رسانه چینی ناظر
ترجمه مجله جنوب جهانی
در حالی که بامداد شنبه، نیروهای مسلح آمریکا به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور، دست به حملهای نظامی علیه اهدافی در ایران زدند، واشنگتن صحنه واکنشهای تند و متضاد سیاسی شد. گروهی از قانونگذاران آمریکایی این اقدام را که آن را «جویی یکجانبه و بدون مجوز کنگره» خواندند، محکوم کرده و گروهی دیگر به شدت از آن پشتیبانی کردند.
ترامپ در پیامی ویدئویی پس از آغاز حملات، هدف از این عملیات را نابودی توان موشکی و نیروی دریایی ایران و جلوگیری از دستیابی این کشور به جنگافزار هستهای عنوان کرد. او با اذعان به احتمال تلفات انسانی برای نیروهای آمریکایی، مدعی شد: «این بهایی است برای آینده».
اما این استدلال نتوانست از تندترین انتقادات جلوگیری کند. روبن گایگو، سناتور دموکرات ایالت آریزونا، که از نخستین منتقدان این حمله بود، در شبکههای اجتماعی نوشت: «بهای یک جنگ بیحاصل برای تغییر رژیم، که هرگز برای مردم آمریکا توجیه روشنی نداشت، نباید جان جوانانی باشد که از طبقه کارگر برخاستهاند. ما میتوانیم از مردم و جنبش دموکراتیک ایران پشتیبانی کنیم، بیآنکه مجبور باشیم سربازانمان را به کشتن بدهیم.»
مارک وارنر، سناتور دموکرات ویرجینیا نیز با هشدار درباره «کشیده شدن آمریکا به باتلاق تازهای در خاورمیانه»، رویکرد دولت را یادآور تاکتیکهای پیشین خواند: «مردم آمریکا این داستان را قبلاً هم دیدهاند: القای وضعیت اضطراری، تحریف اطلاعات، و کشاندن کشور به ورطه جنگهای تمامنشدنی برای تغییر رژیم و بازسازی کشورها.»
با مخابره خبر حمله به تهران، توماس مسی، نماینده جمهوریخواه کنتاکی و از منتقدان سرسخت ترامپ، نیز این عملیات را «جنگی فاقد مجوز کنگره» توصیف کرد. او به همراه رو کانا، نماینده دموکرات کالیفرنیا، پیشتر قصد داشتند هفته جاری طرحی برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور در حمله به ایران به رأی بگذارند، اما ظاهراً دولت با «پیشدستی»، آنها را غافلگیر کرد.
در جناح مقابل، چهرههای سرشناس جنگطلب (هوکها) در کنگره، از جمله لیندسی گراهام، سناتور کارولینای جنوبی، و راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، از این حمله به عنوان اقدامی «ضروری و دیرهنگام» در دفاع از منافع آمریکا و مقابله با «تروریسم» ستایش کردند. ویکر این عملیات را نمادی از «استراتژی جامع و طراحیشده با بهرهگیری از همه ابزارهای قدرت ملی» خواند.
لیندسی گراهام در یادداشتی مفصل پیشبینی کرد: «سرانجام، مردم رنجکشیده ایران به آزادی خواهند رسید.» او ضمن ستایش «طراحی حسابشده» عملیات، آن را «خشن و گسترده» اما نهایتاً «پیروزمندانه» توصیف کرد و مدعی شد که با سقوط جمهوری اسلامی، روند عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل بار دیگر شتاب خواهد گرفت.
در میان دموکراتها، جان فترمن از پنسیلوانیا با پیوستن به جریان حامیان جنگ، در شبکههای اجتماعی نوشت: «رئیسجمهور ترامپ اراده کرد که اقدام درست و ضروری را برای صلح واقعی در منطقه انجام دهد.»
به نوشته پایگاه اینترنتی پولیتیکو، این حمله نظامی، یک قمار بزرگ سیاسی برای ترامپ، به ویژه با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای پاییز، محسوب میشود؛ انتخاباتی که وعده پایان دادن به «جنگهای بیپایان» هسته اصلی شعار «اول آمریکا»ی او بود.
پیشدرآمد عملیات و نگرانیهای امنیتی
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال و سیانان، دولت ترامپ شب قبل از حمله، در جلسهای محرمانه، اطلاعیهای کلی به «گروه هشت» (Gang of Eight) کنگره -رهبران ارشد مجالس و روسای کمیتههای اطلاعاتی- داده بود، اما بدون توضیح کامل مبانی حقوقی آن. با این حال، سناتورهای تان و شومر پیشتر تأکید کرده بودند که هرگونه اقدام نظامی نیازمند مشورت با کنگره است.
یک مقام آمریکایی فاش کرد که ترامپ پیش از صدور فرمان حمله، گزارشی دریافت کرده بود که آشکارا درباره «خطر تلفات سنگین انسانی» و توان بالای ایران در «حمله اشباعکننده با موشکهای بالستیک به پایگاههای آمریکا در منطقه» هشدار داده بود. این گزارش محدودیت سامانههای پدافندی تازهمستقرشده را نیز یادآور شده بود.
واکنشهای بینالمللی و چالشهای داخلی
روزنامه فایننشال تایمز در تحلیلی این حمله را «پرخطرترین شرطبندی نظامی» ترامپ خواند که نشاندهنده تمایل فزاینده او به کاربرد زور در سراسر جهان است؛ از یمن و نیجریه گرفته تا سوریه و ونزوئلا.
این گزارش میافزاید: ترامپ با این حمله در پی تحقق هدفی است که رؤسای جمهور پیشین از کارتر تا اوباما ناکام ماندند: مهار جمهوری اسلامی. او که در دوره اول توافق هستهای را پاره کرد، این بار با اتکا به تجربه حمله محدود ژوئن گذشته به تأسیسات هستهای ایران که واکنش گستردهای نداشت، دست به اقدامی بیسابقه زده است.
این حمله اما تبعات داخلی فوری نیز دارد:
· نوسانات انرژی: افزایش احتمالی قیمت نفت تا ۸۰ دلار و اثر آن بر تورم و جیب رأیدهندگان آمریکایی.
· شکاف در پایگاه اجتماعی ترامپ: بخشی از هواداران سرسخت «آمریکا اول» این اقدام را خیانت به وعده پایان جنگها و انحراف از اولویتهای داخلی میدانند.
روزماری کلانیک، مدیر پروژه خاورمیانه در اندیشکده «دفنس پرایوریتیز»، ضمن رد ادعای تهدید ایران، گفت: «رئیسجمهور با بهانهای واهی، جان سربازانمان را در جنگی غیرضروری به خطر میاندازد. ایران نه توان حمله به خاک ما را دارد و نه تهدیدی قریبالوقوع است.»
نظرسنجی ماه پیش دانشگاه کوئینیپیاک نشان داد که ۷۰ درصد آمریکاییها مخالف هرگونه اقدام نظامی علیه ایران هستند و اکثریت قریباتفاقی معتقدند که چنین تصمیمی باید با تأیید کنگره گرفته شود؛ اقدامی که ترامپ دور زد.
معاون اول رئیسجمهور، جیدی ونس، که پیشتر به خاطر مواضع مداخلهجویانهاش شناخته میشود، در مصاحبه با واشنگتن پست در پاسخ به نگرانیها گفت: «بله، باید از تکرار اشتباهات گذشته پرهیز کنیم، اما نباید از آنها چنان عبرت بگیریم که هرگز نتوانیم در جایی پای بگذاریم. شکست یک رئیسجمهور در جنگی، نباید به معنای تعطیلی همیشگی گزینه نظامی باشد.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 