وزیر امور خارجه ایران: حمله به مسقط در چارچوب انتخابهای تهران نبود؛ نیروهای مسلح بر اساس دستورات ازپیشتعیینشده عمل میکنند
ترجمه مجله جنوب جهانی از رسانه چینی
در پی حملات هوایی «پیشدستانه» آمریکا و اسرائیل به خاک ایران و پاسخ سریع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، موجی از تنشهای نظامی خاورمیانه را درنوردیده است. در این میان، شامگاه اول مارس، خاک سلطنتی عمان نیز هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفت؛ رخدادی که یک زخمی بر جای گذاشت و واکنشهای دیپلماتیک گستردهای را برانگیخت.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی اختصاصی با شبکه الجزیره قطر، با تأمل در ابعاد این حادثه تصریح کرد: «واقعه مسقط، بازتابدهنده اراده سیاسی تهران نبود. نیروهای مسلح ما، در شرایطی پیچیده و تا حدی منزوی، بر اساس دستورالعملهای عملیاتی ازپیشابلاغشده اقدام میکنند و دولت جمهوری اسلامی، تأکید بر احتیاط و دقت نظر در گزینش اهداف را بهطور مکرر به فرماندهان میدانی ابلاغ کرده است.»
وی با اشاره به ریشههای بحران فعلی، یادآور شد: «این منازعه، نه از سوی ایران، که از جانب واشنگتن و تلآویو شعلهور شده است. کشورهای حوزه خلیج فارس، بهجای فشار بر تهران برای توقف دفاع مشروع، باید اهرمهای نفوذ خود را متوجه طرفهای آغازگر این تنشها سازند.»
واکنشهای منطقهای و جایگاه واسطهگری عمان
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی عمان، دو فروند پهپاد ایرانی در اول مارس، بندر دقم در شرق این کشور را مورد هدف قرار دادند که یکی از آنها به یک اقامتگاه کارگری اصابت کرد و موجب جراحت یک کارگر خارجی شد. مقامات مسقط این اقدام را محکوم و اعلام کردند که تمام تدابیر لازم برای صیانت از امنیت ملی و شهروندان را بهکار خواهند بست.
عمان که سالهاست نقش میانجی بیطرف را در مناسبات پرتنش ایران و آمریکا ایفا میکند، پیشتر نیز میزبان سه دور مذاکرات غیرمستقیم هستهای میان دو طرف در مسقط و ژنو بوده است. از اینرو، وقوع حمله به خاک این کشور، ابعاد نمادین و سیاسی قابلتوجهی یافت.
در پی این رخداد، عربستان سعودی و قطر نیز بیانیههایی صادر کردند. ریاض، اقدام ایران را «نقض حاکمیت عمان» خواند و ضمن ابراز حمایت تمامقد از مسقط، تهران را از «تخریب امنیت و ثبات منطقه» برحذر داشت. دوحه نیز این حمله را «اقدامی بزدلانه علیه کشوری که نقش سازندهای در میانجیگری دارد» توصیف کرد و آن را «تشدید غیرقابلقبول تنشها» دانست.
در پاسخ به این انتقادات، عراقچی با تأکید بر تمایز میان «هدف اصلی» و «پیامدهای جانبی» عملیات نظامی، اظهار داشت: «همسایگان ایران، هرگز در کانون هدفگذاریهای راهبردی تهران قرار نداشتهاند. من از آغاز این بحران، با پایتختهای منطقه در تماس مستمر بودهام. آگاهم که برخی از این رویدادها خرسند نیستند، حتی خشمگیناند؛ اما باید بهوضوح درک کنند که این جنگ، بر ما تحمیل شده است.»
وی افزود: «انتظار ما از کشورهای حوزه خلیج فارس، نه فشار بر ایران برای توقف دفاع مشروع، که اعمال نفوذ بر واشنگتن و تلآویو برای بازدارندگی از تشدید بیشتر درگیریهاست.»
تحولات داخلی: از شهادت رهبری تا تشکیل شورای موقت
وزیر خارجه ایران در بخش دیگری از مصاحبه، به پیامدهای ترور سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در حملات اخیر اشاره کرد و آن را «اقدامی بیسابقه و نقض فاحش حقوق بینالملل» خواند که «پیچیدگی و خطر منازعه را بهمراتب افزایش داده است». عراقچی با یادآوری جایگاه فراملی ایشان بهعنوان مرجعیت دینی و سیاسی، تأکید کرد که این رخداد، تنها محدود به مرزهای ایران نخواهد ماند و بر معادلات منطقهای از عراق تا پاکستان تأثیرگذار است.
در همین راستا، وی از تشکیل «شورای موقت رهبری» متشکل از سه شخصیت حقوقی و اجرایی خبر داد: سید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور؛ غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه؛ و علیرضا آرافی، فقیه منتخب شورای نگهبان. این شورا، تا زمان تعیین جانشین دائمی توسط مجلس خبرگان رهبری، مسئولیتهای مربوط به نهاد رهبری را بر عهده خواهد داشت.
عراقچی پیشبینی کرد که فرآیند انتخاب رهبر جدید، «در بازهای بسیار کوتاه، احتمالاً ظرف یک تا دو روز آینده» به سرانجام برسد.
موضع نظامی: «این جنگ، پیروز ندارد»
وقتی سخن از دستاوردهای نظامی طرفین به میان آمد، عراقچی با رد ادعای «تحقق اهداف عملیاتی آمریکا و اسرائیل»، قاطعانه اعلام کرد: «این منازعه، فاقد برنده است. طرف مقابل، نه به اهداف خود دست یافته و نه در روزهای آتی قادر به تحقق آنها خواهد بود.» وی با یادآوری درگیریهای ژوئن سال گذشته، افزود: «آنگاه نیز واشنگتن و تلآویو گمان میکردند تهران ظرف دو تا سه روز تسلیم خواهد شد؛ اما دوازده روز طول کشید تا درک کنند که ایران، هرگز سر خم نخواهد کرد. تفاوت معناداری میان آن سناریو و وضعیت کنونی نمیبینم.»
عراقچی در جمعبندی مواضع دفاعی ایران، تأکید کرد که اقدامات نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، کاملاً در چارچوب «حق مشروع دفاع از خود» و با هدف مقابله با «حضور نظامی آمریکا» در کشورهای منطقه صورت میگیرد، نه حمله به حاکمیت یا تمامیت ارضی همسایگان.
آمار تلفات: روایتهای متقابل
شامگاه اول مارس، سپاه پاسداران در اطلاعیهای با عنوان «وعده صادق ۴ – شماره ۸» اعلام کرد که عملیات تلافیجویانه ایران تا آن لحظه، منجر به «۵۶۰ کشته و زخمی از نیروهای آمریکایی» شده است. همچنین در جریان حمله موشکی ۲۸ فوریه به امارات، یکی از اقامتگاههای وابسته به سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) مورد اصابت قرار گرفت که به گفته منابع ایرانی، شش تن از مقامات ارشد این سازمان کشته و دو تن دیگر زخمی شدند.
در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا در بیانیهای در پلتفرم X اعلام کرد که تا ساعت ۹:۳۰ بامداد اول مارس به وقت شرق آمریکا، چهار نظامی آمریکایی در عملیات «خشم حماسی» جان باخته و پنج تن دیگر بهشدت مجروح شدهاند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 