ارسلان شهلا
به گفته یک دیپلمات ایرانی، مقامات آمریکایی خط قرمز ایران مبنی بر ادامه غنیسازی اورانیوم را پذیرفتهاند.
مذاکرات بر روی مؤلفههای فنی برنامه اتمی تهران، مانند مکان، سطح و تعداد سانتریفیوژهای اورانیوم متمرکز است.
این دیپلمات گفت که یک توافق منطقهای برای غنیسازی اورانیوم و انتقال مواد هستهای به خارج در حال حاضر مورد بحث نیست.
خبرگزاری نیمه رسمی دانشجویان ایران به نقل از یکی از دیپلماتهای این کشور گزارش داد که مقامات آمریکایی خط قرمز ایران مبنی بر ادامه غنیسازی اورانیوم را پذیرفتهاند.
به گفته این دیپلمات که ایسنا هویت او را فاش نکرد اما او را از نزدیک با این مذاکرات توصیف کرد، این ایده که ایران غنیسازی هستهای را به طور کامل متوقف کند، در مذاکرات اخیر آمریکا در ژنو رد شد. در عوض، این مقام گفت که مذاکرات بر اجزای فنی برنامه اتمی تهران، مانند محل، سطح و تعداد سانتریفیوژهای اورانیوم، متمرکز است.
اظهارات این دیپلمات ناشناس، تکرار اظهارات روز جمعه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و مذاکرهکننده ارشد ایران است که به MS Now گفت ایالات متحده درخواستی برای غنیسازی صفر نکرده و هر دو طرف به دنبال یک «توافق سریع» هستند.
مقامات آمریکایی و ایرانی روز سهشنبه در ژنو برای دومین دور مذاکرات خود با میانجیگری عمان دیدار کردند، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، همچنان به تقویت داراییهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه ادامه میدهد. ترامپ این هفته اعلام کرد که پس از تعیین ضربالاجل تقریباً اوایل ماه آینده برای دستیابی به توافق و جلوگیری از حملات احتمالی ایالات متحده، در حال بررسی یک حمله محدود به ایران است.
به گزارش ایسنا، این دیپلمات گفت که در حال حاضر توافق منطقهای برای غنیسازی اورانیوم مورد بحث نیست و پیشنهادها مبنی بر اینکه ایران با انتقال مواد هستهای به خارج از کشور موافقت خواهد کرد را رد کرد.
هر دو طرف پس از آخرین دیدار از پیشرفت خبر دادند، اگرچه هنوز تاریخی برای دور سوم مذاکرات تعیین نشده است. عراقچی گفت که بحثهای روز سهشنبه منجر به تفاهم کلی شده و میتواند به سمت تهیه پیشنویس توافقنامه پیش برود.
یک دیپلمات آگاه به مذاکرات: مواد هستهای از کشور خارج نمیشود
یک دیپلمات آگاه به مذاکرات ایران- آمریکا در رابطه با موضع ایران در مورد احتمال خروج مواد هستهای از کشور یا رقیق سازی آن در صورت توافق با آمریکا با تاکید بر اینکه مساله باقی ماندن مواد هستهای در کشور از «موضوعات کلیدی» مدنظر ایران است، گفت: ما در مذاکرات بر این موضع تاکید کردیم که مواد هستهای از کشور خارج نمیشود.
به گزارش ایسنا، «الکسی لیخاچف» مدیرکل شرکت دولتی روساتم هفته گذشته گفت، این شرکت از نظر فنی آماده انتقال اورانیوم غنیشده با غنای بالا از ایران است و تعیین معیارهای این فرآیند به تهران بستگی دارد.
لیخاچف اعلام کرد: ما میدانیم که مذاکرات در قالبهای مختلف در حال انجام است و سناریوهای مختلفی در مورد سرنوشت محصول اورانیوم غنیشده با غلظت بالا مورد بحث قرار میگیرد. روسیه تجربه کمک به ایران در موقعیتی مشابه در ۱۰ سال پیش را دارد. بر اساس این تجربه، ما آمادهایم تا این کار را انجام دهیم.
یک دیپلمات آگاه به مذاکرات در گفتوگو با ایسنا با اشاره به پیشنهادات مختلف برای خروج مواد غنیشده با غلظت بالا به ویژه اورانیوم تا ۶۰ درصد از کشور با تاکید بر اینکه باقی ماندن مواد هستهای با هر غلظتی در کشور از موضوعات کلیدی مدنظر ایران است، گفت: ما در مذاکرات با آمریکا بر این موضع تاکید کردیم که مواد هستهای از کشور خارج نمیشود.
این دیپلمات با بیان اینکه روسیه همواره در مورد انتقال مواد هستهای ایران اعلام آمادگی کرده، گفت: اما روسها از موضع ایران که مواد هستهای از ایران خارج نمیشود، آگاه هستند.
وی گفت که در صورت توافق در مذاکرات با آمریکا حتما این مواد رقیق میشوند.
این دیپلمات آگاه به مذاکرات همچنین درباره طرح ایجاد کنسرسیوم غنی سازی در منطقه و مشارکت ایران در این طرح گفت: فعلا موضوع کنسرسیوم در دستور کار نیست.
وی در رابطه با غنی سازی در کشور با توجه به خساراتی که به مراکز غنیسازی کشور در جنگ ۱۲ روزه وارد شده ضمن تاکید بر این مطلب که درباره غنی سازی صفر ایران هیچ انعطافی ندارد، گفت: امکان غنیسازی در ایران حتما وجود دارد.
این دیپلمات کشورمان تاکید کرد که در مذاکرات ژنو موضوع غنیسازی صفر منتفی شد و آمریکاییها پذیرفتند که باید درباره مکان، سطح و تعداد سانتریفیوژها صحبت کنیم و به تفاهم برسیم؛ چه در مذاکرات با آمریکاییها در بهار سال جاری و چه در مذاکرات مسقط و ژنو، ایران محکم بر روی حفظ غنیسازی در کشور ایستاده است.
«سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه کشورمان روز جمعه در گفتوگو با شبکه آمریکایی MSNBC با تاکید بر اینکه «واشنگتن از تهران نخواسته که غنیسازی اورانیوم را بهطور دائم کنار بگذارد» گفت: تهران نیز به واشنگتن پیشنهاد تعلیق موقت غنیسازی اورانیوم اش را نداده است.
وزیر خارجه کشورمان گزارشها مبنی بر اینکه ایران ظاهرا پیشنهاد تعلیق غنیسازی اورانیوم را به مدت دو تا سه سال داده است را رد کرد و گفت: اینکه ایالات متحده خواستار کنار گذاشتن کامل غنی سازی شده است، درست نیست.
نکته مثبت مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو چه بود؟
یک کارشناس مسائل بینالملل، نکته مثبت این دور
از مذاکرات را پذیرش آمریکاییها برای گفتوگو صرفا درباره مسائل هستهای عنوان کرد.
حسن بهشتی پور در گفتوگو با ایسنا در رابطه با دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا که در ژنو برگزار شد، اظهار کرد: همانطور که آقای عراقچی گفتند این دور از مذاکرات رو به جلو بوده و توانستهاند به کلیاتی دست یابند، اما هنوز در مورد ریز موضوعاتی که قابل مذاکره باشد جمعبندی نهایی انجام نشده است، انتظار میرود در دور بعدی به چارچوبی در این زمینه برسند.
وی گفت: تا زمانی که چارچوبی برای گفتوگو شکل نگیرد، نمیتوان گفت مذاکرهای در حال انجام است، بلکه بیشتر یک تبادل پیام است. در واقع زمانی مذاکره شکل میگیرد که دستور کاری برای آن تعریف شود ولو اینکه در جزئیات اختلاف نظر وجود داشته باشد. به هر حال رسیدن به کلیات و نقشه راه خیلی مهم است. فعلا قرار شده طرف ایرانی طرحی را ارائه کند تا درباره آن بررسیها انجام شود.
این کارشناس مسائل بینالملل همچنین بیان کرد: نکته مثبت این دور از مذاکرات این است که آمریکاییها پذیرفتهاند درباره مسائل هستهای گفتوگو کنند و فعلا صحبتی درباره موضوعات موشکی و منطقهای مطرح نشود، گرچه تبلیغات محکم رسانهای آنان مطالبی را در این موارد نیز مطرح میکند، اما در واقعیات و در متن مذاکره پذیرفتهاند که صرفا در چارچوب هستهای صحبت کنند و این تفاوتی است که نسبت به گذشته وجود دارد. از سوی دیگر ایران نیز پذیرفته تا مابهازای اقدامات متقابل، همکاری اقتصادی با طرف آمریکایی داشته باشد و شرکتهای آمریکایی در مسائلی مانند نفت و گاز همکاری دو جانبهای داشته باشند که این نکته مهمی است.
وی با تاکید بر اینکه مسائل منطقهای جزو موضوعاتی است که ایران و کشورهای منطقه میتوانند آن را حل و فصل کنند اظهار کرد: ایران با محوریت عمان می تواند این کار را انجام دهد، همکاریهای منطقهای باید بهگونهای شکل گیرد که موضوعات در درون منطقه حل شود، ضمن اینکه آنچه آنها در ارتباط با نیروهای نیابتی مدعی هستند در درون کشورها قابل حل شدن است، برای مثال حزبالله با دولت لبنان، گروههای مختلف داخل عراق با دولت این کشور و یمن نیز به همین شکل میتوانند مسائل درونی را حل و فصل کنند.
این کارشناس مسائل بینالملل درباره اینکه هدف ایران از حضور تیم کارشناسی در مذاکرات چه بود، در حالی که طرف آمریکایی فقط با حضور دو نفر در مذاکرات شرکت کرد؟ گفت: حضور کارشناسان نعمت است؛ در هر وجهی از آنها استفاده کنند جزو نقاط مثبت تلقی میشود؛ اینکه تیم آمریکایی دو نفره در مذاکرات شرکت کرده، شاید به این دلیل باشد که هنوز دستور کار مشخص نشده و زمانی که دستور و چارچوب کار مشخص باشد آمریکاییها مثل برجام با تیم 150 نفره حضور خواهند داشت، البته که ترامپ به طور کلی به ویتکاف و کوشنر اعتماد دارد.
بهشتیپور با بیان اینکه سمت و سوی مذاکرات اینگونه است که راهکار جدید ارایه شود و مقرر شده ایران طرح جدیدی را به طرف مقابل دهد، خاطرنشان کرد: حدس میزنم اگر دو طرف وارد جزئیات مذاکرات شوند و متن و دستور کار مشخص در کار باشد، در مرحله بعد آمریکاییها حتما افراد جدیدی را وارد گفتوگو میکنند تا بتوانند در مسائل فنی، هستهای و حقوقی اظهارنظر کنند.
وی درباره اینکه گویا اختلاف نظری میان هیاتهای ایرانی و آمریکایی در مساله غنیسازی وجود دارد؛ ایران حق خود را برای داشتن غنی سازی در خاکش دنبال میکند و آمریکا همچنان بر غنیسازی صفر تاکید دارد؟ گفت: طرف آمریکایی به طور صریح و روشن غنیسازی صفر را مطرح کرده است، این موضوع کاملا واضح است؛ اما اگر زمان دهند می توان به مساله تعلیق برای مدت زمانی مشخص فکر کرد.
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: آنچه آقای عراقچی میگوید در مذاکرات صحبتی از غنیسازی صفر نشده است، به این دلیل است که اساسا ایران با چنین فرضی که خطر قرمزش است اصلا به مذاکرات وارد نمیشود. لذا فکر میکنم غنیسازی موضوع مهمی است و در صورتی که ایران به هر شکلی بخواهد برای مدت زمانی که هنوز مشخص نیست این فعالیت را تعلیق کند، باید دید مابهازای این اقدام ایران چه خواهد بود.
وی در پاسخ به این پرسش که به نظر شما آمریکاییها برای یک مذاکره واقعی آمدهاند یا همچنان میخواهند از میز مذاکره برای فشار و اتمام حجت با ایران استفاده کنند؟ گفت: فکر میکنم هم در این دور و هم در دور قبلی مذاکرات، آمریکاییها دنبال این بودند آنچه به ایران دیکته میکنند را ایران قبول کند، در واقع جدی بودن از نظر آنها این است که ایران خواست آنها را بپذیرد.
این کارشناس مسائل بینالملل همچنین خاطرنشان کرد: در موضوع مذاکرات تنها اسرائیل مخالف این جریان است و به شدت هم در حال ایجاد تخریب روند و به نتیجه نرسیدن مذاکرات است، اخیرا نتانیاهو در سخنرانی خود گفته بود که تجهیزات هستهای ایران هم باید جمع شود و همچنین موشکها را کنار بگذارند، در هر حال کارشکنی طرف اسرائیلی وجود دارد.
بهشتیپور در پایان گفت: آنچه آمریکاییها پذیرفتهاند، این است که در مساله هستهای با طرف ایرانی صحبت کنند و در این موضوع جدی هستند، فقط اینکه میخواهند الگوی مدنظر خودشان از سوی ایران پذیرفته شود، نه اینکه بتوان درباره آن چانهزنی کرد و از آنجایی که چارچوب مذاکرات هنوز تعیین نشده، نمیتوان در مورد جزئیات نظر داد یا گفت در نتیجه چه میشود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 