فلسطین کرونیکل
ترجمه مجله جنوب جهانی
همزمان با استقرار ناو هواپیمابر، جتهای سوخترسان و بررسی گزینههای حمله توسط ایالات متحده، ایران از «آمادگی کامل» پهپادی و موشکی خود خبر میدهد؛ در این میان، حزبالله عراق نیز بیانیهای صادر کرده است.
تحولات کلیدی
ایران از «آمادگی کامل» خود در حوزه پهپادها، موشکها و سامانههای پدافند هوایی خبر داد.
ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد در بحبوحه گسترش استقرار نیروهای آمریکایی، به نزدیکی اسرائیل رسید.
دهها فروند هواپیمای سوخترسان و جنگنده رادارگریز آمریکایی در اسرائیل به زمین نشستند.
گروه کتائب حزبالله عراق نسبت به احتمال وقوع «جنگی طولانی» هشدار داد.
آمریکا مجوز خروج داوطلبانه کارکنان غیرضروری سفارت خود از اسرائیل را صادر کرد.
ایران از واشنگتن خواست پس از مذاکرات ژنو از «خواستههای فراتر از حد» خود دست بردارد.
روزنامه هاآرتص گزارش داد که هزینه آمادهباش آمریکا در شش هفته از یک میلیارد دلار فراتر رفته است.
ادعاهای ویروسی مبنی بر اینکه نقص فنی اپراتورها باعث تأخیر در حمله شده، رد شد.
آمادگی نظامی ایران
مقامات ایرانی فراتر از تهدیدات کلی بازدارنده، اظهارات دقیقی درباره آمادگی عملیاتی در حوزههای مختلف ارائه دادهاند.
سرتیپ سیروس اماناللهی، معاون فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر آمادگی در حوزه پهپادها، نیروهای موشکی و سامانههای پدافند هوایی، اعلام کرد که ارتش «آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه تحرک خصمانه» را دارد. وی تأکید کرد که یگانهای ایرانی قادر به اجرای مأموریتهای دفاعی «در برابر هرگونه تحرک خصمانه» و دفاع از خاک کشور در شرایط رزمی هستند.
اماناللهی به رزمایشهای گسترده و درسهای عملیاتی برگرفته از جنگ ۱۲ روزه سال گذشته اشاره کرد که سطح آمادگی را بهطور قابلتوجهی افزایش داده است. به گفته وی، تجربیات رزمی انباشتهشده در پروتکلهای بهروزشده استقرار، هماهنگی یگانها و چارچوبهای واکنش سریع گنجانده شده است.
وی همچنین تأکید کرد که نیروهای زمینی ایران میتوانند در مدت زمان کوتاهی و بر اساس دستور فرمانده کل قوا، به «هر نقطهای که شاهد تحرکات خصمانه باشد» اعزام شوند. اماناللهی افزود که نوسازی تجهیزات در حال انجام است و با نیازهای در حال تحول میدان نبرد هماهنگ است؛ امر که نشاندهنده سازگاری با سناریوهای پیشبینیشده هوایی و موشکی است.
تهران پیوسته تهدیدات آمریکا و اسرائیل را بهانهای برای مداخله و تغییر رژیم قلمداد کرده است. مقامات ایرانی هشدار دادهاند که حتی یک حمله محدود نیز بیپاسخ نخواهد ماند. تهران در اظهارات پیشین خود که در گزارشهای اخیر به آنها اشاره شده، تصریح کرده است که پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه در صورت تجاوز احتمالی، ممکن است هدف قرار گیرند.
همزمان، رهبری سیاسی ایران آمادگی نظامی را با اهرم مذاکره پیوند زده است. تهران معتقد است که کاهش تحریمها باید با هرگونه محدودیت هستهای همراه باشد و درخواستها برای توقف کامل غنیسازی اورانیوم، انتقال مواد غنیشده به خارج از کشور و برچیدن برنامه موشکهای بالستیک خود را رد میکند.
استقرار نیروهای آمریکایی
روز جمعه، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد که ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد، که بهعنوان بزرگترین ناو هواپیمابر جهان شناخته میشود، به سواحل اسرائیل رسیده است. این ورود پس از فرود تقریباً ۲۰ فروند هواپیمای سوخترسان آمریکایی در اسرائیل در شب پیش از آن صورت گرفت.
روزنامه تایمز اسرائیل با استناد به تحلیلگرانی که دادههای پروازی منبعباز را ردیابی میکنند، گزارش داد که انتظار میرود شش فروند هواپیمای سوخترسان KC-46 دیگر در فرودگاه بنگوریون مستقر شوند. پیشتر در اوایل هفته، بر پایه گزارشها، ۱۱ فروند جت جنگنده رادارگریز F-22 به همراه هواپیماهای پشتیبانی لجستیکی و خدمه پرواز به پایگاه هوایی اودا رسیدند.
بر اساس گزارشها، استقرارهای تکمیلی شامل جنگندههای F-35، F-15 و F-16 به همراه دهها فروند هواپیمای سوخترسان و صدها پرواز باری به منطقه میشود.
سیانان گزارش داد که دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، گزینههای نظامی احتمالی را به دونالد ترامپ، رئیسجمهور، گزارش داده است.
معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، در گفتگو با واشنگتن پست اعلام کرد که گزینهها شامل «حملات نظامی» یا راهحل دیپلماتیک است و افزود: «نمیدانم رئیسجمهور ترامپ درباره ایران چه تصمیمی خواهد گرفت. فکر میکنم همه ما گزینه دیپلماتیک را ترجیح میدهیم.»
بسیج جناحهای عراقی
بُعد عراقی، لایهای منطقهای و بالقوه تعیینکننده به تشدید تنشهای کنونی افزوده است.
کتائب حزبالله با صدور بیانیهای از رزمندگان خود خواست تا سطح آمادگی خود را برای آنچه «جنگی طولانی» احتمالی خواند، افزایش دهند. این گروه به ایالات متحده نسبت به «تلفات سنگین» در صورت آغاز رویارویی هشدار داد و از همه رزمندگان خواست برای جنگی فرسایشی که «ممکن است طولانیمدت باشد» آماده شوند.
یکی از رهبران گروههای عراقی که نامش فاش نشد، در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که مشارکت در هرگونه رویارویی قریبالوقوع «بسیار محتمل» است و تأکید کرد: «ما ایران را عمق راهبردی خود میدانیم و آسیب رساندن به این عمق، ما را مستقیماً تهدید میکند.»
این چارچوب، ایران را نهتنها بهعنوان متحد، بلکه بهمثابه حائل امنیتی اصلی برای گروههای مسلح عراقی قرار میدهد. این لحن نشان میدهد که اقدام ایالات متحده علیه ایران میتواند بهمثابه تهدیدی فوری برای گروههای عراقی همسو با تهران تلقی شود.
گزارش خبرگزاری فرانسه حاکی از آن است که جناحهای عراقی که در جریان درگیری ژوئن گذشته میان اسرائیل و ایران مستقیماً مداخله نکردند، اگر حملات آمریکا بهمثابه اقدامی جامع یا علیه رژیم تلقی شود و نه محدود، ممکن است موضع ملایمتری اتخاذ کنند.
چنین اظهاراتی، عدم قطعیت را در محاسبات برنامهریزی واشنگتن وارد میکند. در حالی که گزینههای نظامی ایالات متحده ممکن است بهصورت حملات گسسته و زمانبندیشده طراحی شوند، به نظر میرسد گروههای مسلح عراقی در حال اعلام این موضوع هستند که دامنه و اهداف اعلامشده هرگونه حمله، پاسخ آنها را تعیین خواهد کرد.
احتمال حمله به پایگاههای آمریکایی در عراق — چه از طریق موشک، پهپاد یا سایر ابزارها — عرصه عملیاتی را فراتر از تبادل مستقیم نیرو میان آمریکا و ایران گسترش میدهد.
مسیر دیپلماتیک
همزمان با تشدید تنشهای نظامی، مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن ادامه دارد.
مذاکرات که پس از تعلیق در پی حملات اسرائیل و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵، در ۶ فوریه در عمان از سر گرفته شده بود، دور دوم در ۱۸ فوریه در ژنو برگزار شد و دور سوم نیز روز پنجشنبه به پایان رسید.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که دور تازه مذاکرات شاهد «پیشرفتهای بیشتر» بوده و با «تفاهم متقابل» به پایان رسیده است. با این حال، روز جمعه از واشنگتن خواست تا از آنچه «خواستههای فراتر از حد» خواند، دست بردارد.
به گزارش وزارت امور خارجه ایران، عراقچی در تماس تلفنی با بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، اظهار داشت که موفقیت مستلزم «جدیت و واقعبینی از سوی طرف مقابل و پرهیز از هرگونه اقدام نسنجیده و خواستههای فراتر از حد» است.
مصر بار دیگر حمایت خود را از تلاشهای دیپلماتیک اعلام کرد و بر لزوم ادامه مذاکرات ضمن پرهیز از تشدید تنش نظامی و «پیامدهای وخیم» آن تأکید ورزید.
سیانان گزارش داد که قرار است بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، در واشنگتن با ونس، معاون رئیسجمهور، دیدار کند تا درباره تلاشها برای دستیابی به توافق هستهای و جلوگیری از حمله احتمالی آمریکا گفتگو کنند.
ایالات متحده همچنان از ایران میخواهد که غنیسازی اورانیوم را متوقف کند، اورانیوم غنیشده را به خارج از کشور منتقل کند و برنامه موشکهای بالستیک خود را کنار بگذارد. واشنگتن همچنین اعلام کرده است که در صورت شکست مذاکرات، اقدام نظامی همچنان یک گزینه است.
در همین حال، تهران اصرار دارد که لغو تحریمها باید با هرگونه امتیاز هستهای همراه باشد و خواستههای مربوط به برنامه موشکی خود را فراتر از حد و بیارتباط با پایبندی هستهای میداند.
فشارهای مالی
روزنامه اسرائیلی هاآرتص گزارش داد که شش هفته آمادهباش شدید آمریکا و اسرائیل، بیش از یک میلیارد دلار برای ایالات متحده هزینه داشته است.
بر پایه این گزارش، اداره یک ناو هواپیمابر تقریباً ۱۰ میلیون دلار در روز هزینه دارد. ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد که تقریباً ۵۰۰۰ پرسنل را حمل میکند، به دلیل افزایش ساعات پرواز و تمرینات، متحمل هزینههای اضافی شده است.
این گزارش حاکی از آن است که چنین تعهدات مالی میتواند خروج نیروها را بدون دستیابی به «دستاورد ملموس»، چه نظامی و چه دیپلماتیک، برای رئیسجمهور ترامپ از نظر سیاسی دشوار سازد.
خروج کارکنان سفارت
در همین حال، سفارت آمریکا در اورشلیم اعلام کرد که واشنگتن به دلیل «خطرات امنیتی» نامشخص، مجوز خروج داوطلبانه کارکنان غیرضروری و خانوادههای آنها را صادر کرده است.
این اقدام اجازه خروج داوطلبانه میدهد اما بهمثابه تخلیه اجباری نیست. این تصمیم در پی اقدام جداگانهای از سوی ایالات متحده مبنی بر الزام خروج برخی از کارکنان سفارت در بیروت صورت میگیرد.
در بحبوحه تشدید تنشها، چندین کشور هشدارهای مسافرتی درباره ایران صادر کردهاند.
ارزیابی راهبردی
همگرایی اعلام آمادگی ایران، استقرار نیروهای آمریکایی و بسیج گروههای عراقی، فضایی چندلایه برای تشدید تنش ایجاد میکند.
تأکید ایران بر پهپادها، موشکها و استقرار سریع، بر راهبرد بازدارندگی از طریق اعلام توانمندی دلالت دارد. اعلام عمومی آمادگی نشان میدهد که تهران در پی افزایش آستانه هزینه برای هرگونه حمله است و در عین حال، اهرم مذاکره را حفظ میکند.
عامل عراق، معادله راهبردی را بهطور قابلتوجهی پیچیده میسازد. با قرار دادن ایران بهمثابه «عمق راهبردی»، گروههای مسلح عراقی عملاً این پیام را ارسال میکنند که اقدام ایالات متحده علیه تهران ممکن است منجر به اقدامات تلافیجویانه در سراسر خاک عراق شود. این امر احتمال گسترش جغرافیایی درگیری را مطرح میکند، حتی اگر حملات اولیه ایالات متحده بهصورت محدود تعریف شده باشند.
از منظر دیپلماتیک، ادامه مذاکرات ژنو نشان میدهد که هر دو طرف همچنان درگیر هستند. با این حال، اختلاف اصلی — بر سر غنیسازی، توانمندیهای موشکی و لغو تحریمها — همچنان حلنشده باقی مانده است. توصیف ایران از خواستههای ایالات متحده بهمثابه «فراتر از حد» و اصرار واشنگتن بر محدودیتهای جامع، نشاندهنده شکافی ساختاری و پایدار است.
پیشرفت همزمان آمادگی نظامی و تعامل دیپلماتیک نشان میدهد که هر دو طرف در تلاشند تا پیش از هرگونه اقدام قاطع، اهرم فشار را به حداکثر برسانند.
مرحله آینده احتمالاً به این بستگی دارد که آیا افزایش کنونی نیروها بهمثابه فشار اجباری در مذاکرات عمل میکند یا به رویارویی جنبشی تبدیل میشود که نهتنها توسط واشنگتن و تهران، بلکه توسط بازیگران مسلح در عراق و سراسر منطقه نیز شکل میگیرد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 