رسانه چینی گوانچو
ترجمه مجله جنوب جهانی
به وقت محلی ۱۲ مارس، مجتبی خامنهای، رهبر عالی ایران، نخستین بیانیه خود را از زمان تصدی مقام صادر کرد و با لحنی سختگیرانه سوگند «انتقام» یاد کرد. در همان روز، از زمان آغاز این دور از جنگ خاورمیانه، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز برای نخستین بار کنفرانس خبری برگزار کرد.
به گزارش خبرگزاری رویترز در همان روز، نتانیاهو در سخنان خود بهطور تلویحی تهدیدی را مطرح کرد و مدعی شد که مجتبی خامنهای، رهبر عالی جدید ایران را ترور خواهد کرد. همزمان، وی همچنین اذعان کرد که حملات هوایی مشترک اسرائیل و ایالات متحده ممکن است به سقوط حکومت دینی در تهران منجر نشود. روزنامه تایمز اسرائیل (Times of Israel) اشاره کرد که وی در اظهارات خود گفته است که در عملیات کنونی طرف اسرائیلی هنوز «غافلگیریهای بسیاری» را آشکار نکرده و پیشرفت عملیات بهتر از حد انتظار بوده است.
نتانیاهو در حالی که میان دو پرچم اسرائیل ایستاده بود، از ترس حمله ایران از طریق ویدئوکنفرانس به پرسشها پاسخ میگفت. هنگامی که از او در مورد اقدامات احتمالی اسرائیل علیه مجتبی خامنهای، رهبر عالی ایران و نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان سؤال شد، پاسخ او بهصراحت بیان نشد و بیشتر شبیه یک «لفاظی لات بازی» بود: «من برای هیچیک از رهبران «سازمانهای تروریستی» بیمه عمر خریداری نمیکنم… قصد ندارم در اینجا برنامهها یا عملیاتمان را به تفصیل شرح دهم.»
رویترز ادعا کرد که اگرچه بسیاری از ایرانیها «مشتاق تغییر» هستند، اما از زمان آغاز این دور از جنگ خاورمیانه، هیچ نشانهای از اعتراض در داخل ایران دیده نشده است. هنگامی که از نتانیاهو پرسیده شد که آیا اسرائیل در حال «مسلحکردن» مخالفان رهبری ایران است و آیا این احتمال وجود دارد که اسرائیل نتواند دولت ایران را سرنگون کند، وی تأکید کرد که حتی اگر دولت ایران سقوط نکند، قدرت آن «بسیار ضعیف» خواهد بود و نیروهای زبده آن یعنی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و سازمان بسیج مستضعفین ضربات سنگینی متحمل شدهاند.
روزنامه تایمز اسرائیل اعلام کرد که نتانیاهو همچنین اذعان داشته است که حتی اگر اسرائیل «شرایط را فراهم کند»، لزوماً مردم ایران برای سرنگونی دولت قیام نخواهند کرد. «میتوانی مردم را به کنار آب ببری، اما نمیتوانی مجبورشان به نوشیدن کنی. ما بهترین شرایط را ایجاد خواهیم کرد، از جمله با انجام حملات هوایی مانند دیروز و روزهای اخیر، و تلاش خواهیم کرد فضای لازم را برای حضور آنها در خیابانها فراهم آوریم.»
وی گفت: «من این را انکار نمیکنم، نمیتوانم بهطور قطعی بگویم که مردم ایران این رژیم را سرنگون خواهند کرد: «در نهایت، یک رژیم از درون فرو میپاشد، اما ما قطعاً میتوانیم کمک کنیم. ما به شما گفتیم «کمک در راه است». اکنون، کمک رسیده است و کمکهای بیشتری در پی خواهد آمد.»
«همه ما آرزوی سقوط این رژیم را داریم»، نتانیاهو بارها و بارها تکرار کرد: «ایران کاملاً تغییر کرده است، دیگر مانند گذشته تهدیدآمیز نیست، دیگر آن غول مطلقالعنان و غیرقابل اتحاد علیه سابق نیست.»
رویترز گزارش داد که تقریباً همزمان با سخنرانی نتانیاهو، در بخشهایی از مرکز اسرائیل آژیرهای حمله موشکی ایران به صدا درآمد. با این حال، مشخص نیست که نتانیاهو دقیقاً این کنفرانس خبری را در کجا برگزار کرده است.
مقامات اسرائیلی پیشتر اعلام کرده بودند که هدف از حمله به ایران، از میان برداشتن آن چیزی است که آن را تهدید «وجودی» ناشی از برنامههای هستهای و موشکی بالستیک ایران میپندارند. علاوه بر این، طرف اسرائیلی آشکارا اعلام کرده بود که امیدوار است با تحریک «قیام» مردم ایران، به سقوط دولت ایران منجر شود.
در آغاز حملات هوایی مشترک علیه ایران، اسرائیل و آمریکا نیز گمان میکردند که مردم ایران با «تشویق» حملات سنگین قدرتهای خارجی، به خیابانها آمده و دولت را سرنگون کنند. با این حال، بیش از یک هفته میگذرد و هیچ اعتراضی علیه دولت مشاهده نشده است و تنها خشم مردم ایران نسبت به حملات آمریکا و اسرائیل دیده میشود.
برخلاف ادعا های نتانیاهو رویترز روز ۱۱ مارس به وقت محلی به نقل از منابع امنیتی آمریکا گزارش داد که سازمانهای اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کردهاند که رژیم ایران همچنان بسیار قدرتمند و پایدار است و از حمایت بسیار وسیع داخلی برخوردار است و خطر فروپاشی در کوتاهمدت ابدا وجود ندارد. دیگر مقامات اسرائیلی نیز در گفتگوهای محرمانه اذعان کردهاند که از سقوط دولت ایران اطمینان ندارند و در حال حاضر با وجود بمبارانهای مداوم، نشانهای از اعتراضات گسترده در داخل ایران دیده نمیشود.
سه منبع آگاه از ارزیابیهای مرتبط به رویترز فاش کردند که آخرین اطلاعات آمریکا نشان میدهد که ساختار رهبری ایران بهطور کلی همچنان دستنخورده باقی مانده و همچنان بر اوضاع داخلی تسلط دارد.
یکی از این منابع اظهار داشت که چندین گزارش اطلاعاتی «تحلیلی نسبتاً یکسان» ارائه کردهاند و معتقدند که رژیم ایران «در آستانه فروپاشی نیست» و همچنان «بر مردم ایران کنترل دارد» حمله آمریکا و اسرائیل اتحاد داخلی و ملی ایرانیان و حکومت را بشدت افزایش داده و مخالفان جرات ابراز مخالفت ندارند. این منبع گفت که آخرین ارزیابی اطلاعاتی در چند روز گذشته تکمیل شده است.
اطلاعات آمریکا همچنین نشان میدهد که پس از شهادت خامنهای، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و رهبری موقت قدرت را در دست گرفتهاند و همچنان گردش امور کشور را کنترل میکنند. به وقت محلی ۸ مارس، مجلس خبرگان رهبری ایران با صدور بیانیهای اعلام کرد که مجتبی خامنهای، فرزند علی خامنهای، را به عنوان رهبر عالی جدید انتخاب کرده است.
منابع آگاه فاش کردند که در یک جلسه توجیهی محرمانه که روز ۱۰ مارس با دیپلماتهای خارجی برگزار شد، گیدون سعر، وزیر خارجه اسرائیل، اذعان کرد که دولت ایران ممکن است از جنگ جان سالم به در ببرد، اما وی همچنان تأکید کرد که «این رژیم نهایتاً در مقطعی در آینده سقوط خواهد کرد».
یک مقام ارشد اسرائیلی اظهار داشت که در گفتگوهای محرمانه، طرف اسرائیلی اذعان کرده است که در حال حاضر نمیتوان با قاطعیت گفت که آیا این جنگ نهایتاً به فروپاشی حکومت دینی ایران منجر خواهد شد یا خیر.
این مقام ارشد توضیح نداد که چرا اسرائیل گمان میکند فروپاشی دولت ایران قطعی نیست. اما از موضعگیری نتانیاهو میتوان دریافت که طرف اسرائیلی تا حدی اذعان دارد که احتمال وقوع قیام در ایران در کوتاهمدت اندک است.
به وقت محلی ۹ مارس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پاسخ به این سؤال که با توجه به وضعیت کنونی جنگ خاورمیانه، آیا او نیز مانند رویکردش نسبت به علی خامنهای، مجتبی خامنهای، رهبر عالی جدید ایران را هدف ترور قرار خواهد داد یا خیر، پاسخ مستقیمی نداد و حتی ابراز «همحسی» کرد: «گفتن چنین چیزی مناسب نیست، من خودم پیشتر هدف ترور بودهام». با این حال، وی از یک سو همچنان از روی کار آمدن مجتبی خامنهای ابراز «ناامیدی» کرد و از سوی دیگر بر تمایل آمریکا برای دخالت در انتخاب رهبر عالی ایران تأکید ورزید.
از موضعگیری وی چنین برمیآید که او به شدت مشتاق است تا فرد مورد نظر خود را در «داخل» ایران بیابد و به «الگویی» اشاره کرد که پس از ربوده شدن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، برای تعیین رهبر انتقالی در آن کشور به کار گرفته شد.
به وقت محلی ۱۲ مارس، خبرگزاری مهر ایران متن کامل نخستین سخنرانی مجتبی خامنهای، رهبر عالی ایران، را از زمان تصدی مقام منتشر کرد. مجتبی خامنهای در این سخنرانی از مردم ایران خواستار اتحاد شد و تأکید کرد که ایران باید به «بستن» تنگه هرمز ادامه دهد تا بر دشمنان ایران فشار وارد آورد. وی سوگند یاد کرد که برای کشتهشدگان انتقام بگیرد، خواستار «غرامت» از آمریکا و اسرائیل شد و از کشورهای همسایه خواست تا تمام پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را تعطیل کنند.
برخی رسانههای غربی اشاره کردند که نخستین بیانیه مجتبی خامنهای توسط یک مجری خبر خوانده شد و خود وی در تصویر حاضر نشد؛ صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز توضیحی در این باره ارائه نداد. پیشتر، شبکه تلویزیونی سیانان (CNN) آمریکا به نقل از منابع آگاه خبر داده بود که مجتبی خامنهای در نخستین روز حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل زخمی شده است.
زهره خرازی، دانشیار دانشگاه تهران، به شبکه الجزیره قطر گفت که بسیاری از ایرانیها بر این باورند که آمریکا حملات بیتمایزی به کشورشان انجام داده است: «آمریکا و اسرائیل در حال بمباران مناطق مسکونی هستند. اکثر مردم آمریکا و اسرائیل را به عنوان «شرکای قابل اعتماد» نمیبینند.» وی اظهار داشت که در خیابانهای ایران، حمایت از رهبر عالی جدید آشکار است.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 