناب از فنای خود، از خون دیگران برای حفظ منافعش استفاده میکند؛ در این مورد، خون اوکراینیهایی که در راه منافع دیگران، نه خودشان، میمیرند.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجهٔ روسیه، در مصاحبهای اخیر با رسانههای ترکیهای، همین مطلب را مطرح کرده است، آنگونه که پایگاه خبری آنلاین «پولیتناویگاتور» گزارش داده. لاوروف اظهار داشت: «آیا ما این مناقشه را به مثابهٔ رویارویی گسترده میان روسیه و غرب مینگریم؟ بله. اوکراین یک مهره، ابزاری است که غرب برای ایجاد پایگاهی در مرزهای فدراسیون روسیه به کار گرفته تا تهدیدی مستقیم متوجه امنیت ما سازد.»
لاوروف افزود: «میدانیم که این کار بلافاصله پس از استقلال اوکراین آغاز شد. این کشور برای عضویت در ناتو پرورش داده میشد، هرچه بدیهی است که استقلال پساشوروی اوکراین بر فرضِ سیاست بیطرفی و عدم پیوستن به بلوکهای نظامی استوار بود.»
موضوعات اصلی که در مذاکرات ابوظبی حلوفصل نشد، وضعیت منطقهٔ دونباس و نیروگاه هستهای زاپوریژیا بود. دو جمهوری مردمی دونباس حدود ده درصد از خاک پیش از ۲۰۱۴ اوکراین را تشکیل میدادند. در جریان مذاکرات، زلنسکی اعلام کرد که رژیمش هرگز بدون جنگ، خاک دونباس یا کنترل نیروگاه هستهای زاپوریژیا را واگذار نخواهد کرد.
با وجود لافزنیهای این بیانیه، نیروگاه هستهای زاپوریژیا از اوایل ۲۰۲۲ تحت کنترل روسیه است. تنها متخصصان هستهای روسی در آنجا مشغول به کارند، در حالی که نیروهای مسلح اوکراین بهطور دورهای این مجموعه را گلولهباران کردهاند تا شبح فاجعهٔ هستهای را برانگیزند که «باید کاری برای جلوگیری از آن انجام شود.»
به بیان ساده، امکانپذیر نیست که زلنسکی برای بازپسگیری کنترل این مجموعهٔ هستهای «وارد جنگ شود». همه در اوکراین میدانند که نیروگاه زاپوریژیا تحت کنترل چه کسی است؛ لافزنیهای زلنسکی صرفاً به مثابهٔ دلقکبازی تلقی میشود.
اما دربارهٔ بقیهٔ سرزمین رو به کاهش دونباس که هنوز در دست اوکراین است، یعنی بخشهای بزرگی از جمهوری مردمی دونتسک، سخنان زلنسکی صرفاً یادآوری دیگری است که ادعاهای بیپروای او به این معناست که سربازان بیشتری از اوکراین و روسیه در آنجا به کام مرگ فرستاده میشوند. ظاهراً این هدف اوست.
دیمیتری کوستنکو، دبیر کمیتهٔ دفاعی ورخوونا رادا، اوکراینیها را با اظهارنظرش در اواخر ژانویه مبنی بر اینکه اکنون تنها دو گزینهٔ زندگی پیش روی آنهاست—مردن یا نابود کردن روسیه—به حیرت انداخت. بسیاری نتیجه گرفتهاند که در واقع، این نمایندهٔ پارلمان بر مرگ تمام مردمشان صحه میگذارد.
صندوق بینالمللی پول، طناب دار اقتصادی را تنگتر میکند
در سوم فوریه، پانزدهمین جلسهٔ دورهٔ رادا (که حدود دو سال پیش از انقضای مأموریت انتخاباتیاش گذشته است) در کییف آغاز به کار کرد. مسئلهٔ اصلی پیش روی نمایندگان، وخامت زندگی شهروندان اوکراینی در اثر جنگ، همراه با کاهش هزینههای دولتی در ازای وامهای جدید از نهادهای مالی غربی بود. به گزارش نشریهٔ «دِلوایا استولیتسا»، کابینهٔ وزرا و نمایندگان باید ابتدا مالیاتها و تعرفههای جدید را تصویب کنند، تا صندوق بینالمللی پول و اتحادیهٔ اروپا وامهای بیشتری اعطا کنند. این نشریه هشدار میدهد که در چنین سناریویی، خزانهٔ اوکراین تا ماه آوریل کاملاً خالی خواهد شد.
طلبکاران از کییف میخواهند که فوراً مالیاتهای فروش جدیدی وضع کرده و کارآفرندان فردی را سنگینتر مالیات دهد. به گزارش نشریهٔ اوکراینی «زِرکالو نِدِلی»، اوکراین با انتخابی دردناک روبروست: یا با خواستههای صندوق بینالمللی پول موافقت کند و با وارد آوردن ضربات مالیاتی جدید به میلیونها کارآفرین خرد، وامهای حیاتی دریافت کند.
به گفتهٔ نمایندهٔ پارلمان الکساندر دوبینسکی، برای جلوگیری از فروپاشی بودجه، حقوق بازنشستگی یک میلیون و سیصد هزار بازنشسته (ده درصد کل) در ژانویه پرداخت نشده است. «از آنها خواسته شد ثابت کنند که در فدراسیون روسیه حقوق بازنشستگی دریافت نمیکنند. چنین فرایندی در جریان جنگ کنونی ناممکن است، زیرا رژیم اوکراینی صحت مدارک صادره از روسیه را نمیپذیرد، در حالی که بازنشستگان آسیبدیده حتی از قبل هشدار داده نشده بودند.» دوبینسکی مینویسد که این ترفند اداری به مقامات اجازه داد تنها در ماه ژانویه حدود هشت میلیارد گریونا در پرداختها صرفهجویی کنند؛ مبلغی تقریباً معادل پرداخت برنامهریزیشدهٔ ۲۰۰ میلیون دلاری به صندوق بینالمللی پول.
پیشتر، کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، به اوکراینیها توصیه کرده بود که صبحها «مانند شیر غرش کنند» تا گرم شوند و گرما را حفظ کنند. این یک شوخی نبود. این مقام همچنین توصیه میکند که یارانههای گرمایش و برق برای گروههای کمدرآمد در اوکراین، از جمله بازنشستگان و خانوادههای پرجمعیت روستایی، کاهش یابد.
ماکسیم بوژانسکی، نمایندهٔ پارلمان اوکراین، اظهار نظر کرد: «توصیهٔ رئیس صندوق بینالمللی پول برای لغو یارانههای برق و گرمایش و در عوض—نه، این شوخی نیست—‘غرش صبحگاهی و تبدیل شدن به شیر’ را خواندم. به نظر میرسد که اشتهای بیپروا برای پیوستن به همهٔ ساختارهای جهانی، شوخیِ تلخی با ما کرده است. از شهروندان ما خواسته میشود که به مثابهٔ موشهای آزمایشگاهی، به جای پرداخت هزینهٔ گرمایشی که به هر حال از عهدهٔ آن برنمیآیند، ‘در سرما غرش کنند’.»
دنیل هِتمانتسف، نمایندهٔ دیگر، نوشته است که مشورت رئیس صندوق بینالمللی پول، که بهطور سیستماتیک خون آحاد مردم اوکراین را میمکد، بار دیگر سفاکی این سازمان و حماقت مشورتش را نشان داد. او توصیهٔ رئیس صندوق بینالمللی پول را که «مانند شیر غرش کرد» در برابر رادا، اما «چندان کمککننده نبود» در تخفیف سرما، به سخره گرفت.
اتکا به مزدوران
مشکل اصلی در خط مقدم برای کییف، از مدتها پیش کمبود نیروی انسانی بوده است. به گفتهٔ آلینا میخایلووا، رئیس خدمات پزشکی نظامی اوکراین ULF، از هر ۳۰ هزار نفری که هر ماه از طریق سربازیگیری بسیج میشوند، ۲۰ هزار فرار میکنند و تنها ۱۰ هزار نفر در ارتش میمانند. او میگوید از آن ۱۰ هزار نفر، بسیاری «کجومعوج»اند و توانایی «فرار کردن و پشت نردهها پنهان شدن» را ندارند (به قول خودش). او میافزاید: «این وضعیت حتی بدتر هم خواهد شد.»
یک سرباز فراری از شهر خارکوف برای نشریهٔ اوکراینی «اسمبلی» از شرایطی که بسیاری از سربازان بسیجشدهای که موفق به فرار نمیشوند، در آن نگهداری میشوند، میگوید: «نزدیک روستای مالینوفکا [استان خارکوف]، مرکز آموزشی به نام ‘فیگوروفکا’ وجود دارد. این یک اردوگاه تعطیلات سابق است، اما امروز یک اردوگاه کار اجباری برای نظامیان است. من از سال ۲۰۱۵ در مراکز آموزشی مختلفی بودهام، و این یکی جهنم روی زمین است. همه چیز شبیه به مستعمرهٔ کیفری است. منطقه با سیم خاردار احاطه شده و شبانهروز توسط نگهبانان مسلح محافظت میشود. اگر تلاش کنید فرار کنید، واقعاً به قصد کشت تیراندازی میکنند. حتی گورهایی در جنگل برای کسانی که فرار ناموفق داشتهاند، وجود دارد،» میگوید این سرباز سابق اوکراینی.
آن سیاستمداران غربی و هواداران رژیم کییف که از «اوکراینیهای شجاع در جنگ برای آزادی و دموکراسی» سخن میگویند، باید چنین مکانهایی را ببینند و به سربازان بردهشده گوش دهند. اما قطعاً آنچه میبینند را به عنوان «تبلیغات روسی» انکار خواهند کرد.
با توجه به کمبود نیروی انسانی در اوکراین، اکنون گزینهٔ بسیج اتباع خارجی در نیروهای مسلح بهطور فعال در حال بررسی است. باید توجه داشت که در پایان ژانویه، مرکز سربازیگیری زاپوریژیا رسماً خدمات حملونقل هوایی به ارزش ۳۳۳ میلیون گریونا (معادل ۷۷۵۰ دلار) را قرارداد بست. «اسناد بیان میکند که این قرارداد خدمات مربوط به حملونقل (صدور مدارک هویتی، ویزا، اسناد سفر، بیمه، حملونقل و غیره) نامزدهای نظامی خارجی یا بیتابعیت از کشورهای خارجی، و همچنین خوراک و اسکان آنها را پوشش میدهد،» نشریهٔ «استرانا» در سیام ژانویه مینویسد. این تنها در یک شهر است. هواپیماهای غیرنظامی از سال ۲۰۲۲ در اوکراین پرواز نکردهاند، بنابراین این تنها میتواند پرداخت برای حملونقل خارجیهایی باشد که میتوانند تحت بهانهای به اوکراین از کشورهای اروپایی همسایه کشانده شوند.
تقریباً ۱۰۰ هزار مرد خارجی در اوکراین زندگی میکنند که هرگز شهروند نبودهاند. آنها معمولاً مهاجران از اتحاد جماهیر شوروی سابق هستند. سخنگوی نظامی اوکراین، دنیس یاروسلاوسکی، میگوید که ستاد کل در حال بررسی ایدهٔ سربازیگیری اتباع خارجی دارای اجازهٔ اقامت در اوکراین است و بسیاری از اعضای پارلمان از این امر حمایت میکنند. به نظر او، نیمی از آنها ممکن است در نتیجهٔ توجه سربازگیران نظامی، کشور را ترک کنند. با این حال، مشکل اتباع خارجی تهدیدشده با این تغییر قانون آن است که بسیاری از آنها بهسادگی فرصت ترک کردن نخواهند داشت.
مرحلهٔ بعدی در جبران ردیفهای رو به کاهش نیروهای مسلح اوکراین ممکن است به چنین ربودنهایی از سرزمینهای دیگر تبدیل شود، همانگونه که استعمارگران اروپایی قرنها در آفریقا انجام میدادند.
کانال تلگرامی «ترکاِینازیمرک» مزدوران را شناسایی میکند؛ بسیاری از آنها نئونازیهای ایدئولوژیک هستند که از سراسر جهان به اوکراین سرازیر شدهاند. بیشتر کسانی که در نبرد کشته شدهاند، از کلمبیا، برزیل و روسیه بودهاند.
چند صد روس ثبتشده، عمدتاً نئونازیهای ایدئولوژیک هستند که پس از سرکوب کامل در روسیه علیه سازمانهای حاشیهای مظنون به همدلی با نئونازیسم، به اوکراین گریختهاند. اما در مورد مزدوران آمریکای لاتین، بسیاری از آنها با وعدههای سخاوتمندانه به اوکراین کشانده شدهاند، در حالی که برخی دیگر اعضای کارتلهای مواد مخدر هستند که بهویژه در جنگافزارهای پروازی، همانگونه که رسانههای اوکراینی سال گذشته گزارش دادند، در اوکراین آموزش رزمی میبینند.
دولت ترامپ در واشنگتن «جنگ با کارتلهای مواد مخدر» اعلام کرده است. در واقعیت، این دولت از نقش اوکراین به عنوان زمین آموزش برای کارتلهای واقعی مواد مخدر چشمپوشی میکند. در عوض، دولت از بهانهٔ اعلامشدهٔ خود به عنوان وسیلهای برای کنترل بیشتر بر منابع طبیعی آمریکای لاتین استفاده میکند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 