وزارت امور خارجه ایران: ما هرگز به ترکیه، آذربایجان یا قبرس حمله نکرده‌ایم؛ کسی در تلاش است تا تقصیر را به گردن ما بیندازد.

کیو چیاوچیاو
ترجمه مجله جنوب جهانی

در روز نهم مارس، مصادف با هجدهم اسفند ماه، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشستی خبری که به طور منظم برگزار شد، به تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران در قبال تحولات منطقه ای و بین المللی پرداخت و بر نکات مهمی در زمینه سیاست خارجی کشور تاکید ورزید. ایشان در بخشی از سخنان خود با قاطعیت تمام، هرگونه ادعای مطرح شده مبنی بر دست داشتن ایران در حملاتی که به تازگی به کشورهای ترکیه، جمهوری آذربایجان و قبرس نسبت داده شده است را رد کرد و این اتهامات را بی اساس و دارای اهدافی خاص ارزیابی نمود. بقایی در این بخش از اظهارات خود، با برجسته ساختن اهمیت حفظ و تحکیم روابط دوستانه با کشورهای همسایه و همسود، بر این اصل اساسی در دیپلماسی ایرانی صحه گذاشت که ثبات و امنیت منطقه در گرو همکاری و تعامل سازنده میان همه بازیگران آن است و هرگونه اقدامی که به این فضا خدشه وارد کند، باید با هوشیاری و دوراندیشی جمعی خنثی گردد.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشور در ادامه این نشست، با اشاره به اظهارات و مواضع اخیر رئیس جمهور آمریکا در قبال ایران، این سخنان را که حاوی طرح موضوعاتی در خصوص اعمال نفوذ و فشار بر ملت ایران بود، مورد نقد و بررسی قرار داد و با بیان اینکه مردم شریف و مبارز ایران همواره با تمام توان برای پاسداری از مرزهای میهن خود و دفاع از دستاوردهای انقلاب اسلامی آماده بوده و هستند، هرگونه تلاش برای تهدید یا تحمیل اراده بر ایران را محکوم به شکست دانست. وی در بخش دیگری از سخنان خود، به تاریخچه تلخ رفتار دولت آمریکا در قبال فرآیندهای مذاکره با ایران اشاره کرد و یادآور شد که این کشور نه تنها در مسیر دیپلماسی سنگ اندازی کرده، بلکه در مقاطعی که گفتگوها جریان داشته است، به اقدامات خصمانه و حتی جنگ افروزانه نیز متوسل شده است. بقایی ضمن محکوم کردن اقدامات خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، این اقدامات را ناقض آشکار تمامی قوانین و هنجارهای پذیرفته شده بین المللی توصیف کرد و بر حق مسلم ایران برای پاسخگویی به هرگونه تجاوز تاکید نمود.

بقایی در بخش مهمی از سخنان خود به انگیزه های پشت پرده اقدامات خصمانه آمریکا علیه ایران پرداخت و با صراحت اعلام کرد که هدف اصلی اینگونه رفتارها، چیزی جز تجزیه کشور و دستیابی غیرقانونی به منابع سرشار نفت و گاز ایران نیست. وی با اشاره به اظهارات یکی از سناتورهای جمهوریخواه آمریکا که به صراحت از کنترل بر یک سوم ذخایر نفتی جهان در صورت موفقیت در براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران سخن گفته بود، این گونه رویکردها را نشانه بارز زیاده خواهی و سلطه طلبی استکبار جهانی دانست. این سناتور آمریکایی با طرح ادعاهای واهی درباره ایران و ونزوئلا و ارتباط دادن آن به رقابت با کشورهای دیگر، تلاش داشت تا چهره واقعی و منفعت طلب سیاست خارجی آمریکا را در قالبی فریبنده به نمایش بگذارد که سخنگوی وزارت خارجه ایران با هوشیاری کامل به این نکته ظریف اما مهم اشاره کرد و نشان داد که چگونه برخی سیاستمداران غربی، امنیت و ثبات دیگر کشورها را صرفاً در راستای منافع اقتصادی خود تعریف می کنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه بار دیگر بر پایبندی جمهوری اسلامی ایران به سیاست همسایگی و تلاش برای گسترش و تعمیق روابط حسنه با همه کشورهای منطقه تاکید کرد و این اصل را یک راهبرد ثابت و تغییرناپذیر در سیاست خارجی ایران خواند. با این حال، ایشان در ادامه یک نکته بسیار مهم و حقوقی را نیز مورد توجه قرار داد و آن حق ذاتی ایران برای دفاع از خود در برابر هرگونه حمله ای بود که از خاک کشورهای دیگر علیه منافع یا تمامیت ارضی ایران صورت گیرد. بقایی با ظرافت خاصی این موضوع را تبیین کرد و گفت که اقدامات دفاعی ایران در چنین شرایطی، هرگز نباید به عنوان رفتاری خصمانه علیه آن کشورها تلقی شود، بلکه این حق دفاع مشروع، یک اصل مسلم در حقوق بین الملل است که ایران نیز مانند هر کشور دیگری از آن برخوردار است. این اظهار نظر، نشان دهنده دقت نظر ایران در تفکیک قائل شدن بین دولت ها و گروه های غیردولتی یا عوامل بیگانه ای است که ممکن است از خاک یک کشور برای آسیب رساندن به ایران استفاده کنند.

در ادامه این نشست خبری، بقایی به طور مشخص به اخبار منتشر شده در هفته های اخیر درباره حملات ادعایی ایران به سه کشور ترکیه، قبرس و جمهوری آذربایجان پاسخ داد و این اخبار را قویاً تکذیب کرد. وی با تاکید بر اینکه هرگز هیچ گونه حمله ای از خاک ایران به این کشورها صورت نگرفته است، پرده از نکته ای بسیار حساس و مهم در این ماجرا برداشت و آن را اینگونه توضیح داد که برخی از این حملات می تواند به صورت برنامه ریزی شده و با هدف ایجاد بدبینی و تفرقه میان ایران و همسایگانش، توسط عوامل ناشناس یا دشمنان مشترک منطقه طراحی و اجرا شده باشد. بقایی با اشاره به این موضوع که از اصطلاح «عملیات پرچم دروغین» در ادبیات سیاسی برای توصیف چنین سناریوهایی استفاده می شود، تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران بارها در خصوص این گونه توطئه های احتمالی دشمنان که قصد دارند با انجام اقدامات تروریستی یا خرابکارانه، روابط دوستانه ایران و کشورهای منطقه را تخریب کنند، هشدار داده است. این بخش از سخنان بقایی، حاکی از هوشیاری عمیق ایران نسبت به بازی های پیچیده اطلاعاتی و امنیتی در منطقه است.

سخنگوی وزارت خارجه همچنین به تحولات اخیر در کشورهای دیگری مانند عربستان سعودی و قطر نیز اشاره کرد و گفت که آنها نیز با اقدامات خرابکارانه مشابهی روبرو بوده اند و این زنگ خطری برای همه کشورهای منطقه است. بقایی از همه کشورها خواست تا با درایت و بدون عجله، به ارزیابی تحولات بپردازند و در روابط خارجی خود، تحت تأثیر جو سازی های رسانه ای یا اطلاعات نادرست، تصمیم گیری نکنند. وی بر اهمیت گفتگو و تبادل نظر مستمر میان کشورهای منطقه برای جلوگیری از سوءتفاهم ها و خنثی سازی توطئه های مشترک تاکید کرد. در پاسخ به سوالی در مورد احتمال میانجیگری برای برقراری آتش بس در بحران های منطقه، بقایی با قاطعیت اظهار داشت که در شرایط کنونی، پرداختن به چنین موضوعاتی نه تنها مفید نیست، بلکه اساساً بی مورد است. وی با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران نه آغازگر هیچ جنگی بوده و نه خواهان تشدید تنش است، تاکید کرد که آنچه اکنون بر ایران تحمیل شده، جنگی ناخواسته و نابرابر است که از سوی دشمنان طراحی شده است و طبیعی است که ایران با تمام توان از خود دفاع خواهد کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان سخنان خود، یکبار دیگر بر این موضع اصولی و غیرقابل تغییر تاکید کرد که هرگونه حمله ای به ایران، از هر نقطه ای که باشد، بدون شک با پاسخی مشروع و قانونی و کوبنده از سوی نیروهای مسلح و مردم ایران روبرو خواهد شد. این اظهارات، نشان دهنده عزم راسخ ایران برای دفاع از حاکمیت و امنیت ملی خود در برابر هرگونه تجاوز خارجی است. تحلیلگران شبکه الجزیره نیز در واکنش به این اظهارات، آن را نشانه ای از تلاش دولت ایران برای ارائه تصویری یکپارچه و منسجم از حاکمیت کشور، به ویژه پس از انتخاب آقای مجتبی خامنه ای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران ارزیابی کردند. این تحلیل حاکی از آن است که نهادهای مختلف حاکمیتی در ایران، از جمله ارتش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهاد ریاست جمهوری، همگی در حمایت از امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور وحدت نظر کامل دارند و هیچ گونه شکاف یا اختلاف نظری در این زمینه در میان آنها وجود ندارد. این پیام روشن و قاطع از جانب مقامات ایرانی، می تواند درک روشنی از ثبات و قدرت داخلی ایران را به جامعه بین المللی منتقل کند و هرگونه محاسبه غلط در مورد اراده و توانایی ایران در دفاع از منافع خود را از بین ببرد.