ترجمه مجله جنوب جهانی
ایران به آمریکا پیشنهاد میدهد: از نفت و معادن تا خرید هواپیما، همه روی میز است
دور دوم مذاکرات هستهای ایران و ایالات متحده قرار است روز دوشنبه ۲۸ بهمن (۱۷ فوریه) در ژنو، سوئیس برگزار شود. در آستانه این دیدار حساس، تهران با ارائه بستهای اقتصادی، تلاش میکند واشنگتن را به توافقی پایدار ترغیب کند که منافع مالی دو طرف را تضمین کند.
یک دیپلمات ارشد ایرانی در گفتوگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرده که انرژی، معادن و حتی خرید هواپیما از جمله مواردی است که در این مذاکرات مطرح خواهد شد. این اظهارات نشاندهنده تغییر چشمگیری در رویکرد دیپلماتیک تهران است که پیشتر عمدتاً بر لغو تحریمها متمرکز بود.
ماه جاری، پس از سالها بنبست، ایران و آمریکا مذاکرات خود را از سر گرفتند. هدف اعلامشده، یافتن راهحلی دیپلماتیک برای مناقشه چنددههای بر سر برنامه هستهای ایران و جلوگیری از درگیری نظامی گسترده است. با این همه، فضای مذاکرات همچنان متشنج باقی مانده است.
از سوی دیگر، مقامات آمریکایی به رویترز خبر دادهاند که واشنگتن ناو هواپیمابر دوم خود را به منطقه خاورمیانه اعزام کرده تا در صورت شکست مذاکرات، آمادگی لازم برای اقدام نظامی طولانیمدت را داشته باشد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در نشست خبری در براتیسلاوا، پایتخت اسلواکی، با اشاره به موضع دونالد ترامپ گفت: «رئیسجمهور بارها تاکید کرده که ترجیح میدهد راهحل دیپلماتیک پیدا کند، اما باید واقعبین بود؛ مذاکره لزوماً به نتیجه نمیرسد.» او افزود: «هیچکس تاکنون نتوانسته با ایران به توافق موفقی دست یابد، اما ما تلاش خواهیم کرد.»
در این میان، تهران نیز تاکتیک خود را تعدیل کرده است. اگرچه پیشتر تهدید کرده بود در صورت حمله آمریکا، پایگاههای نظامی این کشور در خاورمیانه را هدف قرار میدهد، اما رویکرد اخیر مقامات ایرانی ملایمتر بوده است.
معاون وزیر امور خارجه ایران در امور دیپلماسی اقتصادی، در گفتوگو با خبرگزاری نیمهرسمی فارس، تاکید کرد که برای دوام هر توافقی، «ضروری است آمریکا نیز از حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع منتفع شود.» او فهرست کرد: «منافع مشترک در حوزه نفت و گاز، میادین مشترک، سرمایهگذاری در معادن و حتی خرید هواپیما، همگی در دستور مذاکرات قرار دارد.» قنبری با انتقاد از برجام ۲۰۱۵ افزود که آن توافق، منافع اقتصادی آمریکا را تضمین نکرد.
نکته حائز اهمیت آنکه، مذاکرات ۲۰۱۵ که به توافق هستهای منجر شد، چندجانبه بود و با حضور قدرتهای جهانی شکل گرفت، حال آنکه دور تازه گفتوگوها صرفاً میان تهران و واشنگتن و با میانجیگری عمان در جریان است.
از سوی دیگر، مجید تختروانچی، معاون دیگر وزارت خارجه ایران، در مصاحبه با بیبیسی اعلام آمادگی کرد که در صورت لغو تحریمها، درباره برنامه هستهای خود تعدیلاتی اعمال کند. او گفت: «توپ اکنون در زمین آمریکا است؛ آنها باید ثابت کنند که خواهان توافق هستند.» تختروانچی از پیشنهاد تهران برای رقیقسازی ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی به عنوان نشانهای از حسن نیت یاد کرد، اما تاکید کرد که ایران هرگز «غنیسازی صفر» را نخواهد پذیرفت؛ موضوعی که در گذشته یکی از اصلیترین اختلافات بوده است.
با این همه، فشارهای نظامی و اقتصادی همچنان ادامه دارد. به گزارش آکسیوس، ترامپ و نخستوزیر اسرائیل در دیدار اخیر خود در کاخ سفید، بر تشدید «فشار حداکثری» علیه ایران توافق کردند که شامل هدف قرار دادن صادرات نفت تهران به چین میشود؛ چراکه حدود ۸۰ درصد از صادرات نفت ایران راهی چین است و واشنگتن و تلآویو معتقدند قطع این مسیر، فشار اقتصادی قابلتوجهی بر تهران وارد خواهد کرد.
در چنین فضایی، استیو ویتکوف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، و جارد کوشنر، داماد رئیسجمهور، همراه با هیئتی آمریکایی، روز دوشنبه در ژنو با مقامات ایرانی دیدار خواهند کرد. عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز برای شرکت در این مذاکرات غیرمستقیم و دیدار با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، راهی این شهر شده است.
اکنون، با اعزام ناوهای هواپیمابر به خلیج فارس و ارائه پیشنهادات اقتصادی از سوی تهران، هر دو طرف همزمان هم به دنبال دیپلماسی هستند و هم خود را برای سناریوی شکست آماده میکنند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 