بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، روز چهارشنبه از پایان مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در ژنو خبر داد و از «پیشرفت قابل توجه» میان دو طرف سخن گفت. شبکه سیانان گزارش داد که استیو ویتکوف، فرستاده ویژه ایالات متحده، در این دور از گفتوگوها با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیداری مستقیم داشته است. در همین حال، وبسایت آکسیوس به نقل از یک منبع آگاه نوشت که ویتکوف و جرد کوشنر از پیشنهادهای ارائهشده از سوی ایران در نشست صبحگاهی، ابراز ناامیدی کردهاند.
وزیر خارجه عمان با اعلام اینکه مذاکرات فنی هفته آینده در وین ادامه خواهد یافت، تأکید کرد که دو هیئت پس از مشورت با مقامات کشورهای خود، گفتوگوها را از سر خواهند گرفت. خبرنگار الجزیره نیز گزارش داد که هیئتهای ایرانی و آمریکایی محل مذاکرات در ژنو را ترک کردهاند.
به گزارش سیانان به نقل از یک منبع مطلع، ویتکوف در جریان سومین دور از مذاکرات هستهای، با عراقچی گفتوگوی مستقیم انجام داده است. با این حال، خبرگزاری تسنیم ایران این دیدار را محدود به تبادل سلام و احوالپرسی و در چارچوب آداب دیپلماتیک توصیف کرد. آکسیوس نیز به نقل از یک منبع دیگر، ضمن تأیید دیدار ویتکوف و کوشنر با وزیر خارجه ایران، از ناامیدی آنان از محتوای ارائهشده در نشست صبحگاهی خبر داد.
بدون برچیدن تأسیسات
یک مقام ارشد ایرانی به الجزیره گفت که محور اصلی پیشنهاد تهران در مذاکرات ژنو، لغو تحریمها و نیز پرداختن به نگرانیهای آمریکا بوده است. این مقام تأکید کرد که اصولی مانند توقف دائمی غنیسازی، برچیدن تأسیسات هستهای و خروج ذخایر اورانیوم از کشور، بهطور کامل رد شده است. وی افزود که این پیشنهاد شامل هیچ بحثی درباره برنامه موشکی و توانمندیهای دفاعی ایران نمیشود.
او در تشریح طرح ایران گفت: «راهکار پیشنهادی ما شامل مسیرهای فنی و عملی و دادههایی است که اثبات میکند به دنبال سلاح هستهای نیستیم. این راهکار بر حق حاکمیتی ما برای غنیسازی اورانیوم تأکید دارد و توقف موقت غنیسازی را برای مدتی معین ارائه میدهد.» این مقام ایرانی تأیید کرد که پیشنهاد مذکور شامل کاهش ذخایر اورانیوم به سطوح غنیسازی پایینتر، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. او با اشاره به جنبههای اقتصادی، افزود که این طرح شامل زمینههایی برای دستیابی به منافع مشترک نیز میشود. وی ارزیابی کرد: «پیشنهاد ما در ژنو از نظر سیاسی جدی، از نظر فنی خلاقانه و شامل تمام مؤلفههای لازم برای حصول یک توافق فوری است.»
اصرار آمریکا بر توقف غنیسازی
در مقابل، شبکه سیانان به نقل از یک منبع گزارش داد که مذاکرهکنندگان آمریکایی در ژنو بر محدودیت غنیسازی اورانیوم پافشاری کرده و خواستار برچیدن تأسیسات کلیدی هستهای ایران شدهاند. به گفته این منبع، هیئت آمریکایی تأکید کرده است که هرگونه توافق برای توقف غنیسازی باید دائمی باشد و بر راستیآزمایی بلندمدت برنامه هستهای ایران اصرار ورزیده است. این منبع افزود که مذاکرات بر رفع اختلافات در زمینه غنیسازی اورانیوم متمرکز بوده است.
سیانان همچنین به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که مذاکرات عمدتاً معطوف به این بوده که آیا پیشنهاد ایران خواستههای دونالد ترامپ را برآورده میکند یا خیر. این مقامات تأکید کردهاند که هنوز در مورد موضع ایران در قبال تعدادی از مسائل اطمینان ندارند. آنان همچنین این پرسش را مطرح کردهاند که آیا رهبر ایران، حتی اگر مذاکرهکنندگان تمایل خود را نشان دهند، با این شرایط موافقت خواهد کرد یا نه.
شبکه فاکس نیوز نیز به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که هرگونه توافق نهایی مستلزم توقف کامل غنیسازی توسط ایران و ارائه تضمینهایی مبنی بر عدم احیای برنامه هستهای خود در آینده است. وبسایت آکسیوس به نقل از منابع آگاه نوشت که دیدار استیو ویتکوف و جرد کوشنر با وزیر امور خارجه ایران در ژنو بیش از سه ساعت به طول انجامید. این منابع تأیید کردند که سومین دور از مذاکرات در دو قالب مستقیم و غیرمستقیم برگزار شده و ایرانیها سرانجام پیشنویس پیشنهادی خود را برای یک توافق هستهای ارائه کردند.
روزنامه وال استریت ژورنال نیز به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که انتظار میرود واشنگتن از ایران بخواهد سه تأسیسات هستهای خود را برچیند و تمامی ذخایر اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد. این روزنامه افزود که مذاکرهکنندگان آمریکایی احتمالاً بر دائمی و بدون انقضا بودن هرگونه توافق هستهای اصرار خواهند داشت.
مذاکرات فشرده
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، با ابراز امیدواری نسبت به پیشرفتهای بیشتر، اظهار داشت که طرفین در مذاکرات امروز ژنو، ایدههای نوآورانه و مثبتی را مبادله کردهاند. وزارت امور خارجه ایران نیز اعلام کرد که مذاکراتی فشرده به مدت نزدیک به سه ساعت با حضور وزیر خارجه عمان و مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی برگزار شده و قرار بود حدود ساعت ۱۸ به وقت محلی از سر گرفته شود. این وزارتخانه تأیید کرد که تیمهای مذاکرهکننده آمریکایی و ایرانی دیدگاههای خود را با جدیت مطرح کردهاند. در ادامه بیانیه وزارت خارجه ایران آمده است: «اظهارات متناقضی از سوی برخی مقامات آمریکایی وجود دارد که تردیدهایی را در مورد جدیت آنها ایجاد میکند.» در این بیانیه افزوده شده که طرف ایرانی پیشنهادها و ابتکارات مهم و عملی در زمینه برنامه هستهای و لغو تحریمها ارائه کرده است. وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که در مذاکرات امروز پیشنهادهایی مطرح شد که برخی از آنها نیاز به مشورت با رهبران در پایتختها دارد.
گفتنی است دور جدید مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و آمریکا امروز در ژنو با هدف حل و فصل اختلافات دیرینه بر سر برنامه هستهای تهران و جلوگیری از تشدید تنشهای نظامی در پی افزایش چشمگیر نیروهای آمریکایی در منطقه آغاز شد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 