آمریکا در آستانه جنگ با ایران؛ هدف واقعی واشنگتن چیست؟

رابرت رایش از نظریه پردازان حزب دمکرات آمریکا
ترجمه مجله جنوب جهانی

جمعه گذشته، ترامپ در سخنانی که کمتر به آن توجه شد، گفت «بهترین اتفاقی که می‌تواند در ایران بیفتد تغییر رژیم است» و تأکید کرد «افرادی هستند» که می‌توانند جایگزین آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران شوند.

آمریکا در آستانه یک جنگ تمام‌عیار با ایران قرار گرفته است، اما هیچ‌کس، حتی کسی که در دفتر بیضی کاخ سفید نشسته، حاضر نیست به‌صراحت بگوید که هدف از این کار چیست.

با این حال، نشانه‌هایی در دست است.

ناو هواپیمابر یواس‌اس جرالد آر. فورد، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، در مسیر خود از دریای کارائیب به سوی خاورمیانه است و ظرف چند روز به مقصد می‌رسد. پیش از این نیز ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن به همراه سه ناوشکن موشک‌انداز در منطقه مستقر شده‌اند.

همزمان با استقرار این ناوگان عظیم در نزدیکی مرزهای آبی ایران، دومین دور مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن نیز بدون دستیابی به نتیجه مشخصی پایان یافت. در همین حال، ایران در تنگه هرمز، این شاهراه حیاتی انرژی جهان، دست به رزمایش نظامی زده است.

مردم آمریکا هرگز حوصلهٔ زیادی برای پیگیری رویدادها نداشته‌اند، اما سال آخر ریاست‌جمهوری ترامپ که با شعار «منطقه را پر کنید» همراه بود، این کم‌حوصلگی را بیشتر کرده است. برای یادآوری:

در اواخر ژوئن، ترامپ ادعا کرد حملات آمریکا به سه تأسیسات هسته‌ای ایران یک «موفقیت نظامی چشمگیر» بوده و «تأسیسات کلیدی غنی‌سازی اورانیوم ایران به طور کامل و صد در صد نابود شده‌اند». او به خبرنگاران گفت: «ایران قرار نیست سلاح هسته‌ای داشته باشد. فکر می‌کنم این آخرین چیزی است که در حال حاضر به ذهنشان خطور می‌کند».

حدود شش ماه بعد، در اوایل ژانویه، هنگامی که ایرانی‌ها به خیابان‌ها آمدند، ترامپ هشدار داد که اگر ایران جان معترضان را تهدید کند، ایالات متحده «به نجات آنها خواهد آمد». او گفت: «ما آماده و مسلح هستیم و برای اقدام آماده‌ایم».

با افزایش شمار قربانیان اعتراضات به صدها نفر، ترامپ از معترضان خواست نهادهای حاکمیتی ایران را تصرف کرده و نام «قاتلان و متجاوزان» خود را فهرست کنند. او با حروف بزرگ نوشت: «کمک در راه است. ایران در حال تماشای آزادی است، شاید به شکلی بی‌سابقه. ایالات متحده آماده کمک است!!!»

اما با وجود گزارش‌ها از کشته شدن هزاران معترض و در پیش بودن اعدام‌های بیشتر، هیچ کمکی نرسید. بسیاری از ایرانیان می‌گویند از انفعال ترامپ احساس خیانت و سردرگمی می‌کنند.

در هفتهٔ پایانی ژانویه، ترامپ بار دیگر درباره ایران سخن گفت و اعلام کرد: «ما کشتی‌های زیادی را به آن سو می‌فرستیم، صرفاً برای احتیاط». احتیاط در برابر چه؟ در آن زمان، شمار قربانیان در ایران از مرز پنج هزار نفر گذشته بود (و برخی منابع آن را چندین برابر بیشتر تخمین می‌زدند)، اما ترامپ دیگر حتی اشاره‌ای به سرکوب داخلی ایران نکرد.

در ۲۸ ژانویه، با تجمع کشتی‌های آمریکایی در خاورمیانه، ترامپ درباره ناوگان دریایی گفت: «درست مثل ونزوئلا، این ناوگان آماده، مایل و قادر است که در صورت لزوم، مأموریت خود را با سرعت و خشونت به انجام برساند». این «مأموریت» دقیقاً چه بود؟ و چرا آن را با ونزوئلا مقایسه کرد؟ این یک سرنخ بود.

هفته گذشته، ترامپ هشدار داد که اگر ایران «معامله‌ای» نکند و «به دنبال سلاح هسته‌ای» نباشد، آمریکا به آن حمله خواهد کرد.

اما به‌نظر می‌رسد اهداف آشکار دولت ترامپ باز هم تغییر کرده است. دیروز، پس از آنکه دومین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو بدون پیشرفت پایان یافت و ایران بر محدود بودن مذاکرات به برنامه هسته‌ای خود پافشاری کرد، مقامات آمریکایی اعلام کردند که به دنبال مهار برنامه موشکی ایران و حمایت آن از گروه‌های شبه‌نظامی در منطقه هستند.

جی‌دی ونس در مصاحبه با فاکس نیوز گفت که ایرانی‌ها برخی از «خطوط قرمز» تعیین‌شده از سوی ترامپ را نمی‌پذیرند، اما مشخص نکرد که آن خطوط قرمز کدام‌اند.

اگر فردی بافکر در رأس کاخ سفید، وزیر دفاعی شایسته و وزیر خارجه‌ای کاربلد داشتیم، این‌قدر نگران نبودم. اما ما هیچ‌کدام را نداریم.

ایالات متحده در این مذاکرات توسط «فرستاده ویژه» استیو ویتکاف (که پسرش مدیر اجرایی شرکت وِرلد لیبرتی فایننشال، شرکت ارز دیجیتال خانواده ترامپ، است و نزدیک به نیمی از آن سال گذشته به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار توسط یک شرکت سرمایه‌گذاری مرتبط با امارات خریداری شد) و جرد کوشنر، داماد ترامپ (که با سعودی‌ها معاملات خصوصی داشته و پیش از دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، میلیاردها دلار از سرمایه‌گذاران خارجی از جمله صندوق‌های ثروت ملی عربستان، قطر و امارات جمع‌آوری کرده است) نمایندگی می‌شود. نه خبری از وزارت خارجه است، نه شورای امنیت ملی، و نه کسی که چیز زیادی درباره ایران بداند.

پس هدف واقعی چیست؟

جمعه گذشته، ترامپ در سخنانی که کمتر به آن توجه شد، گفت «بهترین اتفاقی که می‌تواند در ایران بیفتد تغییر رژیم است» و تأکید کرد «افرادی هستند» که می‌توانند جایگزین آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران شوند.

بینگو.

ترامپ به هوادارانش در جنبش MAGA قول داده بود که درگیر تلاش برای تغییر رژیم در خارج از کشور نخواهد شد. اما این قول را پیش از ربودن نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، و منصوب کردن معاون او داد.

با این حال، تغییر رژیم در ایران بسیار بسیار دشوارتر از ونزوئلا خواهد بود. خاورمیانه نشان داده است که می‌تواند آمریکا را، حتی با قدرتمندترین نیروی جنگی جهان، در خود ببلعد. کسی افغانستان، سوریه، عراق و… ایران را به خاطر دارد؟

رابرت رایش، استاد بازنشسته سیاست عمومی در برکلی و وزیر کار پیشین آمریکاست. نوشته‌های او را در https://robertreich.substack.com/  و خاطرات جدیدش را با عنوان Coming Up Short می‌توانید تهیه کنید.