نخستوزیر اسپانیا: از حمله آمریکا به ایران حمایت نمیکنیم و از ترس تلافی، شریک جرم نمیشویم
نوشتاری از «چن سیجیا» / مشاهدهگر
ترجمه مجله جنوب جهانی
پس از تشدید تنشها در خاورمیانه، مخالفت اسپانیا با همکاری با آمریکا در حمله به ایران، خشم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را برانگیخته است. ترامپ روز دوشنبه (۳ مارس) با متهم کردن اسپانیا به «عدم همکاری» در عملیات علیه ایران، تهدید کرد «تمام روابط تجاری میان آمریکا و اسپانیا را قطع خواهد کرد». اما مادرید در برابر این تهدید، تن به عقبنشینی نداد.
به گزارش روزنامه اسپانیایی «ال پاییس»، پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، روز سهشنبه (۴ مارس) در سخنانی به تشریح موضع کشورش در قبال حمله آمریکا به ایران پرداخت. سانچز تأکید کرد که اسپانیا خواهان جنگ نیست و با توسل به زور برای حل مناقشات مخالف است. او با اعلام مخالفت قاطع کشورش با حمله به ایران، گفت که مادرید از ترس عواقب و تلافیجوییها، در اقدامی که «به زیان جهان باشد» مشارکت نخواهد کرد. وی از همه طرفهای درگیر خواست به خصومتها پایان داده و راهحلی مسالمتآمیز بیابند.
سانچز با اشاره به تجربه تلخ جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ گفت: «بیست و سه سال پیش، آمریکا ما را به جنگ دیگری کشاند که نتیجهاش دقیقاً برعکس وعدههای داده شده بود؛ تروریسم بیشتر، بحران مهاجرتی شدید و جهش قیمت انرژی. این همان «هدیه»ای بود که «تریوی د لاس آسورس» به ما داد: جهانی ناامنتر و زندگی بدتر.»
منظور سانچز از «تریوی د لاس آسورس» (سهگانه آزور)، اشارهای طعنهآمیز به گردهمایی جرج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت آمریکا، تونی بلر، نخستوزیر وقت بریتانیا، و خوزه ماریا آزنار، نخستوزیر وقت اسپانیا در مارس ۲۰۰۳ در جزایر آزور (آسورس) است؛ اجلاسی که مقدمه حمله به عراق شد.
سانچز افزود که هنوز نمیتوان قضاوت کرد که آیا درگیری کنونی آمریکا و ایران به سرنوشتی مشابه جنگ عراق دچار خواهد شد یا خیر. اما به باور او، این کشمکش «نه به نظم بینالمللی عادلانهتری منجر خواهد شد و نه به محیط زیست سالمتری»، بلکه حاصلش چیزی جز بیثباتی اقتصادی بیشتر و افزایش قیمت نفت و گاز نخواهد بود.
نخستوزیر اسپانیا با بیان اینکه دولت او با رژیم ایران مخالف است و با کشورهایی که هدف حملات موشکی ایران قرار گرفتهاند «همبستگی» کامل دارد، تأکید کرد که این به معنای حمایت از اقدام نظامی آمریکا علیه ایران نیست. وی از همه طرفها خواست به خصومتها خاتمه دهند: «این بحران بر همه ما تأثیر میگذارد. ما از آمریکا، اسرائیل و ایران میخواهیم که به درگیری پایان دهند. یک اقدام غیرقانونان را نمیتوان با اقدامی غیرقانونی دیگر پاسخ داد. بسیاری از بزرگترین فجایع بشری چنین آغازی داشتهاند.»
سانچز در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: «ما با فروپاشی نظم بینالمللی که حافظ همه است، مخالفیم. با این دیدگاه که جهان را فقط با جنگ و بمب میتوان حل و فصل کرد، مخالفیم. با تکرار اشتباهات گذشته مخالفیم. موضع اسپانیا در یک جمله خلاصه میشود: مخالفت با جنگ.»
پس از آنکه حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، ناگهان بر آتش خاورمیانه دمید، سانچز روز دوشنبه (۳ مارس) دستور داد که پایگاههای هوایی روتا و مورون که در اختیار نیروهای آمریکایی است، برای هیچگونه اقدامی علیه ایران استفاده نشوند.
این تصمیم، خشم ترامپ را برانگیخت. او روز دوشنبه در دیدار با فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان در کاخ سفید، به شدت از «عدم همکاری» اسپانیا در عملیات علیه ایران انتقاد کرد و با توصیف مادرید به عنوان «متحدی بد»، تهدید کرد که تمام روابط تجاری دو کشور را قطع خواهد کرد.
دولت اسپانیا در واکنش فوری به این تهدید، اعلام کرد که واشنگتن موظف است به توافقات دوجانبه با اتحادیه اروپا احترام بگذارد. دولت اسپانیا با صدور بیانیهای تأکید کرد: «اسپانیا عضو ناتو و یکی از صادرکنندگان عمده اتحادیه اروپاست. روابط تجاری دیرینه و سودمند دوجانبهای با آمریکا دارد. اگر دولت آمریکا خواهان تغییر این رابطه باشد، باید به حاکمیت بخش خصوصی، حقوق بینالملل و توافقات دوجانبه میان اتحادیه اروپا و ایالات متحده احترام بگذارد.»
سانچز در سخنرانی روز سهشنبه خود مستقیماً به تهدید ترامپ اشاره نکرد، اما با قاطعیت گفت: «اسپانیا از ترس تلافی، در هیچ اقدامی که به زیان جهان باشد، مشارکت نخواهد کرد.» او با لحنی انتقادی افزود: «ما با این فاجعه مخالفیم. باور ما این است که وظیفه دولتها بهبود زندگی و ارائه راهحل است. اینکه رهبران بخواهند با دود جنگ، شکستهای خود را پنهان کنند، هرگز پذیرفتنی نیست.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 