رهبر NED پس از لافزنی درباره «استقرار» ۲۰۰ استارلینک در ایران در بحبوحه خشونتها، در کنگره از کار برکنار شد
مکس بلومنتال و وایات رید
گریزون
ترجمه مجله جنوب جهانی
جلسه استماع بودجهای در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، به صحنه لو رفتن بخش تازهای از پروژههای پنهان واشنگتن برای بیثباتسازی در ایران تبدیل شد. دیمون ویلسون، رئیس «بنیاد ملی حمایت از دموکراسی» (NED) که بودجهاش از کنگره تأمین میشود، در اظهاراتی بیپرده به تشریح نقش این نهاد در دامن زدن به آشوبهای اخیر ایران پرداخت. او با افتخار از قاچاق دستگاههای ارتباطی استارلینک و مهندسی روایتهای خبری علیه جمهوری اسلامی به عنوان دو بازوی اصلی عملیاتهای این بنیاد نام برد.
در جلسه ۲۴ فوریه (۶ اسفند)، ویلسون که برای دفاع از عملکرد سالانه NED فراخوانده شده بود، در میان توضیحاتش فاش کرد که این بنیاد «از همان مراحل اولیه ناآرامیها، استقرار و راهاندازی نزدیک به ۲۰۰ دستگاه استارلینک را پشتیبانی کرده است.» اما او نتوانست جمله خود را به پایان برساند. در این لحظه، لوییس فرانکل، نماینده ارشد دموکرات کمیته، ناگهان حرف وی را قطع کرد و با لحنی محتاطانه گفت: «اجازه بدهید همین جا حرفتان را قطع کنم… بهتر است درباره این موضوع صحبت نشود.»
این مکالمه که با پرسش خود فرانکل درباره یک ابتکار محرمانه و تازه وزارت خارجه آمریکا برای تأمین استارلینک برای ایرانیان آغاز شده بود، به سرعت به افشاگریهای بیشتری انجامید. ویلسون نه تنها در پی آن بود که نقش NED را در شعلهور کردن آتش اعتراضات پررنگ جلوه دهد، بلکه خود را طراح اصلی روایتسازی رسانهای پس از آن نیز معرفی کرد. او با صراحت گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم، حاصل سالها سرمایهگذاری بنیاد ماست. ما تضمین کردیم که ارتباطات امن، از جمله استارلینک، برای انتقال اطلاعات به داخل و خارج کشور فراهم باشد.»
این در حالی است که رسانههایی مثل نیویورک تایمز پیش از این، ماجرای قاچاق استارلینک به ایران را به «شبکهای خودجوش از فعالان و مهندسان» نسبت داده و آن را شکستن محاصره دیجیتال ایران توسط مردم عادی قلمداد کرده بودند. اما افشاگری ویلسون نشان میدهد که این پروژه، با مدیریت و بودجه NED اجرا شده است؛ سازمانی که در سال ۱۹۸۲ میلادی به دستور ویلیام کیسی، رئیس وقت سازمان سیا، برای انجام عملیاتهای پنهان علیه دولتهای مستقل تأسیس شد. آلن واینستاین، یکی از بنیانگذاران NED، سالها پیش در اعترافی تاریخی ماهیت واقعی این نهاد را فاش کرده بود: «بسیاری از کارهایی که ما امروز آشکارا انجام میدهیم، ۲۵ سال پیش توسط سیا به صورت مخفیانه صورت میگرفت.»
با وجود شعارهای ظاهری این بنیاد در حمایت از شفافیت و آزادی، عملکردش در ایران بر اساس یک «سیاست محرمانهسازی» پیش میرود. ویلسون در همین جلسه تأکید کرد که نهاد متبوعش به بهانه «مواظبت از شرکای محلی»، نام گروههای همکار در ایران را فاش نمیکند و آنها را در هالهای از ابهام نگه میدارد. به این ترتیب، عملیات قاچاق استارلینک نیز در زمره مأموریتهای پنهانی قرار میگیرد که ویلسون آن را «اولویت اصلی و بزرگترین برنامه رو به رشد NED» معرفی میکند.
ویلسون در ادامه شهادت خود، از نقش کلیدی این بنیاد در شکلگیری و بینالمللیسازی غائله «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۰۲ سخن گفت. او مدعی شد که اگر همراهی NED نبود، داستان مهسا امینی به یک خبر محلی در ایران تبدیل میشد و هرگز به این ابعاد جهانی نمیرسید: «این شرکای NED بودند که آن ماجرا را پوشش دادند، به جهان مخابره کردند و دوباره به داخل ایران بازگرداندند.»
ناآرامیها که به گفته منابع ایرانی، در ۱۸ و ۱۹ دیماه امسال به اوج خشونت رسید و به آتش زدن صدها مسجد و پایگاه انتظامی و حمله به مأموران امنیتی انجامید، تنها با قطع اینترنت و خنثیسازی هزاران دستگاه استارلینک توسط نیروهای امنیتی فروکش کرد. با این حال، پروژه رسانهای NED همچنان ادامه دارد. ویلسون با اشاره به همکاری با «شبکههای حقوق بشری» برای تأمین خوراک خبری رسانههای بینالمللی، از مستندسازی «۱۷ هزار کشته» توسط این گروهها خبر داد و مدعی شد که آمار نهایی ممکن است به ۳۰ هزار نفر برسد! ادعایی که پیش از این نیز از سوی برخی چهرههای وابسته به سلطنتطلبان مطرح شده بود و ویلسون آن را تکرار کرد.
پاسخ ویلسون به پرسش نماینده کنگره درباره گزینههای «قدرت سخت» علیه ایران نیز قابل تأمل بود. او با طفره رفتن از پاسخ مستقیم، ترجیح داد بر قدرت نرم و رسانهای تمرکز کند و نمونه آن را در روایتسازی درباره بحران آب در ایران برشمرد: «شرکای ما به مردم ایران گفتهاند که رژیم، منابع کشور را صرف حمایت از نیابتیهایش در منطقه کرده تا جایی که دیگر توان مدیریت منابع آب تهران را ندارد. این داستانها را ما به طور مستمر با مردم ایران به اشتراک گذاشتهایم.»
ویلسون در بخش دیگری از اظهاراتش، از سرنگون جلوه دادن نقش NED در تحولات بولیوی نیز ابایی نداشت و مدعی شد که با حمایت از رسانهها و گروههای محلی در نیکاراگوئه، به دنبال تضعیف دولت ساندینیستا هستند. او با افتخار گفت: «در بولیوی، شرکای ما مانع از آن شدند که لیتیوم این کشور به دست مسکو بیفتد.»
نکته طنزآمیز و تأملبرانگیز جلسه، جمعبندی نهایی لوییس فرانکل، نماینده دموکرات بود. او که خود ریاست جلسه را بر عهده داشت، در پایان با توصیف وضعیت نقض حقوق بشر در داخل آمریکا گفت: «زندانی شدن مخالفان سیاسی توسط رهبران خودکامه. مردان نقابدار که به خانهها یورش میبرند و مردم را وحشتزده میکنند. حالا متوجه میشوم چرا این همه مردم از کشورهای خود فرار میکنند. متأسفانه، این روایت بسیار غمانگیز است، چون دقیقاً شبیه داستانی است که اینجا در جریان است.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 