۳۰۰ میلیون نفر در خیابان‌ها در یک اعتصاب سراسری تاریخی در هند

مجله جنوب جهانی

روز دوازدهم فوریه سال ۲۰۲۶، روزی است که تاریخ هندوستان را به‌گونه‌ای دگرگون خواهد کرد که نسل‌های آینده درباره‌اش خواهند خواند. در این روز، سیصد میلیون انسان از گوشه و کنار این سرزمین پهناور که قاره‌ای کوچک را در آغوش گرفته، پا به خیابان‌ها نهادند تا فریاد اعتراض خود را به گوش حاکمان برسانند. این حرکت عظیم، که نه‌تنها مرزهای جغرافیایی بلکه مرزهای طبقاتی و اجتماعی را درنوردید، نشان‌دهنده‌ی آن است که مردم هندوستان، آنان که با دست‌های خویش این سرزمین را آباد کرده‌اند و با زحمت بی‌پایان خود چرخ‌های اقتصاد را می‌گردانند، دیگر حاضر نیستند در سکوت، شاهد تاراج حقوق خویش باشند.

این اعتصاب تاریخی، که به دعوت اتحادیه‌های کارگری مرکزی و سازمان‌های دهقانی برگزار شد، صدایی بود که از اعماق تاریخ این سرزمین برخاست. کارگران هندی، آنان که نفس در سینه‌هاشان با ریتم دستگاه‌های کارخانه‌ها هماهنگ شده است، در این روز دست از کار کشیدند و به خیابان‌ها آمدند. هزاران معدن زغال‌سنگ که قلب تپنده‌ی صنعت این کشورند، از حرکت بازایستادند. پالایشگاه‌های نفت که خون حیات‌بخش اقتصاد مدرن را تصفیه می‌کنند، خاموش شدند. کارخانه‌هایی که روزگاری صدایشان نشان‌ی از شکوفایی بود، اکنون در سکوت معناداری فرو رفتند. بانک‌ها و مراکز مالی که شریان‌های پولی کشورند، درب‌هایشان بر روی مردم بسته ماند. حمل‌ونقل در دورترین نقاط این سرزمین متوقف شد، گویی که جریان زندگی خود را برای یک روز در اعتراض به سیاست‌هایی که حیاتشان را تهدید می‌کند، معلق کرده است.

اما این حرکت، صرفاً اعتصاب کارگران صنعتی نبود. دهقانان و کارگران کشاورزی، آنان که با دستان پینه‌بسته‌ی خود زمین را می‌کاوند و گندم و برنج را برای سفره‌ی میلیاردها نفر می‌رویانند، نیز به این صفوف پیوستند. سازمان دهقانان هند و اتحادیه‌ی کارگران کشاورزی سراسر هند، که سال‌هاست صدای بی‌صدایان روستاها بوده‌اند، در این روز توانستند میلیون‌ها تن را از دهستان‌ها به مراکز شهرها و مقرهای فرمانداری‌ها بکشانند. در تمامی مراکز بخشداری‌ها و روستاها، تجمعاتی برپا شد که یادآور آن بود که هندوستان هنوز هم روحی روستایی دارد و دهقانانش هنوز هم پشتوانه‌ی اصلی هر تحول اجتماعی‌اند.

در ایالاتی چون کرالا، اودیشا و تریپورا، که هر یک تاریخی پرفراز و نشیب در مبارزات اجتماعی دارند، بازارها و اصناف نیز در همبستگی با این اعتصاب، درهای خود را بستند. این نشان‌دهنده‌ی آن است که این حرکت، فراتر از طبقه‌ی کارگر و دهقان، به بخش‌های وسیع‌تری از جامعه‌ی هندی کشیده شده است. در دفاتر دولتی، هزاران تن گرد آمدند و با شعارها و پرچم‌های سرخ، اعتراض خود را به نمایش گذاشتند. این صحنه‌ها یادآور آن روزها بود که مردم هندوستان در مبارزه با استعمار، دست در دست هم می‌نهادند تا سرنوشت خویش را رقم بزنند.

در پایتخت، دهلی نو، که قلب سیاسی این کشور می‌تپد، کارگران در مقر دبیرخانه‌ی ایالتی گرد هم آمدند و سپس به جانتار منتار، آن میدان تاریخی اعتراضات، رهسپار شدند. رهبری مرکزی اتحادیه‌های کارگری و سازمان‌های دهقانی در آنجا سخنرانی کردند و این اعتصاب را موفقیتی تاریخی خواندند. سودیپ داتا، رئیس اتحادیه‌ی مرکزی کارگران هند، با صدایی که از اعماق باورهایش برمی‌خاست، هشدار داد که این اعتصاب یک‌روزه، تنها نمادی است از آنچه در راه است. او با صراحتی که نشان‌دهنده‌ی عزم راسخ کارگران بود، گفت که اگر دولت نارندرا مودی به خواسته‌های مردم تن ندهد، باید خود را برای اعتصاباتی طولانی‌تر و گسترده‌تر آماده کند. کارگران و دهقانان اجازه نخواهند داد که دولت، منافع آنان را قربانی کند یا حاکمیت ملی هندوستان را به بیگانگان بفروشد.

یکی از محوری‌ترین خواسته‌های این حرکت عظیم، لغو قراردادهای تجاری اخیری بود که هند با ایالات متحده و اتحادیه‌ی اروپا منعقد کرده است. در نگاه اتحادیه‌های کارگری، سازمان‌های دهقانی و احزاب چپ این کشور، این قراردادها چیزی جز تسلیم حاکمیت ملی نیست. آنان بر این باورند که چنین توافق‌نامه‌هایی، درهای بازار هند را به روی محصولات کشاورزی خارجی می‌گشاید و همین امر، مرگبارترین ضربه را بر پیکره‌ی میلیون‌ها دهقان هندی وارد خواهد آورد. دهقانی که با زحمت فراوان زمین را زیر و رو می‌کند تا گلیم خود را از آب بیرون کشد، چگونه می‌تواند با محصولات یارانه‌ای کشورهای صنعتی رقابت کند؟ این پرسشی است که ریشه در عدالت و انصاف دارد و دولتمردان باید پاسخی شایسته برای آن بیابند.

خواسته‌ی دیگر، بازپس‌گیری چهار قانون جدید کارگری بود که دولت مودی به‌رغم مخالفت دیرینه‌ی اتحادیه‌های کارگری، به تصویب رسانده است. این قوانین، که ظاهری نوین به خود گرفته‌اند، در باطن همان نیت قدیمی را دارند: تضعیف حقوق کارگران و آسان‌سازی اخراج آنان برای صاحبان سرمایه. همچنین قانون جدیدی با نام تضمین اشتغال روستایی که دولت آن را به اجرا گذاشته، مورد اعتراض شدید قرار گرفت. سازمان دهقانان متحد و اتحادیه‌ی کارگران کشاورزی هند بر این عقیده‌اند که این قانون، حق اشتغال را که پیش‌تر در قانون ملی روستایی تضمین اشتغال روستاییان نهفته بود، به‌کلی بی‌اثر می‌سازد. آنان خواستار بازگشت به همان قانون پیشین هستند که دولت آن را لغو کرده است.

فهرست اعتراضات، به اینجا ختم نمی‌شود. دهقانان و کارگران هندی، لغو سری قوانینی را نیز خواستارند که دولت مودی به تصویب رسانده است؛ قوانینی چون قانون برق، لایحه‌ی بذر و سایر موارد که در نگاه معترضان، ابزارهایی برای پیشبرد منافع شرکت‌های بزرگ و ضربه زدن به مردم عادی‌اند. کارگران برق ایالت پنجاب، دهقانان و کارگران کشاورزی این منطقه، نمونه‌ای از آن‌اند که چگونه این قوانین زنجیروار، گریبانگیر بخش‌های گوناگون جامعه شده‌اند.

اما شاید عمیق‌ترین لایه‌ی این اعتراض، حفاظت از ماهیت سکولار و دموکراتیک سیاست در هندوستان باشد. اتحادیه‌های کارگری، سازمان‌های دهقانی و دیگر گروه‌های معترض بر این باورند که دولت حزب بهاراتیا جاناتا، با گرایش‌های برتری‌طلبانه‌ی هندو، با اقدامات اقتدارگرایانه و اکثریت‌گرایانه، ماهیت سکولار و دموکراتیک این سرزمین کهن را با خطر جدی روبه‌رو کرده است. این نگرانی، که ریشه در تاریخ پرفراز و نشیب هندوستان دارد، نشان‌دهنده‌ی آن است که مردم این کشور، نه‌تنها برای نان و آب خویش، بلکه برای هویت فرهنگی و سیاسی خویش نیز می‌جنگند.

در این روز تاریخی، دانشجویان، سازمان‌های زنان و گروه‌های دیگر جامعه‌ی مدنی نیز به صفوف معترضان پیوستند. در بسیاری از نقاط، کارگران و دهقانان با وجود تلاش صاحبان کارخانه‌ها و نیروهای امنیتی برای جلوگیری از اعتصاب، با پیکار درب کارخانه‌ها و راهپیمایی در خیابان‌ها، اعتصاب را به اجرا گذاشتند. این مقاومت در برابر سرکوب، نشان‌دهنده‌ی آن است که اراده‌ی مردم، اکنون سخت‌تر از هر زمان دیگری شده است.

احزاب عمده‌ی چپ هندوستان، از جمله حزب کمونیست هندوستان، حزب کمونیست هند و حزب کمونیست هندوستان-لنینست رهایی‌بخش، نیز از این فراخوان حمایت کردند. این حمایت، نشان‌دهنده‌ی آن است که این حرکت، در کانون نظریه‌ی سیاسی چپ نیز قرار دارد و ریشه در تحلیل‌های عمیق طبقاتی دارد.

در پایان این روز پرتلاطم، اتحادیه‌ی مرکزی کارگران هند و سازمان دهقانان متحد، از میلیون‌ها شرکت‌کننده در این اعتصاب سپاسگزاری کردند و آن را «تاریخی» خواندند. آنان به مشارکت گسترده‌ی کارگران بخش‌های غیررسمی و دهقانان اشاره کردند و به دولت هشدار دادند که باید به صدای مردم گوش فرا دهد. این هشدار، که در فضایی از اتحاد و همبستگی طبقاتی ایراد شد، نشان‌دهنده‌ی آن است که اگر دولتمردان هندوستان خواب را بر خواب دیده‌اند، باید بیدار شوند؛ زیرا مردم این سرزمین، که تاریخی پر از مبارزه و پیروزی دارند، دیگر حاضر نیستند که سرنوشت خویش را در دستان کسانی ببینند که نه‌تنها منافع ملی، بلکه کرامت انسانی آنان را نیز نادیده می‌گیرند. این اعتصاب، آغازی بود بر فصلی نو در تاریخ معاصر هندوستان؛ فصلی که در آن، صدای مردم عادی، بلندتر از همیشه به گوش می‌رسد.